Son güncelleme: 22 Kasım 2026
Bonservis, iş hukukumuzda tanımlanmış bir belge adı değildir. Fransızca “bon service” sözünden gelir; Türk Dil Kurumu sözlüğü bonservisi, kişinin çalıştığı yerden ayrılırken görevini iyi yaptığını gösteren belge olarak tanımlar. Günlük dilde çoğu zaman işverenin verdiği çalışma belgesi kastedilir. Kanundaki adı ise İş Kanununda “çalışma belgesi”, Türk Borçlar Kanununda “hizmet belgesi”dir. SGK hizmet dökümü bunlardan farklıdır: işveren değil Sosyal Güvenlik Kurumu düzenler ve adınıza bildirilen sigortalı çalışmaları gösterir.
Bu yazıda bu belgelerin her birinin kim tarafından, hangi dayanakla verildiğini, içinde ne yazdığını ve yurt dışı başvurularında hangisinin işe yaradığını anlatıyoruz. Hangi belgenin kabul edileceğine başvurduğunuz kurum karar verir; bu yazı genel bir rehberdir.
Kısa karşılaştırma
| Belge | Kim verir? | Dayanak | Ne gösterir? |
|---|---|---|---|
| Çalışma belgesi | İşveren | 4857 sayılı İş Kanunu m.28 | İşin çeşidi ve süresi |
| Hizmet belgesi | İşveren | 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.426 | İşin türü ve süresi; istenirse beceri ve davranış |
| Bonservis | İşveren (halk ağzındaki adı) | Kanunda ayrıca düzenlenmez | Genellikle çalışma belgesi kastedilir |
| SGK Tescil ve Hizmet Dökümü | SGK (e-Devlet) | 5510 sayılı Kanun kayıtları | İş yeri unvanları, dönemler, prim günleri |
| İşe giriş-çıkış bildirgesi | İşverenin SGK’ya bildirimi | 5510 sayılı Kanun | Giriş ve çıkış tarihleri |
| İşveren yazısı (vize için) | İşveren | Konsolosluk kontrol listesi | Görev, işe başlama tarihi, izin, maaş |
| Referans mektubu | Yönetici veya işveren | Başvurulan kurumun şartı | Görevler, performans, öneri |
Çalışma belgesi: İş Kanunundaki adı
4857 sayılı İş Kanununun 28. maddesi kısadır: işten ayrılan işçiye işveren, işinin çeşidinin ne olduğunu ve süresini gösteren bir belge verir. Belgenin vaktinde verilmemesinden veya belgede doğru olmayan bilgiler bulunmasından zarar gören işçi ya da onu işe alan yeni işveren, eski işverenden tazminat isteyebilir. Belge her türlü resim ve harçtan muaftır.
Aynı kanunun 99. maddesi, bu yükümlülüğe aykırı davranan veya belgeye gerçeğe aykırı bilgi yazan işverene her işçi için idari para cezası öngörür. Yani çalışma belgesi bir “iyilik” değil, işverenin yasal yükümlülüğüdür. İşveren belgeyi vermiyorsa ne yapılabileceğini işveren çalışma belgesi vermiyor yazımızda anlattık.
Uygulamada çalışma belgelerinde genellikle şunlar yer alır: çalışanın adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası, işe giriş ve çıkış tarihleri, görev veya unvan, iş yerinin unvanı ve adresi, yetkilinin imzası ve kaşe.
Hizmet belgesi: Borçlar Kanunundaki adı
6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 426. maddesi aynı konuyu biraz daha geniş düzenler:
- İşveren, işçinin isteği üzerine her zaman işin türünü ve süresini içeren bir hizmet belgesi vermekle yükümlüdür. Yani belge yalnızca işten ayrılırken değil, çalışırken de istenebilir.
- İşçi açıkça isterse, belgede onun işgörmedeki becerisi ile tutum ve davranışları da belirtilir.
- Belgenin zamanında verilmemesinden veya yanlış bilgi içermesinden zarar gören işçi ya da onu işe alan yeni işveren tazminat isteyebilir.
TDK’nın bonservis tanımındaki görevin iyi yapıldığını gösterme unsuru, kanunda ancak işçinin açık isteğiyle belgeye eklenebilen bu değerlendirme kısmına yakındır. Kanunun aradığı asgari içerik ise yalnızca işin türü ve süresidir.
Bonservis: kanunda geçmeyen ama yaşayan bir kelime
İş Kanunu, Borçlar Kanunu, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununda “bonservis” kelimesi geçmez. Buna rağmen kelime resmî yazışmalarda tamamen kaybolmuş değildir. Örneğin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yabancıların çalışma izni başvurusunda istenen belgeler sayfası, eğlence sektöründe çalışacak yabancı sanatçılardan “Türkçe tercümesi yeminli mütercim veya resmî makamlarca onaylı bonservis” ister ve bu belgenin üzerinde apostil şerhi veya dış temsilcilik tasdiki bulunmasını şart koşar. Aynı sayfa, bazı yabancı yatırımlarda kilit personel için de “bonservis ve tercümesi” ister. Bu kullanımda bonservis, kişinin daha önce nerede ve hangi işte çalıştığını gösteren işveren belgesi anlamındadır.
Bu yüzden biri sizden “bonservis” istediğinde, büyük olasılıkla eski işvereninizden alınacak çalışma belgesini veya görevlerinizi anlatan bir işveren yazısını kastediyordur. Emin değilseniz belgede hangi bilgilerin olması gerektiğini sorun.
SGK hizmet dökümü: devletin kaydı
SGK hizmet dökümü, adınıza Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmiş sigortalı çalışmaları gösteren belgedir. İşveren düzenlemez; e-Devlet’ten kendiniz alırsınız. Üç temel sigortalılık türü vardır (5510 sayılı Kanun m.4):
- 4A (eski SSK): Hizmet akdiyle, yani bir işverene bağlı çalışanlar; kamu kurumlarında iş sözleşmesiyle çalışan işçiler de bu gruptadır
- 4B (eski Bağ-Kur): Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlar; örneğin esnaf, serbest meslek sahipleri, bazı şirket ortakları
- 4C (eski Emekli Sandığı): Kamu idarelerinde çalışan memurlar
e-Devlet’te ilgili hizmetler şunlardır:
- SGK Tescil ve Hizmet Dökümü / İşyeri Ünvan Listesi: e-Devlet’in tanımıyla, adınıza uzun vade sigorta kollarında (emekliliğe esas) bildirilmiş hizmetleri gösterir. Yurt dışı başvurularında en sık kullanılan belge budur.
- 4A Hizmet Dökümü (Son 6 ay): Yalnızca son altı ayı gösterir.
- Hitap Hizmet Dökümü: 4C sigortalılığına ait hizmet dökümü.
- SGK Tescil ve Hizmet Dökümü Belge Doğrulama: Barkodlu belgenin doğrulanması.
Dökümde iş yerlerinin unvanları, her dönemin başlangıç ve bitiş tarihleri ve prim gün sayıları görünür. Görevleriniz, unvanınız ve iş tanımınız ise dökümde yer almaz. Bu yüzden hizmet dökümü çalışma belgesinin yerini tutmaz; ikisi birbirini tamamlar.
Hizmet dökümünü okurken nelere bakılır?
Dökümü bir başvuruya eklemeden önce kendiniz kontrol edin:
- Bütün iş yerleri listede mi? Çalıştığınız bir iş yeri dökümde yoksa, o dönem için sigorta bildirimi yapılmamış olabilir.
- Tarihler doğru mu? Döküm tarihlerini çalışma belgenizdeki ve özgeçmişinizdeki tarihlerle karşılaştırın.
- Gün sayıları beklediğiniz gibi mi? Ay içinde eksik gün görünüyorsa bunun ücretsiz izin, rapor veya kısmi çalışma gibi bir nedeni olabilir. Yabancı bir kurum kısmi zamanlı çalışmayı tam zamanlı çalışmadan ayırıyorsa bu bilgi önem kazanır.
- İş yeri unvanı tanınabilir mi? Dökümde şirketin ticaret unvanı yazar; bu, piyasada bilinen marka adından farklı olabilir. Başvurunuzda iki adı birbirine bağlayan kısa bir açıklama işe yarar.
Dökümde bir hata görürseniz bunu SGK’ya bildirmeniz gerekir; tercüme bir kayıt hatasını düzeltmez, belgeyi olduğu gibi aktarır.
Kendi adına çalışanlar ve memurlar ne sunar?
Çalışma belgesi bir işverenle çalışan arasındaki ilişkiden doğar. Bu yüzden herkes için aynı belge söz konusu değildir:
- 4B sigortalılar (esnaf, serbest meslek sahibi): Kendinize çalışma belgesi düzenlemezsiniz. Deneyiminizi genellikle SGK tescil kaydı, vergi kayıtları, oda kaydı ve müşterilerinizle yaptığınız sözleşmeler gösterir. Yabancı kurumların bir kısmı serbest çalışanlar için ayrı bir belge listesi yayımlar; o listeye bakın.
- 4C sigortalılar (memurlar): Görev bilgisini içeren hizmet belgesi çalıştığınız kurumun personel biriminden istenir; sigortalılık geçmişi e-Devlet’teki Hitap Hizmet Dökümüyle gösterilir.
- Birden fazla türde çalışanlar: Hem 4A hem 4B dönemi olanlar SGK Tescil ve Hizmet Dökümünde bütün dönemlerin görünüp görünmediğini kontrol etmeli; eksik dönem varsa e-Devlet’teki 4B Hizmet Bilgisi veya Hitap Hizmet Dökümü hizmetlerine de bakmalıdır.
Belgeyi işverenden isterken kontrol listesi
- Belgenin hangi kuruma verileceğini ve o kurumun hangi bilgileri istediğini işverene yazılı olarak bildirdiniz mi?
- Belgede adınız nüfus kaydınızdaki ve pasaportunuzdaki yazımla mı yer alıyor?
- Giriş ve çıkış tarihleri SGK dökümüyle uyuşuyor mu?
- Unvanınız ve, gerekiyorsa, görevleriniz yazılı mı?
- Belge tarihli, imzalı ve kaşeli mi; imzalayanın adı ve unvanı okunuyor mu?
- Yurt dışındaki kurum maaş veya haftalık saat istiyorsa bu bilgiler belgede ya da ayrı bir yazıda var mı?
İşe giriş ve işten ayrılış bildirgesi
İşveren sizi işe aldığında ve iş ilişkiniz bittiğinde SGK’ya bildirim yapar. e-Devlet’teki “4A İşe Giriş Çıkış Bildirgesi” hizmetiyle bu bildirgeleri görüntüleyebilirsiniz. Bu belge özellikle tek bir iş yerindeki giriş ve çıkış tarihini resmî olarak göstermek için işe yarar. İş yeri kapandığında çalışma belgesinin yerine geçecek kanıtlardan biri de budur.
İşveren yazısı ve referans mektubu
Bunlar kanunda tanımlı belgeler değildir; içeriklerini başvurduğunuz kurum belirler.
- Vize için işveren yazısı: Konsolosluklar genellikle görevinizi, işe başlama tarihinizi, izin tarihlerinizi ve dönüşte işinize devam edeceğinizi gösteren bir yazı ister. Ayrıntıları vize için işveren yazısı yazımızda bulabilirsiniz.
- Göç başvurusu için referans yazısı: Kanada ve Avustralya gibi ülkeler görevlerin, tarihlerin, haftalık saatin ve maaşın yazılmasını ister. Standart bir çalışma belgesi bu bilgileri çoğu zaman içermez. Ayrıntılar Kanada ve Avustralya için işveren referans yazısı yazımızda.
- Referans mektubu: Genellikle bir yöneticinin sizin hakkınızdaki değerlendirmesidir; iş başvurularında ve okul başvurularında istenir.
Yurt dışı başvurusunda hangisi istenir?
| Başvuru | Sık istenen belge | Not |
|---|---|---|
| Schengen turistik vize | İşveren yazısı, SGK dökümü, bordro | Konsolosluğun kontrol listesine bakın |
| Almanya Fırsat Kartı | İşveren yazıları, SGK dökümü | İş deneyimi puanı için |
| Kanada (IRCC) | Görev, tarih ve maaş içeren işveren referans yazısı; sözleşme, bordro, vergi belgesi | IRCC genel belgeler sayfası, Nisan 2026 |
| Avustralya | Referans yazısının yanında banka dökümü, bordro, vergi belgesi | Home Affairs, Eylül 2026: referans tek başına yetmez |
| Türkiye’de çalışacak yabancı | Bazı sektörlerde yurt dışındaki işverenden bonservis | ÇSGB belge listesi |
Kısacası yurt dışı başvurularında çoğu zaman ikili bir kanıt aranır: işverenden gelen ve ne iş yaptığınızı anlatan bir belge ile devletten gelen ve bu çalışmanın kayıtlı olduğunu gösteren bir belge. Türkiye’de bu ikilinin en yaygın karşılığı çalışma belgesi veya işveren yazısı ile SGK hizmet dökümüdür. Almanya Fırsat Kartı için hangi belgelerin hazırlandığını Fırsat Kartı belgeleri yazımızda anlattık.
Tercümede bu belgeler nasıl adlandırılır?
Belge adlarının yabancı dile nasıl aktarılacağı konusunda tek bir resmî kalıp yoktur. Tercümede genellikle belgenin üzerinde yazan Türkçe ad esas alınır ve anlamı en iyi karşılayan terimle verilir:
- Çalışma belgesi: İngilizcede çoğu zaman “certificate of employment” veya “employment certificate” kullanılır. Almancada birden fazla karşılık vardır; örneğin “Arbeitszeugnis”, Alman hukukunda çalışanın performansını da değerlendirebilen bir belge türünün adıdır. Türkçe belgede değerlendirme yoksa, tercümede belgenin gerçekte ne içerdiğini yansıtan nötr bir karşılık seçmek yanlış anlamayı önler.
- Bonservis: Belgenin gerçek adı neyse o çevrilir. Üzerinde “Çalışma Belgesi” yazan bir belgeyi “bonservis” diye çevirmek gerekmez.
- SGK Tescil ve Hizmet Dökümü: Kurum adı açılımıyla (Social Security Institution, Sozialversicherungsanstalt gibi) verilir; tablo düzeni, tarihler ve gün sayıları değiştirilmeden aktarılır.
Tercümede tarihler, iş yeri unvanları ve gün sayıları genellikle aslıyla tek tek karşılaştırılır; barkod ve doğrulama bilgisi de belirtilir; isimler pasaporttaki yazımla verilir. SGK dökümü bir e-Devlet çıktısıdır: yurt dışındaki kurum apostil isterse ya ıslak imzalı bir belge ya da çıktının noterde “aslı gibidir” onaylı sureti gerekir ve apostil bu belgeye alınır; apostil takibini büromuz yapabilir. Başvuru özgeçmiş de istiyorsa büromuz yalnızca tercüme değil, özgeçmişin Europass, Lebenslauf veya résumé biçimine uyarlanmasını da yapar. Bu belgelerin tercümesi için çalışma belgesi tercümesi ve SGK hizmet dökümü tercümesi hizmet sayfalarımıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Hizmet dökümünü çalışma belgesi sanmak: Döküm görev bilgisi içermez. Görev isteyen bir kuruma yalnızca döküm sunmak dosyayı eksik bırakır.
- Son altı aylık dökümü vermek: Bütün çalışma geçmişinizi göstermek için “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü” alınmalıdır.
- Çalışma belgesini göç başvurusunda yeterli saymak: Kanada ve Avustralya maaş, saat ve görev gibi ek bilgiler ister.
- Bonservisi ayrı bir resmî belge sanmak: Bonservis için gidilecek ayrı bir kurum yoktur; belge işverenden istenir.
- Belgeler arasında tarih farkı: Çalışma belgesindeki tarihler SGK kaydıyla uyuşmalıdır. Fark varsa nedenini açıklayın.
İki örnek durum
Bir garson Malta’da çalışmak için başvuruyor ve işveren “bonservis” istiyor. Eski restorandan görevini ve çalışma tarihlerini gösteren çalışma belgesini alır, e-Devlet’ten SGK Tescil ve Hizmet Dökümünü ekler. İşveren İngilizce istediği için iki belge de İngilizceye çevrilir.
Bir mühendis Almanya’ya Fırsat Kartı başvurusu yapıyor. İşverenlerinden görev tanımı, haftalık çalışma süresi ve tarihleri içeren yazılar alır; SGK dökümüyle bu tarihlerin tutarlı olduğunu kontrol eder. Belgeler temsilciliğin istediği dile çevrilir.
Sık sorulan sorular
Bonservis nedir?
Türk Dil Kurumu sözlüğü bonservisi, kişinin çalıştığı yerden ayrılırken görevini iyi yaptığını gösteren belge olarak tanımlar. Kanunda bu adla bir belge yoktur; günlük dilde genellikle çalışma belgesi kastedilir.
Bonservis ile çalışma belgesi aynı şey mi?
Pratikte çoğu zaman aynı belgeden söz edilir. Kanunda “çalışma belgesi” (İş Kanunu m.28) ve “hizmet belgesi” (Borçlar Kanunu m.426) adları kullanılır.
Bonservis nereden alınır?
Çalıştığınız veya çalıştığınız iş yerinden, yani işverenden istenir. e-Devlet’te bonservis adlı bir hizmet yoktur; e-Devlet’ten alınan belge SGK hizmet dökümüdür.
İşveren bonservis vermek zorunda mı?
İşveren çalışma belgesi vermek zorundadır. İş Kanunu m.28 işten ayrılan işçiye, Borçlar Kanunu m.426 ise işçinin isteği üzerine her zaman bu belgenin verilmesini ister.
Hizmet dökümü çalışma belgesinin yerine geçer mi?
Genellikle hayır. Hizmet dökümü nerede ve ne kadar süre sigortalı çalıştığınızı gösterir, ama görevinizi göstermez. Birçok başvuruda ikisi birlikte istenir.
4A, 4B ve 4C ne demek?
5510 sayılı Kanundaki sigortalılık türleridir: 4A bir işverene bağlı çalışanlar, 4B kendi adına bağımsız çalışanlar, 4C ise kamu idarelerinde çalışan memurlar içindir.
Belgeye “iyi çalıştı” yazdırabilir miyim?
Borçlar Kanunu m.426’ya göre açıkça isterseniz hizmet belgesinde işgörmedeki beceriniz ile tutum ve davranışlarınız da belirtilir.
Hizmet dökümünün İngilizcesini e-Devlet’ten alabilir miyim?
e-Devlet’teki SGK Tescil ve Hizmet Dökümü hizmeti belgeyi Türkçe verir. Yabancı bir kurum İngilizce veya başka bir dil istiyorsa belge tercüme edilir.
Hizmet dökümüm barkodlu, yine de tercüme gerekir mi?
Barkod, belgenin doğrulanmasını sağlar ama dilini değiştirmez. Belgeyi sunduğunuz kurum Türkçe kabul etmiyorsa tercüme gerekir.
İlgili rehberler
- İşveren Çalışma Belgesi Vermiyor veya İş Yeri Kapandı: Deneyiminizi Nasıl Kanıtlarsınız?
- Vize İçin İşveren Yazısı Nasıl Yazılır? İçermesi Gereken Bilgiler
- Kanada ve Avustralya Göç Başvurularında İşveren Referans Yazısında Bulunması Gerekenler
Belgelerinizi birlikte gözden geçirelim
Elinizdeki çalışma belgesinin, SGK dökümünüzün ve başvurduğunuz kurumun belge listesinin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme gereken belgeleri ve tercümenin biçimini birlikte belirleyelim; belgelerin yeterliliğine başvurduğunuz kurum karar verir.
İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33
Kaynaklar: Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük, “bonservis” maddesi (sozluk.gov.tr); 4857 sayılı İş Kanunu m.28 ve m.99; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.426; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.4; e-Devlet Kapısı, Sosyal Güvenlik Kurumu hizmetleri; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü, Çalışma İzni Değerlendirme Sürecinde Gerekli Bilgi ve Belgeler (Kasım 2026); IRCC, Your IRCC application: common supporting documents (Nisan 2026); Australian Department of Home Affairs, Unsponsored skilled visa tips (Eylül 2026).

