Almanya oturum türleri Türkçede

Son güncelleme: 22 Kasım 2026

Niederlassungserlaubnis, Alman Oturum Kanununun (Aufenthaltsgesetz, kısaca AufenthG) 9. maddesinde düzenlenen süresiz oturum iznidir. Aufenthaltserlaubnis ise aynı kanunun 7. maddesine göre belirli bir amaçla verilen süreli oturum iznidir. Blaue Karte EU (AB Mavi Kart) kural olarak üniversite mezunu nitelikli çalışanlara verilen ayrı bir oturum belgesidir. Bu belgelerin Türkçesi için tek bir resmî kalıp yoktur: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Alman mevzuatını anlatan Türkçe sayfası “oturma izni”, “yerleşme izni” ve “Avrupa Birliği sürekli oturma izni” ifadelerini kullanır; Alman belediyelerinin Türkçe sayfalarında ise başka karşılıklar görülür. Bu yüzden tercümede Almanca adın parantez içinde korunması yaygın ve güvenli bir yoldur.

Bu yazıda Almanya’daki oturum türlerini, her birinin kanundaki yerini, Türkçede hangi karşılıklarla anıldığını ve bu belgeleri Türkiye’de bir kuruma sunarken tercümede nelere dikkat edildiğini anlatıyoruz. Oturum kararlarını Almanya’daki yabancılar dairesi (Ausländerbehörde) verir; bu yazı genel bilgi içindir.

Oturum Kanunu hangi belgeleri sayar?

AufenthG’nin 4. maddesine göre “Aufenthaltstitel” (oturum hakkı veren belge) şu türlerde verilir:

  1. Visum (vize)
  2. Aufenthaltserlaubnis (§ 7)
  3. Blaue Karte EU (§ 18g)
  4. ICT-Karte (§ 19) ve Mobiler-ICT-Karte (§ 19b): şirket içi görevlendirmeler için
  5. Niederlassungserlaubnis (§ 9)
  6. Erlaubnis zum Daueraufenthalt – EU (§ 9a)

Aynı madde, Aufenthaltserlaubnis için geçerli kuralların, kanunda aksi belirtilmedikçe Mavi Kart ve ICT kartlarına da uygulanacağını yazar. Fırsat Kartı (Chancenkarte) bu listede ayrı bir başlık değildir: § 20a, Fırsat Kartı’nın iş arama amacıyla verilen bir Aufenthaltserlaubnis olduğunu açıkça söyler.

Türkçe karşılıklar tablosu

Almanca adKanunNiteliğiTürkçede görülen karşılıklar
Aufenthaltstitel§ 4Genel üst kavramikamet müsaadesi, oturum izni
Aufenthaltserlaubnis§ 7Süreli, amaca bağlıoturma izni, oturum izni
Niederlassungserlaubnis§ 9Süresizyerleşme izni, yerleşim izni, süresiz oturum izni
Erlaubnis zum Daueraufenthalt – EU§ 9aSüresiz, AB kapsamındaAB sürekli oturma izni, AB daimi ikamet izni, AB süresiz oturum izni
Blaue Karte EU§ 18gSüreli, nitelikli çalışanlar içinAB Mavi Kart
Chancenkarte§ 20aSüreli, iş arama içinFırsat Kartı
Fiktionsbescheinigung§ 81/5Başvurunun etkisini gösteren belgeYerleşik bir karşılık yok
Ausländerbehörde—Yetkili makamYabancılar Dairesi

Tablodaki karşılıklar iki tür kaynaktan gelir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Dış İlişkiler ve Yurt Dışı İşçi Hizmetleri Genel Müdürlüğünün “Alman mevzuatı – ikamet” sayfası Aufenthaltstitel için “ikamet müsaadesi”, Aufenthaltserlaubnis için “oturma izni”, Niederlassungserlaubnis için “yerleşme izni”, Daueraufenthalt-EU için “Avrupa Birliği sürekli oturma izni”, Mavi Kart için “AB Mavi Kart”, Ausländerbehörde için “Yabancılar Dairesi” ifadesini kullanır. Bu sayfada anılan en yeni kanun değişikliği 2013 tarihlidir; sayfa Fırsat Kartı’nı ve Fiktionsbescheinigung’u anmaz. Münih ve Stuttgart belediyelerinin Türkçe sayfaları ise “yerleşim izni”, “yerleşme izni” ve “AB daimi ikamet izni” gibi ifadeler kullanır; Stuttgart sayfası metnin DeepL ile otomatik çevrildiğini açıkça belirtir. Aynı sayfada iki farklı karşılığın geçmesi, tek bir yerleşik terim olmadığını gösterir.

Aufenthaltserlaubnis: süreli oturum izni

AufenthG § 7’ye göre Aufenthaltserlaubnis süreli bir oturum iznidir ve kanunda sayılan bir amaç için verilir: öğrenim, çalışma, aile birleşimi, insani nedenler gibi. Süresi bu amaca göre belirlenir. Kartta veya ek sayfasında çoğu zaman iznin hangi madde uyarınca verildiği yazar ve bu bilgi önemlidir, çünkü çalışma hakkı ve uzatma şartları maddeye göre değişir.

Nitelikli çalışanlar için iki temel madde vardır:

  • § 18a: Mesleki eğitim almış nitelikli çalışanlara (Fachkraft mit Berufsausbildung) her türlü nitelikli işte çalışmak için verilen Aufenthaltserlaubnis.
  • § 18b: Akademik eğitim almış nitelikli çalışanlara (Fachkraft mit akademischer Ausbildung) verilen Aufenthaltserlaubnis.

Fırsat Kartı (§ 20a) da bir Aufenthaltserlaubnis’tir; sahibine haftada ortalama en fazla 20 saat çalışma ve nitelikli bir işe, mesleki eğitime veya tanınma önlemine yönelik, her biri en fazla iki haftalık deneme çalışmaları yapma hakkı verir. Fırsat Kartı başvurusunda hazırlanan belgeleri Fırsat Kartı belgeleri yazımızda anlattık.

Tercümede: “Aufenthaltserlaubnis” için “oturma izni” veya “oturum izni” yazılabilir, ama belgenin süreli olduğunu ve hangi madde uyarınca verildiğini kaybetmemek gerekir. Örneğin “Oturum izni (Aufenthaltserlaubnis), § 18b AufenthG” biçimi okuyucuya hem anlamı hem hukuki dayanağı verir.

Niederlassungserlaubnis: süresiz oturum izni

AufenthG § 9’a göre Niederlassungserlaubnis süresiz bir oturum iznidir ve yalnızca kanunun izin verdiği durumlarda kısıtlama içerebilir. Genel kural olarak verilmesi için şunlar aranır (§ 9/2):

  • Beş yıldır Aufenthaltserlaubnis sahibi olmak
  • Geçimin güvence altında olması
  • En az 60 ay yasal emeklilik sigortasına prim ödemiş olmak veya benzer bir güvenceyi göstermek
  • Yeterli Almanca bilgisi; kanunun 2. maddesine göre “yeterli” düzey B1’e karşılık gelir
  • Almanya’daki hukuk ve toplum düzeni hakkında temel bilgi
  • Kendisi ve birlikte yaşadığı aile üyeleri için yeterli konut

Nitelikli çalışanlar için daha kısa yollar vardır. AufenthG § 18c’ye göre:

  • § 18a, 18b, 18d veya 18g’ye dayanan bir oturum izniyle üç yıl geçiren ve 36 ay prim ödemiş nitelikli çalışan, diğer şartlarla birlikte Niederlassungserlaubnis alabilir. Almanya’da mesleki eğitim veya üniversite bitirenlerde bu süreler iki yıl ve 24 aya iner.
  • Mavi Kart sahibi, en az 27 ay Mavi Kartla çalışmış ve bu süre için prim ödemişse ve basit düzeyde (A1) Almanca biliyorsa Niederlassungserlaubnis alabilir. Yeterli düzeyde (B1) Almanca bilenlerde süre 21 aya iner.

Tercümede: En sık kullanılan karşılıklar “yerleşme izni” ve “süresiz oturum izni”dir. “Süresiz” vurgusu Türk okuyucu için anlamı en açık biçimde verir; Almanca adın parantez içinde korunması, belgenin Daueraufenthalt-EU ile karıştırılmasını önler.

Erlaubnis zum Daueraufenthalt – EU: AB kapsamındaki süresiz izin

AufenthG § 9a’ya göre bu belge de süresizdir ve kanunda aksi belirtilmedikçe Niederlassungserlaubnis ile eşit tutulur. AB’nin 2003/109/EG sayılı yönergesine dayanır. Verilmesi için başlıca şartlar beş yıldır bir oturum belgesiyle Almanya’da bulunmak, geçimin düzenli gelirle güvence altında olması, yeterli Almanca bilgisi ve hukuk ve toplum düzeni hakkında temel bilgidir.

Niederlassungserlaubnis’ten farkı, AB hukukundan doğmasıdır. Bu nedenle belge, sahibine belirli şartlarla diğer AB ülkelerinde de bazı haklar tanıyabilir; ayrıntılar ülkeden ülkeye değişir.

Tercümede: “AB sürekli oturma izni”, “AB süresiz oturum izni” veya “AB uzun dönem oturum izni” gibi karşılıklar görülür. İki süresiz belgeyi birbirinden ayırmak için Almanca adın mutlaka yanına yazılması önerilir.

Blaue Karte EU: AB Mavi Kart

AufenthG § 18g’ye göre Mavi Kart kural olarak akademik eğitim almış nitelikli bir çalışana, niteliğine uygun bir iş için verilir; bilişim mesleklerinde belirli mesleki deneyimi olanlara diploma olmadan da verilebilir. Temel şart, yasal emeklilik sigortasının yıllık prim tavanının en az yüzde 50’si kadar maaştır. Belirli meslek gruplarında ve son üç yıl içinde mezun olanlarda bu eşik yüzde 45,3’e iner; bu durumda Federal İş Ajansının onayı aranır. Prim tavanı her yıl değiştiği için euro tutarı yıl yıl farklıdır; güncel tutarı resmî kaynaklardan kontrol edin.

Tercümede: “AB Mavi Kart” karşılığı Türkçede yerleşmiştir. Belgenin süreli bir oturum belgesi olduğu, Türkiye’deki “Mavi Kart” ile karıştırılmamalıdır: Türkiye’de Mavi Kart, doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlıktan ayrılanlara ve belirli altsoylarına 5901 sayılı Kanunun 28. maddesine göre verilen ayrı bir belgedir.

Fiktionsbescheinigung: başvurunun etkisini gösteren belge

Fiktionsbescheinigung bir oturum izni değildir. AufenthG § 81’e göre:

  • Almanya’da oturum belgesi olmadan yasal olarak bulunan biri oturum izni için başvurursa, karar verilene kadar kalışı izinli sayılır; başvuru geç yapıldıysa karar verilene kadar sınır dışı etme ertelenmiş sayılır (§ 81/3).
  • Oturum belgesi (Aufenthaltstitel) olan biri, belgesi bitmeden uzatma veya başka bir oturum belgesi için başvurursa, mevcut belgesi karar verilene kadar devam ediyor sayılır (§ 81/4). Yani § 81/3 belgesi olmayanlar, § 81/4 belgesi olanlar içindir.
  • Bu etkiyi gösteren belgeye, kanunun kendi tanımıyla “başvurunun etkisine ilişkin belge” (Bescheinigung über die Wirkung seiner Antragstellung), yani Fiktionsbescheinigung denir (§ 81/5).

Türkçede yerleşik bir karşılığı yoktur. Tercümede genellikle “Başvurunun hukuki etkisini gösteren belge (Fiktionsbescheinigung)” gibi açıklayıcı bir ifade tercih edilir. Belgede işaretlenen kutucuk (§ 81/3 mü, § 81/4 mü) kişinin durumunu belirlediği için tercümede ayrıca aktarılır.

Vize, Duldung ve Aufenthaltsgestattung

Oturum belgeleriyle sık karıştırılan üç kavram daha vardır:

  • Visum (ulusal vize): Almanya’ya uzun süreli kalış için gelenler, girişten önce Alman temsilciliğinden ulusal vize (D tipi) alır. Kanun bu vizeyi de bir Aufenthaltstitel sayar. Kişi Almanya’ya geldikten sonra yabancılar dairesi kalış amacına uygun oturum iznini verir. Tercümede “ulusal vize (nationales Visum)” ile “oturum izni” birbirine karıştırılmamalıdır.
  • Duldung: Sınır dışı etmenin geçici olarak ertelendiğini gösteren belgedir; bir oturum izni değildir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının sayfası bu durumu “müsamahalı (geduldet) ikamet statüsü” olarak anar.
  • Aufenthaltsgestattung: Sığınma başvurusu süren kişilere verilen kalış belgesidir; bu da bir oturum izni değildir.

Bu belgelerin tercümesinde en önemli kural, belgeyi olduğundan güçlü göstermemektir. Duldung’u “oturum izni” diye çevirmek, belgeyi okuyan Türk kurumunu yanıltır.

Türk vatandaşları için ek bir not: Ortaklık hukuku

AufenthG § 4/2, Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasındaki 1963 tarihli Ortaklık Anlaşması’ndan oturum hakkı doğan yabancıların, Niederlassungserlaubnis veya Daueraufenthalt-EU sahibi değillerse, bu hakkı bir Aufenthaltserlaubnis ile belgelemekle yükümlü olduğunu yazar. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yukarıda andığımız sayfası bu konuyu “AB-Türkiye Ortaklık Hukuku” ve “Ortaklık Konseyi Kararları” başlığıyla anlatır. Bu durumda belgenin üzerinde dayanak olarak Ortaklık hukukuna atıf yer alabilir; tercümede bu atıf da aynen aktarılır.

Almanya oturum belgeleri Türkiye’de nerede kullanılır?

Almanya’da yaşayan veya yaşamış bir kişi, oturum belgesini Türkiye’de çeşitli işlemlerde sunabilir. Somut bir örnek, SGK’ya yapılan yurt dışı borçlanma başvurusudur. Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 9. maddesine göre ev kadını olarak geçen süreler için, ikamet edilen ülkenin makamlarından alınan ikamet belgesinin aslı ile Türkiye’de yeminli tercüme bürolarınca veya yurt dışındaki Türk temsilciliklerince akredite edilmiş tercümanlarca yapılıp temsilcilikçe onaylanmış tercümesi istenir. Belge doğrudan Türk temsilciliğinden alınmışsa tercüme gerekmez. Ayrıntılar yurt dışı borçlanması için SGK’ya verilen belgeler yazımızda.

Almanya’dan alınan belgelerin Türkiye’de kullanımı için genel kuralları Almanya’dan alınan belgelerin Türkiye’de kullanımı yazımızda anlattık. Belgenin apostil veya noter onayı gerektirip gerektirmediğini, belgeyi sunacağınız Türk kurumu belirler.

Tercümede genellikle dikkat edilen noktalar

  • Almanca ad korunur: Türkçe karşılığın yanında belgenin Almanca adı parantez içinde verilir.
  • Kanun maddesi aktarılır: Kartta yazan madde (ör. § 18b, § 9a) değiştirilmeden yazılır; hakların kapsamı bu maddeye bağlıdır.
  • Ek kayıtlar çevrilir: “Erwerbstätigkeit gestattet” (çalışmaya izin verilir) gibi kayıtlar ve kısıtlamalar eksiksiz aktarılır.
  • Süre ve tarih: Geçerlilik tarihi ve “unbefristet” (süresiz) ibaresi atlanmaz.
  • Kartın iki yüzü: Bilgilerin bir kısmı kartın arka yüzünde veya ek sayfada (Zusatzblatt) yer alabilir; tercüme bütün yüzleri kapsar.
  • İsimler: Kişinin adı pasaporttaki yazımla verilir; pasaport yoksa Türk nüfus kaydındaki yazım esas alınır. Belgedeki farklı yazım gerekirse parantez içinde korunur.

Almanca belgelerin tercümesi için Almanca tercüme sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık yapılan hatalar

  • Niederlassungserlaubnis ile Daueraufenthalt-EU’yu aynı terimle çevirmek: İkisi de süresizdir ama hukuki dayanakları farklıdır.
  • Aufenthaltserlaubnis’i “süresiz” diye çevirmek: Kanuna göre süreli bir belgedir.
  • Fiktionsbescheinigung’u oturum izni gibi sunmak: Belge bir karar değil, başvurunun hukuki etkisini gösterir.
  • Kanun maddesini atlamak: Aynı adı taşıyan iki Aufenthaltserlaubnis farklı haklar verebilir.
  • Türkiye’deki Mavi Kart ile AB Mavi Kart’ı karıştırmak: İki belgenin birbiriyle ilgisi yoktur.

Örnek durum

Almanya’da 1998–2012 yılları arasında ev kadını olarak yaşamış ve Türkiye’ye dönmüş bir kişi, bu süreleri SGK’da borçlanmak istiyor. Elinde eski pasaportlarındaki oturum etiketleri ve son yıllara ait Niederlassungserlaubnis kartının fotokopisi var. Yönetmelik ikamet edilen ülkenin makamlarından alınan ikamet belgesini kabul ettiği için, Almanya’daki yetkili makamdan ikamet sürelerini gösteren bir belge ister. Belge geldiğinde, Türkçe tercümede Niederlassungserlaubnis “süresiz oturum izni (Niederlassungserlaubnis)” olarak verilir ve tarih aralıkları aslıyla tek tek karşılaştırılır. Hangi sürelerin borçlanılabileceğine SGK karar verir.

Bu örnekte bir ayrıntı daha önemlidir: AufenthG 1 Ocak 2005’te yürürlüğe girdi. Daha eski oturum etiketlerinde, önceki Yabancılar Kanunu (Ausländergesetz) döneminden kalan “unbefristete Aufenthaltserlaubnis” (süresiz oturma izni) veya “Aufenthaltsberechtigung” gibi adlar görülebilir. Bu eski adlar da tercümede Almanca asıllarıyla birlikte aktarılır; bugünkü bir belge türüne “denkleştirilmez”.

Sık sorulan sorular

Niederlassungserlaubnis nedir?

AufenthG § 9’da düzenlenen süresiz oturum iznidir. Türkçede genellikle “yerleşme izni” veya “süresiz oturum izni” diye anılır.

Aufenthaltserlaubnis ile Niederlassungserlaubnis farkı nedir?

Aufenthaltserlaubnis belirli bir amaçla verilen süreli izindir (§ 7). Niederlassungserlaubnis ise süresizdir (§ 9) ve genel kural olarak beş yıllık Aufenthaltserlaubnis süresi, 60 ay prim, B1 düzeyinde Almanca gibi şartlara bağlıdır.

Daueraufenthalt-EU ile Niederlassungserlaubnis aynı mı?

İkisi de süresizdir ve kanunda aksi belirtilmedikçe birbirine eşit tutulur. Daueraufenthalt-EU, AB’nin 2003/109/EG sayılı yönergesine dayanır.

Mavi Kart sahibi ne zaman süresiz izin alabilir?

AufenthG § 18c’ye göre en az 27 ay Mavi Kartla çalışıp prim ödeyen ve A1 düzeyinde Almanca bilen kişi Niederlassungserlaubnis alabilir; B1 düzeyinde Almanca bilenlerde süre 21 aydır. Diğer şartlar da aranır.

Fiktionsbescheinigung oturum izni mi?

Hayır. Başvuru sürerken kalışın izinli, mevcut iznin devam ediyor ya da geç başvuruda sınır dışı etmenin ertelenmiş sayıldığını gösteren belgedir (§ 81/5).

Fırsat Kartı hangi oturum türüne girer?

AufenthG § 20a’ya göre Fırsat Kartı, iş arama amacıyla verilen bir Aufenthaltserlaubnis’tir.

Bu belgelerin resmî Türkçe adı var mı?

Kanunda tanımlı tek bir Türkçe karşılık yoktur. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Türkçe sayfası “oturma izni”, “yerleşme izni” ve “AB sürekli oturma izni” ifadelerini kullanır; başka kaynaklarda farklı ifadeler görülür.

Oturum kartımın tercümesi için kartın aslı gerekir mi?

Tercümeye kartın iki yüzünün taranmış kopyası veya fotoğrafı üzerinden başlanabilir. Tercümeye noter onayı alınacaksa kartın aslı veya onaylı sureti gerekir; tercümeyi sunacağınız kurum da aslını görmek isteyebilir.

Almanya’daki oturum belgem Türkiye’de neden istenir?

Örneğin SGK’ya yurt dışı borçlanma başvurusunda ev kadını olarak geçen süreler için ikamet edilen ülkenin makamlarından alınan ikamet belgesi istenir. Yönetmelik bu belgenin tercümesiyle birlikte sunulmasını ister; oturum kartınızın bu belgenin yerine geçip geçmediğini SGK’ya sorun.

İlgili rehberler

Belgenizi birlikte inceleyelim

Oturum kartınızın iki yüzünün ve varsa ek sayfasının fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme gereken kısımları ve tercümenin biçimini birlikte belirleyelim; belgenin kabulüne başvurduğunuz kurum karar verir.

İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33

Kaynaklar: Aufenthaltsgesetz (AufenthG) § 2, § 4, § 7, § 9, § 9a, § 18a, § 18b, § 18c, § 18g, § 20a, § 81 (gesetze-im-internet.de, Kasım 2026); Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Dış İlişkiler ve Yurt Dışı İşçi Hizmetleri Genel Müdürlüğü, “Alman mevzuatı – ikamet” sayfası; Landeshauptstadt München ve Stadt Stuttgart Türkçe hizmet sayfaları (Kasım 2026); Yurtdışında Geçen Sürelerin Borçlandırılması ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik m.9.