Yurt dışında doğan çocuğun nüfusa kaydı

Yurt dışında doğan çocuğun Türkiye’de nüfusa kaydı için doğum, 60 gün içinde o ülkedeki Türk büyükelçiliğine veya başkonsolosluğuna bildirilir. Bildirim, o ülkenin makamlarından alınmış resmî doğum belgesinin temsilciliğe verilmesiyle yapılır. Doğum ülkesi çok dilli doğum belgesi (Formül A) veriyorsa ve çok dilli belgeleri düzenleyen sözleşmeye taraf bir ülkeyse, çoğu zaman tercüme ve apostil de gerekmez.

Bu yazıda bildirimin nasıl yapıldığını, hangi belgelerin istendiğini, tercümenin ne zaman gerektiğini ve ailelerin en sık yaşadığı sorunları anlatıyoruz.

Neden önemli?

Yurt dışında doğan çocuk, ebeveynlerinden biri Türk vatandaşıysa çoğu zaman doğumla Türk vatandaşıdır. Ancak bu vatandaşlığın belgelere yansıması için doğumun Türkiye’deki nüfus kaydına işlenmesi gerekir. Kayıt yapılmadan:

  • Çocuk için T.C. kimlik numarası ve Türk pasaportu çıkarılamaz.
  • Çocuk Türkiye’de okula kaydedilirken veya sağlık hizmeti alırken sorun yaşanabilir.
  • Miras, velayet ve soybağı gibi işlemlerde çocuk Türkiye’deki kayıtlarda görünmez.

Kayıt ne kadar erken yapılırsa sonraki işlemler o kadar kolaylaşır.

Kanun ne diyor?

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 15. maddesine göre:

  • Türkiye’de olan doğumlar 30 gün içinde nüfus müdürlüğüne,
  • Yurt dışında olan doğumlar 60 gün içinde Türk dış temsilciliğine bildirilir.

Kanuna göre yurt dışındaki doğumların bildirimi, yabancı makamlardan alınmış resmî belge veya raporun dış temsilciliğe verilmesiyle yapılır. Temsilcilik bildirimi alır ve Türkiye’deki nüfus müdürlüğüne gönderir; çocuk, ebeveynin kayıtlı olduğu aile kütüğüne işlenir.

Başvuru nereye yapılır?

Doğumun olduğu ülkedeki Türk büyükelçiliği veya başkonsolosluğu, başvurunun yapılacağı yerdir. Çoğu temsilcilik randevuyla çalışır; randevu Dışişleri Bakanlığı’nın konsolosluk randevu sistemi üzerinden alınır.

60 günlük süreyi kaçırdıysanız da bildirim yapılabilir. Süre geçtikten sonra yapılan bildirimlerde idari para cezası uygulanabilir; güncel uygulamayı temsilcilikten öğrenin.

Türkiye’ye döndükten sonra bildirim yapılabilir mi?

Doğum yurt dışındayken bildirilmediyse, aile Türkiye’ye döndükten sonra nüfus müdürlüğüne başvurmayı düşünebilir. Bu durumda yabancı doğum belgesinin apostilli olması ve noter onaylı Türkçe tercümesi istenebilir. Hangi belgelerin istendiği müdürlüğe göre değişebileceğinden, başvurmadan önce nüfus müdürlüğünü arayıp güncel listeyi isteyin.

Hangi belgeler istenir?

Temsilciliklerin uygulamasında istenen belgeler genellikle şunlardır:

  • Çocuğun doğum belgesi: Doğum ülkesinin yetkili makamından alınmış resmî belge. Mümkünse çok dilli (uluslararası) doğum belgesi alın.
  • Anne ve babanın kimlikleri veya pasaportları
  • Ebeveynlerden biri yabancı uyrukluysa: Yabancı ebeveynin pasaportu ve evlilik belgesi
  • Ebeveynler evli değilse: Babalık tanıma belgesi veya mahkeme kararı

Bu liste genel bir rehberdir. Temsilcilikler ek belge isteyebilir; randevu öncesinde temsilciliğin sayfasını okuyun.

Ebeveynlerin evliliği Türkiye’de kayıtlı mı?

Bu, ailelerin en sık gözden kaçırdığı noktadır. Ebeveynler yurt dışında evlendiyse ve evliliklerini Türk dış temsilciliğine bildirmediyse, Türkiye’deki nüfus kaydında hâlâ bekâr görünebilirler. Bu durumda çocuğun kaydı, önce evliliğin işlenmesini gerektirebilir. Kanuna göre yurt dışındaki evlilik 30 gün içinde dış temsilciliğe bildirilmelidir. Doğum bildirimine giderken evlilik belgesini de yanınızda götürün ve temsilciliğe evliliğin kayıtlı olup olmadığını sorun.

Çok dilli doğum belgesi büyük kolaylık sağlar

Türkiye ve Almanya, Fransa, Hollanda, Avusturya, İsviçre, Belçika gibi birçok Avrupa ülkesi, 1976 Viyana Sözleşmesi’ne (CIEC No. 16) taraftır. Bu sözleşmeye göre düzenlenen çok dilli doğum belgesi (Türkiye’de “Formül A” olarak bilinir):

  • Taraf ülkeler arasında kural olarak tasdik (apostil) gerektirmez,
  • Çok dilli olduğu için kural olarak tercüme de gerektirmez.

Örneğin Almanya’da doğan bir çocuk için Standesamt’tan “Internationale Geburtsurkunde” (uluslararası doğum belgesi) istemek, tercüme ve apostil masrafını ortadan kaldırabilir.

Sözleşmeye taraf olmayan ülkelerde (örneğin Birleşik Krallık, ABD, Kanada) doğum belgesi tek dilde verilir. Bu durumda belgenin apostilli olması ve Türkçe tercümesi gerekebilir.

Sözleşmeye taraf ülkeler

Sözleşmeye taraf devletler: Almanya, Avusturya, Belçika, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Cabo Verde, Estonya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İspanya, İsviçre, İtalya, Karadağ, Kuzey Makedonya, Litvanya, Lüksemburg, Moldova, Polonya, Portekiz, Romanya, Sırbistan, Slovenya ve Türkiye. Çocuğunuz bu ülkelerden birinde doğduysa, önce çok dilli doğum belgesi isteyin.

Tercüme ne zaman gerekir?

DurumTercüme
Çok dilli doğum belgesi, sözleşmeye taraf ülkedenKural olarak gerekmez
Tek dilli doğum belgesi, temsilciliğe veriliyorTemsilciliğin uygulamasına göre; çoğu temsilcilik kendi işlemini yapar
Tek dilli doğum belgesi, Türkiye’de nüfus müdürlüğüne veriliyorÇoğunlukla noter onaylı Türkçe tercüme
Yabancı ebeveynin pasaportu ve evlilik belgesiTürkiye’deki başvurularda çoğunlukla noter onaylı tercüme

Tercümede dikkat ettiğimiz noktalar:

  • Çocuğun ve ebeveynlerin adları pasaportlarındaki yazımla verilir.
  • Doğum yeri şehir ve ülke adıyla yazılır; yerel yer adları değiştirilmez.
  • Doğum saati ve tarihi asılla karşılaştırılır; tarihlerde ay adı yazıyla verilir.
  • Ebeveyn bilgileri (anne adı, baba adı, doğum tarihleri) tek tek kontrol edilir; Türk nüfus kaydındaki bilgilerle uyuşmazlık görürsek size bildiririz.
  • Belgedeki mühür, imza ve apostil şerhi tercümede belirtilir.

Doğum kayıt örneği tercümesi sayfamızda fiyatları bulabilirsiniz.

Ebeveynlerden biri yabancıysa

Ebeveynlerden biri yabancı uyrukluysa, çocuğun kaydında yabancı ebeveynin bilgileri de yer alır. Bu bilgilerin doğru işlenmesi için yabancı ebeveynin pasaportu ve ebeveynlerin evlilik belgesi istenir.

Burada dikkat edilmesi gereken iki nokta vardır:

  • Yabancı ebeveynin adı pasaportundaki Latin harfli yazımla işlenir. Pasaport Latin dışı bir alfabeyle (Arapça, Kiril, Çince gibi) düzenlenmişse, pasaporttaki Latin harfli satır esas alınır.
  • Evlilik belgesi de doğum belgesi gibi apostil ve tercüme gerektirebilir. Evlilik Türkiye’de kayıtlıysa bu belge ayrıca istenmeyebilir; temsilciliğe sorun.

Türkiye’de yapılacak başvurularda yabancı ebeveynin pasaportunun ve evlilik belgesinin noter onaylı Türkçe tercümesi çoğunlukla istenir. Bu belgeleri doğum belgesiyle birlikte çevirtirseniz isimler bütün belgelerde aynı yazılır.

Tercüme masrafı

Doğum belgesi genellikle tek sayfadır. Yabancı ebeveynin pasaportu ve evlilik belgesiyle birlikte bir dosya çoğu zaman iki-üç sayfa tutar. Tercüme ücreti belgenin diline göre değişir; noter onayı istenirse noter ücreti ayrıca eklenir. Çok dilli belge alabildiğiniz durumlarda bu masrafın büyük kısmı ortadan kalkar.

İsim seçerken dikkat

Türkiye’de nüfusa kaydedilecek çocuğun adı, Türk nüfus mevzuatına uygun olmalıdır. Yurt dışında verilen adda Türk alfabesinde bulunmayan harfler (örneğin w, q, x) varsa, kayıt sırasında sorun çıkabilir. Bu konuda temsilcilikten önceden bilgi alın.

Çocuğa iki ülkede farklı yazılan bir ad vermek, ileride pasaport ve okul işlemlerinde karışıklığa yol açabilir. Mümkünse adı iki ülkenin kayıtlarında da aynı yazılabilecek biçimde seçin.

Çifte vatandaşlık

Evlilik birliği içinde ebeveynlerden biri Türk vatandaşıysa çocuk doğumla Türk vatandaşı olur; evlilik dışında Türk babadan doğan çocuk için önce soybağının kurulması gerekir. Doğum ülkesinin vatandaşlığını da alıyorsa, Türkiye çifte vatandaşlığa izin verir; ancak doğum ülkesinin kurallarını ayrıca kontrol edin.

Adım adım süreç

  1. Doğum belgesini alın. Doğum ülkesinin nüfus makamından mümkünse çok dilli doğum belgesi isteyin.
  2. Ebeveyn belgelerini hazırlayın. Kimlik veya pasaportlar, evlilik belgesi ve gerekiyorsa babalık tanıma belgesi.
  3. Evliliğin Türkiye’de kayıtlı olduğunu kontrol edin. Değilse temsilciliğe bunu da sorun.
  4. Temsilcilikten randevu alın. 60 günlük süreyi kaçırmamaya çalışın.
  5. Tek dilli belge için gerekiyorsa apostil ve tercüme yaptırın. Temsilcilik kendi tercümesini yapmıyorsa veya Türkiye’de başvuracaksanız bu adım gerekir.
  6. Bildirimi yapın. Temsilcilik bildirimi Türkiye’deki nüfus müdürlüğüne gönderir.
  7. Kaydı kontrol edin. Bir süre sonra e-Devlet’ten aile nüfus kayıt örneği alarak çocuğun kayda işlendiğini doğrulayın.

Doğum ülkesine göre pratik farklar

Belgelerin nasıl düzenlendiği ülkeden ülkeye değişir. Sık karşılaştığımız ülkeler için genel bir yol haritası:

  • Almanya: Doğum, Standesamt’a kaydedilir. Standesamt’tan “Internationale Geburtsurkunde” istenebilir. Almanya sözleşmeye taraf olduğu için bu belge temsilcilikte kural olarak tercümesiz kabul edilir.
  • Hollanda, Belçika, Fransa, Avusturya, İsviçre: Bu ülkeler de sözleşmeye taraftır. Belediyeden veya nüfus makamından çok dilli doğum belgesi isteyin.
  • Birleşik Krallık: Doğum belgesi (birth certificate) yalnızca İngilizce düzenlenir. Türkiye’de kullanılacaksa apostil ve Türkçe tercüme gerekebilir. Apostil Birleşik Krallık’ta alınır.
  • ABD ve Kanada: Doğum belgesi eyalete göre farklı biçimde düzenlenir. Belgenin hangi makamca verildiğine dikkat edin; apostil de o eyaletin yetkili makamından alınır. Kanada’nın apostil sözleşmesine son yıllarda taraf olduğunu, bu yüzden eski bilgilerin güncel olmayabileceğini unutmayın.
  • Körfez ülkeleri: Birleşik Arap Emirlikleri, Katar ve Kuveyt apostil sözleşmesine taraf değildir; bu ülkelerden gelen belgelerde konsolosluk onay zinciri gerekir. Suudi Arabistan, Bahreyn ve Umman ise sözleşmeye taraftır; bu ülkelerin belgelerine apostil alınır. İşlemi temsilcilikle önceden konuşun.

Bu bilgiler genel bir rehberdir. Ülkelerin uygulamaları değişebilir; belgeyi almadan önce temsilciliğin güncel listesini okuyun.

Kayıttan sonra yapılacaklar

Çocuk Türkiye’deki nüfus kaydına işlendikten sonra sıradaki adımlar şunlardır:

  • T.C. kimlik numarası: Kayıtla birlikte çocuğa kimlik numarası verilir. Bu numarayı e-Devlet’ten aile nüfus kayıt örneği alarak görebilirsiniz.
  • Kimlik kartı ve pasaport: Yurt dışındaysanız temsilcilik üzerinden, Türkiye’deyseniz nüfus müdürlüğünden başvurulur.
  • Çok dilli doğum kayıt örneği (Formül A): Türkiye’deki kayıttan sonra e-Devlet’ten alınabilir. Okul ve resmî işlemlerde yurt dışında kullanmak için pratik bir belgedir.
  • Sağlık ve eğitim kayıtları: Türkiye’ye dönüş planınız varsa okul kaydı için çocuğun kimlik numarası ve nüfus kaydı gerekir.

Sık yapılan hatalar

  1. Hastane raporuyla başvurmak. Temsilcilik, o ülkenin nüfus makamının verdiği resmî belgeyi ister.
  2. Evliliğin Türkiye’de kayıtlı olmadığını fark etmemek. Ebeveynler kayıtta bekâr görünüyorsa çocuğun kaydı gecikir.
  3. Çok dilli belge varken tek dilli belgeyi tercüme ettirmek. Sözleşmeye taraf ülkelerde çok dilli belge, tercüme masrafını ortadan kaldırır.
  4. Apostili almadan Türkiye’ye dönmek. Tek dilli belgeyle Türkiye’de başvuracaksanız apostil gerekebilir; bu işlem yalnızca doğum ülkesinde yapılır.
  5. İsimde Türk alfabesine uymayan harf kullanmak. Kayıt sırasında sorun çıkabilir; temsilciliğe önceden danışın.

İki örnek durum

Selin ve eşi Hollanda’da yaşıyor. Çocukları Amsterdam’da doğuyor. Selin, belediyeden çok dilli doğum belgesi istiyor ve belgeyi doğumdan üç hafta sonra Türk başkonsolosluğuna götürüyor. Hollanda sözleşmeye taraf olduğu için belge tercümesiz ve apostilsiz kabul ediliyor.

Burak ve eşi Kanada’da yaşıyor. Çocukları Toronto’da doğuyor. Kanada çok dilli belge sözleşmesine taraf olmadığı için doğum belgesi yalnızca İngilizce. Aile Türkiye’ye döndükten sonra bildirim yapmaya karar veriyor. Nüfus müdürlüğü, doğum belgesinin apostilli olmasını ve noter onaylı Türkçe tercümesini istiyor. Aile apostili Kanada’dayken almadığı için, belgeyi Ontario’daki yetkili makama posta yoluyla göndermek zorunda kalıyor ve süreç uzuyor. Bu durumda en kolay yol, doğum yurt dışındayken temsilciliğe bildirim yapmaktı.

Randevu öncesi kontrol listesi

Temsilcilikteki randevuya gitmeden önce aşağıdaki listeyi bir kez gözden geçirin. Bu kontrol, ikinci kez randevu almak zorunda kalma riskini büyük ölçüde azaltır.

  • Doğum belgesinin aslı yanınızda mı? Fotokopi tek başına çoğu zaman kabul edilmez.
  • Belge çok dilli formatta değilse apostil veya ülkenin istediği onay alınmış mı?
  • Çocuğun adı, doğum belgesinde ve doldurduğunuz bildirim formunda harfi harfine aynı mı?
  • Anne ve babanın kimlik kartları veya pasaportları geçerli mi?
  • Ebeveynlerin evliliği Türkiye’de nüfusa işlenmiş mi? İşlenmemişse önce evliliğin tescili gerekir.
  • Ebeveynlerden biri gelemiyorsa, temsilciliğin bu durumda istediği muvafakat veya beyan hazır mı?
  • Türkiye’de yapılacak bir işlem için belgenin Türkçe tercümesi gerekiyorsa, tercümedeki isimler pasaport yazımıyla uyumlu mu?

Bu listeyi telefonunuza kaydedip randevu sabahı son kez kontrol etmeniz yeterlidir. Eksik bir belge fark ederseniz randevuyu ertelemek, eksik belgeyle gitmekten çoğu zaman daha hızlı sonuç verir. Sorulardan birine “emin değilim” diyorsanız, randevudan önce temsilciliğe e-posta ile sorun ya da belgeyi bize gönderin, tercümeye gerek olup olmadığını birlikte kontrol edelim.

Sık sorulan sorular

60 günlük süreyi kaçırırsam çocuğum Türk vatandaşı olamaz mı?

Hayır. Süre, bildirimin zamanında yapılması içindir; vatandaşlık hakkını ortadan kaldırmaz. Gecikmiş bildirimde idari para cezası uygulanabilir.

Babası yabancı olan çocuğun kaydı nasıl yapılır?

Anne Türk vatandaşıysa çocuk Türk vatandaşıdır. Babanın kimlik bilgilerinin doğru işlenmesi için yabancı babanın pasaportu ve evlilik belgesi istenebilir. Ebeveynler evli değilse ve babanın da kayda işlenmesi isteniyorsa babalık tanıma belgesi veya mahkeme kararı gerekir.

Çocuğun doğum belgesinde adı yanlış yazılmışsa ne yapmalı?

Önce doğum ülkesinde belgeyi düzelttirin. Türkiye’deki kayıt, yabancı belgeye dayanılarak yapıldığı için hatalı belgeyle yapılan kaydı sonradan değiştirmek uzun sürer.

Türkiye’de kullanmak için çocuğun Formül A’sını nereden alırım?

Çocuk Türkiye’de nüfusa kaydedildikten sonra, Türkiye’den de Formül A alınabilir. e-Devlet’teki “Çok Dilli Doğum Kayıt Örneği (Formül A) Sorgulama” hizmeti bu iş içindir.

Çocuğa Türk pasaportu ne zaman çıkarılabilir?

Doğum Türkiye’deki nüfus kaydına işlendikten ve çocuğa T.C. kimlik numarası verildikten sonra pasaport başvurusu yapılabilir. Yurt dışındaysanız başvuru yine temsilcilik üzerinden yapılır.

Hastaneden verilen doğum raporu yeterli mi?

Genellikle hayır. Kanun, yabancı makamlardan alınmış resmî belge veya raporu ister. Hastane raporu bazı ülkelerde resmî doğum kaydının yerini tutmaz; doğumu o ülkenin nüfus makamına kaydettirip resmî doğum belgesini alın.

İkiz çocuklar için ayrı başvuru gerekir mi?

Her çocuk için ayrı doğum belgesi istenir; bildirim ise aynı randevuda yapılabilir. Temsilciliğe randevu alırken iki çocuk için başvuracağınızı belirtin.

Ebeveynler boşanmışsa çocuğun kaydı nasıl yapılır?

Çocuk evlilik devam ederken doğduysa, kaydı ebeveynlerin sonradan boşanmış olmasından etkilenmez. Bildirimi velayet sahibi ebeveyn yapabilir. Velayet bir mahkeme kararıyla belirlendiyse, temsilcilik bu kararı da görmek isteyebilir.

Çocuk Türkiye’de kayıtlı değilken Türkiye’ye gelebilir mi?

Çocuk, doğum ülkesinin pasaportuyla Türkiye’ye gelebilir. Ancak Türk vatandaşı olarak işlem görebilmesi için önce nüfusa kaydedilmesi gerekir. Türkiye’deki okul ve sağlık kayıtlarında sorun yaşamamak için kaydı yurt dışındayken tamamlayın.

Tercüme ne kadar sürer?

Doğum belgesi genellikle tek sayfadır ve kısa sürede çevrilir. Noter onayı gerekiyorsa buna ayrıca zaman eklenir. Randevu tarihinizi ilk mesajınızda yazın.

Belgenizi birlikte kontrol edelim

Çocuğunuzun doğum belgesinin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Belgenin çok dilli olup olmadığını, tercüme ve apostil gerekip gerekmediğini söyleyelim. Formül A tercümesi sayfamızda da bu belgeyle ilgili ayrıntıları bulabilirsiniz.

İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33

Kaynaklar: 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu m.15 ve m.24; CIEC 16 sayılı Sözleşme.