Operatörlük belgesi ve G sınıfı ehliyet

Son güncelleme: 22 Kasım 2026

İş makinesi kullanmak için Türkiye’de iki ayrı belge söz konusudur. Birincisi İş Makinesi Kullanma Yetki Belgesi, yaygın adıyla operatörlük belgesidir: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 42. maddesine göre iş makinesi sürücülerinin eğitimleri ve sınavda başarılı olanların belgeleri Millî Eğitim Bakanlığınca veya Bakanlığın yetkilendirdiği kurumlarca verilir. İkincisi G sınıfı sürücü belgesidir: Karayolları Trafik Yönetmeliği’ne göre iş makinesi türündeki motorlu araçları kullanacaklara verilir. G sınıfı sertifika kursuna kaydolmak için önce operatörlük belgesine sahip olmak gerekir. Kısacası önce makineye özgü operatörlük kursu ve sınavı, sonra G sınıfı sertifika ve sürücü belgesi gelir.

Bu yazıda iki belgenin farkını, operatörlük belgesinin nasıl alındığını, G sınıfına nasıl geçildiğini, e-Devlet’te belgenin nasıl sorgulandığını ve belgeyi yurt dışında veya bir yabancı olarak Türkiye’de kullanacaklar için tercümenin nerede devreye girdiğini anlatıyoruz. Bu yazı genel bir rehberdir; kurs ve sınav ayrıntılarını kursunuzdan ve ilçe millî eğitim müdürlüğünden teyit edin.

İki belge, iki ayrı yetki

Operatörlük belgesiG sınıfı sürücü belgesi
Resmî adıİş Makinesi Kullanma Yetki Belgesi (Operatörlük Belgesi)G sınıfı sürücü belgesi
Dayanağı2918 sayılı Kanun m.42; MEB İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları YönergesiKarayolları Trafik Yönetmeliği m.75; MEB Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği
Kim verir?MEB veya MEB’in yetkilendirdiği kurumlarSertifikayı sürücü kursu ve MEB sınavı; belgeyi İçişleri Bakanlığı (nüfus müdürlükleri) düzenler
Neyi gösterir?Belirli bir makine türünü kullanma eğitimini ve sınavını başardığınızıKarayolunda iş makinesi türündeki aracı sürme yetkinizi
Makineye özgü mü?Evet; her makine türü için ayrı kurs programı vardırBelgeye kullanabileceğiniz makinenin kodu yazılır

İki belge birbirinin yerine geçmez. Operatörlük belgesi makineyi kullanma eğitiminizi gösterir; G sınıfı ise o makineyi karayolunda sürme yetkisidir. 2918 sayılı Kanun’un 42. maddesinin son fıkrasına göre sürücü sertifikaları, sınıfına uygun sürücü belgelerine dönüştürülmedikçe sahiplerine karayolunda araç kullanma yetkisi vermez.

Operatörlük belgesi nasıl alınır?

Kurslar ve dayanak

MEB’in İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları Yönergesi (kabul ve yürürlük 08.03.2014; son değişiklik 28.09.2023), iş makinesi sürücülerine eğitim veren kursların açılışını, işleyişini, sınavlarını ve sınavda başarılı olanlara verilecek operatörlük belgesini düzenler. Yönerge, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’na göre açılan özel kursları ve 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu kapsamında Bakanlıkça açılan resmî kursları kapsar. Yönergeden önce MEB’in 2008’de yürürlüğe koyduğu “İş Makineleri Kullanma Sertifikası (Operatörlük Belgesi) ile İlgili Esaslar” uygulanıyordu; MEB mevzuat listesinde bu esaslar artık mülga (yürürlükten kalkmış) olarak gösterilir.

Makine türüne göre kurs

Operatörlük eğitimi makine türüne göre ayrı programlarla verilir. MEB’in yayımladığı kurs programları arasında dozer, greyder, yükleyici (loder), ekskavatör, kanal kazıyıcı (beko loder), forklift, vinç, silindir, finişer, iş kamyonları ve konteyner vinçleri gibi pek çok makine için ayrı programlar bulunur. Yönergenin tanımlar maddesi, eğitim ve sınavda kullanılacak makinelerin asgari özelliklerini de belirler; örneğin yönergenin tanımlarında ekskavatör için 20 kW (27 hp), dozer için en az 40 kW (53 hp) motor gücü yazılıdır.

Bu yüzden “operatörlük belgesi” tek bir belge değildir: Forklift belgesi ekskavatör kullanma yetkisi vermez. Hangi makinede çalışacaksanız o makinenin kursunu almanız gerekir.

Pratik adımlar

  1. Makineyi belirleyin: Çalışacağınız işin hangi makineyi gerektirdiğini işverenle netleştirin.
  2. MEB onaylı bir kurs bulun: Özel iş makinesi kursları veya resmî kurumların açtığı kurslar. Kursun MEB’den kurum açma izni olup olmadığını sorun.
  3. Kayıt şartlarını öğrenin: Yaş, öğrenim durumu ve sağlık raporu gibi şartları kurs size söyler.
  4. Teorik ve uygulamalı eğitimi tamamlayın.
  5. Sınava girin: Başarılı olanlara ilgili makine için operatörlük belgesi düzenlenir.

e-Devlet’te sorgulama ve doğrulama

e-Devlet Kapısı’nda Millî Eğitim Bakanlığı hizmetleri arasında “İş Makinesi Operatörlük Belgesi” ve “İş Makinesi Operatörlük Belgesi Doğrulama” hizmetleri bulunur. Belgenizi buradan görüntüleyebilir, işverenin veya bir kurumun belgeyi doğrulamasını sağlayabilirsiniz. e-Devlet’teki diğer sertifika sorgulama hizmetlerini e-Devlet’te kurs bitirme ve sertifika belgeleri nasıl sorgulanır yazımızda anlattık.

G sınıfı sürücü belgesi nasıl alınır?

G sınıfı ne zaman ve nasıl düzenlendi?

Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin sürücü belgesi sınıflarını sayan 75. maddesi, 17.04.2015 tarihli Resmî Gazete’de (sayı 29329) yayımlanan değişiklikle yeniden yazıldı. Bu madde 01.01.2016 tarihinde yürürlüğe girdi. Yeni metne göre “G sınıfı sürücü belgesi iş makinesi türündeki motorlu araçları kullanacaklara verilir.” Aynı değişiklikle eklenen geçici 10. madde, bu tarihten önce verilmiş G sınıfı sürücü belgelerinin yeni sistemde M ve G sınıfı belge olarak değiştirileceğini öngördü.

Şartlar

Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 76. maddesine göre G sınıfı sürücü belgesi alacakların:

  • 18 yaşını bitirmiş olması,
  • En az ilkokul düzeyinde eğitim almış olması,
  • Sürücü Adayları ve Sürücülerde Aranacak Sağlık Şartları ile Muayenelerine Dair Yönetmelik’teki sağlık şartlarını taşıması,
  • Sürücü sınavlarını başararak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almış olması,
  • Adli sicilinde maddede sayılan suçlardan (TCK m.188, 190, 191 gibi) hüküm bulunmaması

gerekir. Diğer sınıfların çoğundan farklı olarak, G sınıfı için başka bir sınıf sürücü belgesine sahip olma (deneyim) şartı maddede yer almaz.

Operatörlük belgesi şartı

MEB Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği’nin 12. maddesine (05.12.2015 tarihli ve 29553 sayılı Resmî Gazete’deki değişiklikle) göre, G sınıfı sürücü sertifikası almak üzere kursa kayıt yaptırabilmek için İş Makinesi Kullanma Yetki Belgesi’ne (Operatörlük Belgesi) sahip olmak gerekir.

09.07.2024 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle aynı yönetmeliğin 6. maddesine eklenen cümleye göre, operatörlük belgesine sahip olup sürücü belgesi bulunmayan ve G sınıfı sertifika almak için sürücü kursuna kaydolan kişilere, teorik derslerin eğitimini alıp teorik sınavda (e-Sınav) başarılı olmaları durumunda lastik tekerlekli iş makinesi kullanmak için G sınıfı sertifika verilir.

Zaten bir sürücü belgesi olanların G sınıfı için hangi adımları izleyeceğini (ek eğitim veya sınav gerekip gerekmediğini) kaydolacağınız sürücü kursuna ve nüfus müdürlüğüne sorun.

Belgede makine kodu

G sınıfı sürücü belgesine, kullanabileceğiniz iş makinesinin kodu yazılır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün sürücü belgesi kod tablosunda “Milli Eğitim Bakanlığınca kullanılacak kodlar” başlığı altında 105.01’den başlayan makine kodları yer alır. Örnekler:

  • 105.02 Kazıcı Yükleyici (Beko Loder)
  • 105.03 Dozer
  • 105.04 Ekskavatör
  • 105.06 Forklift
  • 105.07 Greyder
  • 105.09 Silindir
  • 105.31 Mobil Vinç
  • 105.40 Transmikser

Bu kodlar, G sınıfı belgenin hangi makine için geçerli olduğunu gösterir. Yönetmeliğin 85. maddesine göre G sınıfı sürücü belgesiyle ayrıca M sınıfı araçlar (motorlu bisiklet) da kullanılabilir.

Geçerlilik süresi

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün sıkça sorulan sorular sayfasına göre M, A1, A2, A, B1, B, BE, F ve G sınıfı sürücü belgeleri 10 yıl geçerlidir. Süre dolunca belge yenilenir.

Mesleki yeterlilik (MYK) belgesi ayrı bir konu

Operatörlük belgesi ve G sınıfı, makineyi kullanma ve karayolunda sürme yetkisiyle ilgilidir. İş hukuku ve iş sağlığı güvenliği açısından ise bazı işlerde ayrıca mesleki eğitim veya Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) belgesi aranabilir.

  • MYK’nın ekskavatör operatörü, greyder operatörü, kazıyıcı yükleyici (beko loder) operatörü ve mobil vinç operatörü gibi meslekler için ulusal yeterlilikleri vardır. Bu yeterliliklere göre yetkili belgelendirme kuruluşlarında sınava girilerek MYK belgesi alınır.
  • Belge zorunluluğu getirilen meslekler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yayımladığı tebliğlerle belirlenir ve liste zamanla genişler. 23.03.2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Tebliğ (Sıra No: 2026/1) ile ekskavatör operatörü ve mobil vinç operatörü (ikisi de Seviye 3) listeye girdi. Tebliğe göre bu mesleklerde MYK belgesi olmayan ve muaf olmayan kişiler yayımdan on iki ay sonra, yani 23 Mart 2027’den itibaren çalıştırılamaz. Ustalık belgesi olanlar, ilgili alanda meslekî ve teknik eğitim veren okul veya bölümlerden mezun olanlar ve 1 Ocak 2022’den önce MEB programlarıyla kurs bitirme belgesi alanlar, belgelerinde yazan alanda çalıştıkları sürece bu şarttan muaftır. Operatörlük belgenizin bu muafiyete girip girmediğini işverene ve MYK’ya sorun. Diğer operatörlük meslekleri için MYK’nın güncel “Belge Zorunluluğu Kapsamındaki Meslekler” listesine bakın.
  • Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın 02.01.2025 tarihli duyurusuna göre tehlikeli işlerde mesleki eğitim şartı için ustalık belgesi, ilgili alanda meslek lisesi veya üniversite diploması ya da ilgili alanda alınmış MYK belgesi kabul edilir; bir meslek MYK belge zorunluluğu kapsamına alınmışsa MYK kuralları uygulanır.

İşyerinde hangi belgelerin arandığını işe başlamadan önce işverenden yazılı olarak öğrenmek, sonradan sorun yaşamamanızı sağlar.

Tercüme ne zaman gerekir?

Operatörlük belgesi ve G sınıfı, Türkiye’de Türkçe belgeyle kullanılır; tercüme iki durumda gündeme gelir:

1. Belgeyi yurt dışında kullanacaksanız

Yurt dışındaki bir işveren veya vize makamı, operatörlük belgenizi, G sınıfı sürücü belgenizi, MYK belgenizi ve çalışma geçmişinizi gösteren belgeleri isteyebilir. Bu belgeler Türkçe olduğu için çoğu zaman tercüme gerekir. Hangi belgenin yurt dışında nasıl değerlendirildiğini ve ülke örneklerini yurt dışı şantiyelerinde operatör olarak çalışmak için istenen belgeler yazımızda anlattık.

e-Devlet’ten alınan karekodlu belgenin tercümesinde karekod ve doğrulama bilgisi de belirtilir. Yurt dışındaki kurum noter onayı veya apostil istiyorsa, yeminli tercümanın tercümesi noter onayına sunulur, gerekirse noter onayına valilik veya kaymakamlıktan apostil alınır. e-Devlet çıktısının kendisine apostil istenirse ıslak imzalı bir belge gerekir ya da çıktının noterde “aslı gibidir” onaylı sureti yapılıp ona apostil alınır. Apostil ve gerekiyorsa konsolosluk tasdiki işlemlerini büromuz sizin adınıza takip edebilir.

2. Yabancı bir operatör Türkiye’de çalışacaksa

Yurt dışında iş makinesi kullanma yetkisi veren bir sürücü belgesi almış yabancı, Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 88. maddesine göre bu belgeyle Türkiye’ye girişten itibaren en fazla altı ay araç kullanabilir; daha sonra belgenin Türk sürücü belgesiyle değiştirilmesi gerekir. Aynı maddeye (17.04.2015 değişikliği) göre, yabancıların Karayolu Trafiği Konvansiyonu’na taraf ülkelerden aldıkları iş makinesi kullanmak üzere verilen sürücü belgeleri, karşılığı olan Türk sürücü belgeleriyle değiştirilir. Yabancı ülkede alınmış bir operatör sertifikası ise sürücü belgesi değildir; Türkiye’de işyerinde nasıl değerlendirileceğini işverene ve ilçe millî eğitim müdürlüğüne sorun. Değişim başvurusu nüfus müdürlüğüne yapılır. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün sıkça sorulan sorular sayfasına göre istenen belgeler arasında yabancı sürücü belgesinin aslı ve noter veya konsolosluk onaylı Türkçe tercümesi de vardır. Süreç ve tercüme için yabancı ehliyeti Türk ehliyetine çevirme yazımıza bakabilirsiniz. Güncel şartları başvurudan önce nüfus müdürlüğünden teyit edin.

Tercümede genellikle dikkat edilen noktalar

  • Makine türü belgedeki adıyla ve anlaşılır bir teknik karşılıkla verilir (örneğin “Ekskavatör” için “Excavator”).
  • G sınıfı ve makine kodu (105.04 gibi) değiştirilmeden aktarılır; gerekirse kodun anlamı açıklanır.
  • Belgeyi veren kurum (MEB, kurs adı, ilçe millî eğitim müdürlüğü) eksiksiz yazılır.
  • Ad ve soyadı pasaporttaki yazımla verilir.
  • Tarihler ve belge numarası aynen aktarılır.

Başvurudan önce kontrol listesi

  • Hangi makinede çalışacağım belli mi?
  • Kursun MEB izni var mı?
  • Operatörlük belgem e-Devlet’te görünüyor mu?
  • Karayolunda da makine kullanacaksam G sınıfı sertifika kursuna kaydoldum mu?
  • G sınıfı belgemde çalışacağım makinenin kodu yazıyor mu?
  • İşim MYK belge zorunluluğu kapsamında mı?
  • Belgeyi yurt dışında kullanacaksam tercüme ve onay şartlarını öğrendim mi?

Sık yapılan hatalar

  • Operatörlük belgesini sürücü belgesi sanmak: Operatörlük belgesi karayolunda araç sürme yetkisi vermez.
  • Bir makinenin belgesiyle başka makine kullanmak: Belge ve G sınıfı kodu makineye özgüdür.
  • Kursun MEB izni olup olmadığına bakmamak: İzinsiz bir kurumun verdiği belge, resmî operatörlük belgesi değildir.
  • MYK şartını gözden kaçırmak: Bazı işlerde işveren MYK belgesi de ister; ekskavatör ve mobil vinç operatörlüğünde 23 Mart 2027’den itibaren muaf olmayanlar için MYK belgesi zorunludur.
  • Yurt dışı için yalnızca belgeyi çevirtmek: Yabancı işveren çoğu zaman deneyiminizi de görmek ister; çalışma belgesi ve SGK dökümü de gerekebilir.

İki örnek durum

Konya’da 19 yaşında, sürücü belgesi olmayan bir genç ekskavatör operatörü olmak istiyor. Önce MEB onaylı bir kursta ekskavatör operatörlüğü eğitimini tamamlayıp sınavı geçiyor ve operatörlük belgesini alıyor. Makineyi karayolunda da kullanacağı için sürücü kursuna G sınıfı sertifika için kaydoluyor; teorik e-sınavı geçince sertifikasını alıyor ve nüfus müdürlüğünden G sınıfı sürücü belgesini çıkarıyor. Ekskavatör operatörlüğü 23 Mart 2027’den itibaren MYK belge zorunluluğu kapsamında olduğu için, muafiyeti olup olmadığını öğreniyor; muaf değilse yetkili bir belgelendirme kuruluşunda MYK sınavına giriyor.

Ankara’da çalışan bir forklift operatörüne Almanya’daki bir lojistik şirketinden iş teklifi geliyor. İşveren operatörlük belgesini, sürücü belgesini ve çalıştığı yıllar için işveren yazısını istiyor. Operatörlük belgesi e-Devlet’ten karekodlu olarak alınıyor; belgeler Almancaya çevriliyor. İşveren Almanya’daki kendi eğitim ve görevlendirme kurallarını ayrıca uyguluyor.

Sık sorulan sorular

Operatörlük belgesi ile G sınıfı ehliyet aynı şey mi?

Hayır. Operatörlük belgesi makineyi kullanma eğitimini ve sınavını gösterir. G sınıfı sürücü belgesi ise iş makinesi türündeki aracı karayolunda sürme yetkisidir.

G sınıfı için önce B sınıfı ehliyet gerekir mi?

Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 76. maddesinde G sınıfı için başka bir sınıf sürücü belgesi şartı yer almaz. 2024 değişikliğiyle, sürücü belgesi bulunmayan operatörlük belgesi sahiplerine teorik sınavla lastik tekerlekli iş makinesi için G sınıfı sertifika verilmesi düzenlendi.

G sınıfı ehliyet için kaç yaş gerekir?

Yönetmeliğin 76. maddesine göre 18 yaşını bitirmiş olmak gerekir.

Operatörlük belgesini nereden sorgularım?

e-Devlet’te MEB’in “İş Makinesi Operatörlük Belgesi” hizmetinden. Doğrulama için de ayrı bir hizmet vardır.

Tek belgeyle bütün iş makinelerini kullanabilir miyim?

Hayır. Operatörlük eğitimi makine türüne göre verilir ve G sınıfı belgeye makinenin kodu yazılır.

G sınıfı ehliyet kaç yıl geçerli?

Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’ne göre 10 yıl.

MYK belgesi olmadan operatör olarak çalışabilir miyim?

Bu, mesleğinizin MYK belge zorunluluğu kapsamında olup olmadığına ve işverenin şartlarına bağlıdır. Ekskavatör operatörü ve mobil vinç operatörü, Tebliğ 2026/1’e göre 23 Mart 2027’den itibaren bu kapsamdadır; diğer meslekler için MYK’nın güncel listesini kontrol edin.

Operatörlük belgemin İngilizce bir nüshası var mı?

Belgeyi veren kurum İngilizce bir nüsha düzenlemiyorsa, yurt dışında kullanmak için belgenin yeminli tercümesi hazırlanır. Kurumun ayrıca bir şartı varsa noter onayı ve apostil eklenir.

2016’dan önce aldığım operatörlük belgesi hâlâ geçerli mi?

Bu sorunun cevabı belgenin türüne ve nerede kullanacağınıza göre değişir; ayrıntıları eski operatörlük belgesi hâlâ geçerli mi yazısında anlattık.

İlgili rehberler

Belgenizi birlikte hazırlayalım

Operatörlük belgenizin ve sürücü belgenizin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin; yurt dışında kullanmak için hangi belgelerin çevrileceğini ve tercümenin biçimini birlikte belirleyelim. Belgeyi kabul edip etmeme kararı belgeyi isteyen kurumundur. Tercümeye belgenin taranmış kopyası veya fotoğrafı üzerinden başlanabilir; noter onayı gerekirse belgenin aslı veya onaylı sureti gerekir. Tercüme hizmetimiz: Makine operatörlük belgesi tercümesi.

İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33

Kaynaklar: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu (m.41, m.42; mevzuat.gov.tr); Karayolları Trafik Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik (RG 17.04.2015/29329; m.75, m.76, m.85, m.88, geçici m.10); MEB Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelikler (RG 05.12.2015/29553 ve RG 09.07.2024); MEB İş Makineleri Sürücü Eğitim Kursları Yönergesi (08.03.2014; son değişiklik 28.09.2023) ve onay yazısı; Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü sürücü belgesi kod tablosu ve sıkça sorulan sorular; e-Devlet Kapısı, MEB hizmetleri listesi; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, “Mesleki Eğitim Belgesi Zorunluluğu ve Geçerli Belgeler” duyurusu (02.01.2025); Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Meslekî Yeterlilik Kurumu Meslekî Yeterlilik Belgesi Zorunluluğu Getirilen Mesleklere İlişkin Tebliğ (Sıra No: 2026/1; RG 23.03.2026/33202) ve eki; MYK ulusal yeterlilik belgeleri; MEB Hayat Boyu Öğrenme kurs programları.