Son güncelleme: 22 Kasım 2026
İşten ayrılan işçiye çalışma belgesi vermek işverenin yasal yükümlülüğüdür. 4857 sayılı İş Kanununun 28. maddesine göre işveren, işin çeşidini ve süresini gösteren bir belge verir. Belgeyi vaktinde vermeyen veya belgeye gerçeğe aykırı bilgi yazan işverene aynı kanunun 99. maddesine göre idari para cezası uygulanır; zarar gören işçi de tazminat isteyebilir. İş yeri kapandıysa çalışma belgesinin yerini başka kanıtlar alır: e-Devlet’teki SGK Tescil ve Hizmet Dökümü, işe giriş ve işten ayrılış bildirgeleri, maaş bordroları, maaşın yattığı banka hesabının dökümü, iş sözleşmesi ve eski yöneticinizin beyanı.
Bu yazıda önce çalışma belgesini işverenden nasıl isteyeceğinizi, sonra işveren yanıt vermezse veya şirket artık yoksa hangi belgeleri toplayabileceğinizi anlatıyoruz. Son bölümde Kanada ve Avustralya gibi göç başvurularında işveren yazısı alınamadığında resmî sayfaların neyi kabul ettiğini özetliyoruz. Bu yazı genel bilgi içindir; hukuki bir uyuşmazlıkta bir avukata danışın. Belgelerinizi kabul edip etmeyeceğine başvurduğunuz kurum karar verir.
Çalışma belgesi kanunda nasıl düzenlenir?
Çalışma belgesiyle ilgili iki temel hüküm vardır:
- 4857 sayılı İş Kanunu m.28: İşten ayrılan işçiye işveren, işinin çeşidini ve süresini gösteren bir belge verir. Belgenin vaktinde verilmemesinden veya belgede doğru olmayan bilgiler bulunmasından zarar gören işçi ya da işçiyi işe alan yeni işveren, eski işverenden tazminat isteyebilir. Bu belgeler her türlü resim ve harçtan muaftır.
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.426: İşveren, işçinin isteği üzerine her zaman işin türünü ve süresini içeren bir hizmet belgesi vermekle yükümlüdür. İşçi açıkça isterse belgede işgörmedeki becerisi ile tutum ve davranışları da belirtilir. Tazminat hükmü burada da vardır.
Aradaki fark pratikte önemlidir. İş Kanunu “işten ayrılan” işçiden söz eder; Borçlar Kanunu ise belgenin iş ilişkisi sürerken de istenebileceğini açıkça yazar. Hâlâ çalıştığınız bir iş yerinden vize veya göç başvurusu için belge istiyorsanız, Borçlar Kanununun “her zaman” ifadesi bu talebi açıkça kapsar.
İdari para cezası: İş Kanununun 99. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi, 28. maddeye aykırı olarak çalışma belgesi düzenleme yükümlülüğüne uymayan veya bu belgeye gerçeğe aykırı bilgi yazan işverene veya işveren vekiline, bu durumdaki her işçi için idari para cezası öngörür. Kanundaki tutar, 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17. maddesinin yedinci fıkrası gereği her yıl yeniden değerleme oranında artırıldığı için burada rakam vermiyoruz.
Çalışma belgesinde ne yazar, ne yazmaz?
Kanunun aradığı asgari içerik iki bilgidir: işin çeşidi ve süresi. Uygulamada çalışma belgelerinde genellikle şunlar bulunur:
- Çalışanın adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası
- İşe giriş ve işten ayrılış tarihleri
- Görev veya unvan
- İş yerinin unvanı, adresi, kaşesi ve yetkilinin imzası
Kanun, belgeye maaş, haftalık çalışma saati veya ayrıntılı görev listesi yazılmasını zorunlu tutmaz. Bu yüzden Türkiye’de alınan standart bir çalışma belgesi, yurt dışındaki bir göç makamının aradığı her bilgiyi içermeyebilir. Vize için istenen işveren yazısının içeriğini vize için işveren yazısı, göç başvurularında istenen ayrıntılı referans yazısını ise Kanada ve Avustralya için işveren referans yazısı yazımızda anlattık. Bu belgelerin birbirinden farkını çalışma belgesi, hizmet dökümü ve bonservis farkı yazımızda bulabilirsiniz.
İşveren yanıt vermiyorsa: adım adım
- Yazılı isteyin. Talebinizi tarih atarak e-posta veya dilekçeyle insan kaynaklarına iletin. Hangi bilgilerin yazılmasını istediğinizi madde madde belirtin. Yazılı talep, ileride “istenmedi” itirazını önler.
- Makul bir süre bekleyin ve hatırlatın. Kanun belge için ayrı bir gün sayısı belirtmez; “vaktinde” verilmesini ister. İlk talebe yanıt gelmezse ikinci bir yazılı hatırlatma gönderin.
- Kendi elinizdeki kanıtları toplayın. Bekleme süresince aşağıdaki belgeleri e-Devlet’ten ve kendi arşivinizden hazırlayın. Çoğu zaman bu belgeler tek başına güçlü bir dosya oluşturur.
- Şikâyet yolunu değerlendirin. Belge verilmemesi idari para cezası gerektiren bir aykırılık olduğu için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına başvurulabilir. Bakanlığın ALO 170 hattı bu konuda ilk bilgi kaynağıdır.
- Hukuki yolu bir avukatla konuşun. Belge verilmemesi yüzünden bir iş fırsatını kaçırdıysanız tazminat hakkınızın olup olmadığını bir avukata sorun.
İş yeri kapandıysa: deneyimi kanıtlayan belgeler
Şirket tasfiye edildiyse, iflas ettiyse veya izi bulunamıyorsa çalışma belgesi isteyeceğiniz bir muhatap kalmayabilir. Bu durumda deneyimi birkaç belgenin birleşimiyle gösterirsiniz:
| Belge | Nereden alınır? | Neyi kanıtlar? |
|---|---|---|
| SGK Tescil ve Hizmet Dökümü / İşyeri Ünvan Listesi | e-Devlet, SGK hizmetleri | İş yerinin unvanı, çalıştığınız dönemler ve prim gün sayıları |
| 4A İşe Giriş Çıkış Bildirgesi | e-Devlet, SGK hizmetleri | Giriş ve çıkış tarihleri; bildirgede meslek kodu da yer alabilir |
| Maaş bordroları | Kendi arşiviniz, e-posta | Ücret, unvan ve çalışma dönemi |
| Banka hesap dökümü | Maaşın yattığı banka | Maaş ödemelerinin düzenli geldiği |
| İş sözleşmesi, görevlendirme veya terfi yazıları | Kendi arşiviniz | Görev ve unvan |
| Eski yöneticinizin imzalı beyanı | Eski yöneticiniz | Görevleriniz ve çalışma süreniz |
| Ticaret sicili kaydı | Ticaret sicili müdürlüğü, Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi | Şirketin tasfiye edildiği veya sicilden terkin edildiği |
SGK belgeleri neden önemli? Barkodlu SGK Tescil ve Hizmet Dökümü, e-Devlet’teki “SGK Tescil ve Hizmet Dökümü Belge Doğrulama” hizmetiyle doğrulanabilir. Yabancı bir kurum bu yüzden SGK dökümünü bağımsız bir devlet kaydı olarak görebilir. Ancak döküm görevlerinizi ve maaşınızın ayrıntısını göstermez; yanında görev bilgisini taşıyan bir belge daha gerekir.
Şirketin kapandığını göstermek: Yabancı bir makam, işveren yazısını neden sunamadığınızı sorabilir. Şirketin tasfiye edildiğini veya terkin edildiğini gösteren sicil kaydı, bu soruya en açık yanıttır.
Tasfiye veya iflas sürüyorsa: 5510 sayılı Kanunun 86. maddesi, tasfiye ve iflas idaresi memurlarının iş yeri defter, kayıt ve belgelerini görevleri süresince saklamakla yükümlü olduğunu yazar. Tasfiye hâlindeki bir şirket için kayıtları tasfiye memuruna sorabilirsiniz. Aynı madde işverenlerin bu kayıtları, ilgili olduğu yılı izleyen yıl başından itibaren on yıl saklamasını ister.
Kamu kurumunda veya kendi adınıza çalıştıysanız
Deneyiminiz bir kamu kurumunda memur olarak geçtiyse kayıtlarınız 4C kapsamındadır. Bu durumda e-Devlet’teki “Hitap Hizmet Dökümü” hizmetiyle 4C sigortalılığınıza ait hizmet dökümünü alabilirsiniz; görev bilgisi için çalıştığınız kurumun personel biriminden hizmet belgesi istenir. Kamu kurumunda işçi olarak çalıştıysanız kayıtlarınız 4A kapsamındadır ve SGK Tescil ve Hizmet Dökümünde görünür. Kendi adınıza çalıştıysanız (4B), işveren yazısı zaten söz konusu değildir. Bu durumda 4B tescil kaydınız, vergi kayıtlarınız ve müşterilerinizle yaptığınız sözleşmeler gibi belgeler deneyiminizi gösterir.
SGK’da görünmeyen çalışma: hizmet tespit davası
Bazen sorun belge değil kayıttır: çalıştığınız hâlde sigortanız hiç veya eksik bildirilmiştir. 5510 sayılı Kanunun 86. maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre, aylık prim ve hizmet belgesi veya muhtasar ve prim hizmet beyannamesi işveren tarafından verilmeyen ya da çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurabilir. Mahkeme kararında belirtilen kazanç ve prim gün sayıları dikkate alınır.
Bu dava teknik bir süreçtir; süre ve ispat için bir avukata danışın. Yurt dışı başvurusu açısından önemli olan şudur: kayıt dışı geçen bir dönemi yabancı bir makama kanıtlamak çok zordur. Mahkeme kararı alındıysa, kararın kendisi de dosyanıza eklenebilecek resmî bir belgedir.
Kanada’da işveren yazısı alınamazsa
IRCC’nin “Your IRCC application: common supporting documents” sayfası (Nisan 2026), iş deneyiminin kanıtı olarak kabul ettiği belgelere şu örnekleri verir:
- İş sözleşmeleri
- Maaş bordroları
- Görevlerinizi, çalıştığınız tarihleri ve maaşınızı gösteren işveren referans yazıları
- Vergi belgeleri
Aynı sayfa, istenen bir belgeyi alamıyorsanız bunun nedenini açıklayan bir mektup yazmanızı, varsa destekleyici belgeleri toplamanızı ve mektubu başvurunuza eklemenizi söyler. Türkiye’den bir başvurucu için bu mektubun yanına SGK dökümü, bordrolar, banka dökümü ve şirketin kapandığını gösteren sicil kaydı konabilir. IRCC’nin Express Entry belgeler sayfası (Ekim 2026) ise iş deneyimi kanıtı için örnek olarak işverenden alınan referans veya deneyim yazısını gösterir. Bu belgelerin yeterli olup olmadığına IRCC karar verir.
Avustralya’da işveren yazısı alınamazsa
Avustralya İçişleri Bakanlığının (Home Affairs) sponsorsuz nitelikli vizeler için yayımladığı ipuçları sayfası (Eylül 2026), iş geçmişinin ayrıntılı kanıtını ister ve örnek olarak üç aylık banka dökümünü, maaş bordrolarını ve vergi belgelerini sayar. Sayfaya göre iş referansı tek başına iş geçmişini kanıtlamaya yetmez. İstenen belgeleri veremiyorsanız nedenini başvurunuzda açıklamanız istenir.
Avustralya’da deneyiminizi çoğu zaman önce mesleğinizin değerlendirme kuruluşu inceler ve her kuruluşun kendi kuralı vardır. Örneğin ACS (bilişim meslekleri), işvereninden referans alamayan başvurucular için yeminli beyanı (statutory declaration) yalnızca belirli şartlarla kabul eder:
- Beyanı yönetici veya amir konumundaki bir iş arkadaşınız yazmalıdır; bir işverende çalışılan dönem için adayın kendi yazdığı beyan kabul edilmez. Serbest çalışma dönemleri için ise ACS adaydan kendi beyanını, kendi şartlarıyla ister.
- Şirketin referans veremeyeceğini açıklayan bir mektup veya resmî e-posta eklenmelidir.
- Beyan yetkili bir tanık önünde imzalanmalıdır; ACS bu beyanları doğrular.
Diğer kuruluşların kuralları farklıdır; ayrıntıları Kanada ve Avustralya için işveren referans yazısı yazımızda anlattık.
Eski yöneticinizden beyan alırken
Şirket kapandıysa en değerli kaynak çoğu zaman eski amirinizdir. Beyanda genellikle şunlara dikkat edilir:
- Beyanı verenin adı, şu anki unvanı ve iletişim bilgileri
- Sizinle hangi dönemde, hangi ilişkiyle çalıştığı (doğrudan amir, bölüm müdürü)
- Görevleriniz, madde madde ve gerçek işinize göre
- Başlangıç ve bitiş tarihleriniz, mümkünse gün, ay ve yılla
- Haftalık çalışma saatiniz ve çalışma biçiminiz (tam zamanlı, kısmi zamanlı)
- Tarih ve imza
Beyanın hangi biçimde (ıslak imza, noter onayı, tanık önünde imza) verileceğini başvurduğunuz kurum belirler. Bir kurumun kabul ettiği biçimi başka bir kuruma genellemeyin.
Tercüme ne zaman gerekir?
Kanada ve Avustralya’ya sunulan Türkçe belgeler için İngilizce (Kanada’da İngilizce veya Fransızca) tercüme istenir. Bu kapsamda SGK dökümü, işe giriş-çıkış bildirgesi, bordrolar, banka dökümü ve yönetici beyanı Türkçeyse tercüme edilir. Tercümede genellikle şunlara dikkat edilir:
- Tarihler ve gün sayıları aslıyla tek tek karşılaştırılır.
- İş yeri unvanları sicildeki tam unvanla aktarılır.
- Tutarlar aslındaki para birimiyle verilir.
- Barkod ve doğrulama bilgileri tercümede belirtilir.
- İsimler pasaporttaki yazımla verilir; pasaport yoksa nüfus kaydındaki yazım kullanılır.
Kanada (IRCC) başvuruları için yapılan tercümelere büromuz İngilizce tercüman beyanı (translator’s certification) ekler. Tercümeye belgelerin taranmış kopyası veya PDF’i üzerinden başlanabilir; tercümeye noter onayı alınacaksa asıl belge veya onaylı suret gerekir.
SGK dökümünün tercümesi için SGK hizmet dökümü tercümesi, çalışma belgesi için çalışma belgesi tercümesi sayfalarımıza bakabilirsiniz. Tercümenin noter onaylı olması gerekip gerekmediğini başvurduğunuz kurumun kuralı belirler; Kanada’nın tercüme kuralını Kanada göçmenlik başvurusu için belge tercümesi yazımızda anlattık.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca SGK dökümüne güvenmek: Döküm, nerede ve ne kadar çalıştığınızı gösterir; ne iş yaptığınızı göstermez.
- Açıklama yapmamak: İşveren yazısı yoksa nedenini yazmamak, dosyada bir boşluk bırakır. IRCC ve Home Affairs, belge veremiyorsanız nedenini açıklamanızı ister.
- Kendi yazdığınız beyanı işveren yazısı gibi sunmak: ACS, bir işverende çalıştığınız dönem için kendi yazdığınız beyanı kabul etmez; kendi yazılmış beyanı yalnızca serbest çalışma dönemleri için, kendi şartlarıyla ister.
- Görevleri resmî meslek tanımından kopyalamak: Görevler gerçek işinize göre yazılmalıdır.
- Bordroları silmek: Eski e-postalarınızda ve bankanızın internet şubesinde geriye dönük kayıtlar bulunabilir; işten ayrılırken bunları saklayın.
- Tarihlerde tutarsızlık: Beyandaki tarihler SGK dökümüyle uyuşmalıdır. Fark varsa nedenini açıklayın.
İki örnek durum
Ankara’da bir muhasebe bürosunda dört yıl çalışan bir kişi Kanada’ya başvuruyor; büro iki yıl önce kapandı. e-Devlet’ten barkodlu SGK Tescil ve Hizmet Dökümünü ve işe giriş-çıkış bildirgelerini alır. Bankasından o döneme ait maaş yatışlarını gösteren dökümü ister. Eski büro sahibinden görevlerini, tarihlerini ve haftalık saatini yazan imzalı bir beyan alır. Şirketin kapandığını gösteren sicil kaydını ekler ve neden işveren yazısı sunamadığını açıklayan bir mektup yazar. Türkçe belgeler İngilizceye çevrilir.
Bir yazılımcının eski işvereni çalışma belgesi vermeyi reddediyor; şirket hâlâ faaliyette. Talebini yazılı olarak yineler ve yanıtı saklar. Bu sırada SGK dökümünü, bordrolarını ve iş sözleşmesini toplar. ACS değerlendirmesine başvuracağı için eski amirinden yeminli beyan alır ve şirketin referans vermediğini gösteren yazışmayı dosyaya ekler.
Sık sorulan sorular
İşveren çalışma belgesi vermek zorunda mı?
Evet. İş Kanunu m.28, işten ayrılan işçiye işin çeşidini ve süresini gösteren belge verilmesini ister. Borçlar Kanunu m.426 ise işçinin isteği üzerine her zaman hizmet belgesi verilmesini düzenler.
Çalışma belgesi vermeyen işverene ne olur?
İş Kanunu m.99/1-d’ye göre, belge düzenleme yükümlülüğüne aykırı davranan veya belgeye gerçeğe aykırı bilgi yazan işverene her işçi için idari para cezası verilir. Belgenin verilmemesinden zarar gören işçi tazminat da isteyebilir.
Hâlâ çalışıyorum, belge isteyebilir miyim?
Evet. Borçlar Kanunu m.426, işverenin işçinin isteği üzerine “her zaman” hizmet belgesi vermekle yükümlü olduğunu yazar.
İşveren belgeye maaşımı yazmak zorunda mı?
Kanun yalnızca işin türünü ve süresini zorunlu tutar. Siz açıkça isterseniz belgede becerinize ve tutum ve davranışlarınıza da yer verilir. Maaş bilgisi kanunda sayılmaz; yabancı bir kurum maaş istiyorsa bordro veya işverenden ayrı bir yazı gerekebilir.
Şirket kapandı, SGK dökümü yeterli mi?
Tek başına genellikle yetmez, çünkü görevlerinizi göstermez. SGK dökümünü bordro, banka dökümü, iş sözleşmesi ve eski yöneticinizin beyanıyla birlikte sunmak dosyanızı güçlendirir.
Sigortam hiç yatırılmadı, deneyimimi nasıl kanıtlarım?
Bu durumda hizmet tespit davası gündeme gelebilir. 5510 sayılı Kanun m.86’ya göre dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesinde açılır. Bir avukata danışın.
Kanada işveren yazısı olmadan başvuruyu kabul eder mi?
IRCC’nin genel belgeler sayfası iş sözleşmesi, bordro ve vergi belgelerini de iş deneyimi kanıtı olarak sayar ve alınamayan bir belge için açıklama mektubu yazılmasını önerir. Kabul kararını IRCC verir.
Avustralya’da yalnızca referans yazısı yeterli mi?
Home Affairs’in sayfasına göre iş referansı tek başına iş geçmişini kanıtlamaya yetmez; banka dökümü, bordro ve vergi belgeleri gibi kanıtlar da istenir.
Eski yöneticimin beyanı noterden mi onaylanmalı?
Bu, başvurduğunuz kurumun kuralına bağlıdır. Örneğin ACS, beyanın yetkili bir tanık önünde aynı gün imzalanmasını ister. Kurumunuzun kuralına bakın.
İlgili rehberler
- Vize İçin İşveren Yazısı Nasıl Yazılır? İçermesi Gereken Bilgiler
- Kanada ve Avustralya Göç Başvurularında İşveren Referans Yazısında Bulunması Gerekenler
- Çalışma Belgesi, Hizmet Dökümü ve Bonservis Farkı
Deneyim belgelerinizi birlikte toplayalım
SGK dökümünüzün, bordrolarınızın ve elinizdeki diğer belgelerin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme gereken belgeleri ve tercümenin biçimini birlikte belirleyelim; belgelerin yeterli olup olmadığına başvurduğunuz makam karar verir.
İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33
Kaynaklar: 4857 sayılı İş Kanunu m.28 ve m.99 (mevzuat.gov.tr); 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.426; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.86; e-Devlet Kapısı, Sosyal Güvenlik Kurumu hizmetleri (SGK Tescil ve Hizmet Dökümü, 4A İşe Giriş Çıkış Bildirgesi, Belge Doğrulama); IRCC, Your IRCC application: common supporting documents (canada.ca, Nisan 2026); IRCC, Express Entry: Get your documents ready (canada.ca, Ekim 2026); Australian Department of Home Affairs, Unsponsored skilled visa tips (Eylül 2026); ACS, Migration Skills Assessment Info Hub: Statutory declarations and affidavits.

