Son güncelleme: 18 Kasım 2026
18 yaşından küçük bir çocuk yurt dışına ebeveynlerinden yalnızca biriyle, bir yakınıyla veya tek başına gidecekse, yanında olmayan ebeveynin yazılı izni çoğu zaman bir aşamada karşınıza çıkar. Bu izne muvafakatname denir. Muvafakatname dört ayrı yerde istenebilir: pasaport başvurusunda, vize başvurusunda, havayolu şirketinde ve gidilen ülkenin sınırında. Türkiye’den çıkışta ise sınır kapısında her durumda muvafakatname isteyen genel bir kural yoktur; ancak görevliler şüpheli durumlarda belge ve açıklama isteyebilir, çocuk hakkında mahkemece verilmiş bir çıkış yasağı varsa çıkış engellenir.
Bu yazıda muvafakatnamenin hangi aşamada istendiğini, nasıl hazırlanacağını, ne zaman tercüme ve apostil gerektiğini ve en sık yapılan hataları anlatıyoruz. Bu yazı hukuki danışmanlık değildir; velayet uyuşmazlığı gibi durumlarda bir avukata danışın.
Muvafakatname nedir?
Muvafakatname, velayet hakkı olan ebeveynin, çocuğun belirli bir seyahate çıkmasına izin verdiğini gösteren yazılı beyandır. Türkiye’de genellikle noterde düzenlenir veya imzası noterce onaylanır. Yurt dışında yaşayan bir ebeveyn ise muvafakatnameyi bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda ya da o ülkenin noterinde verebilir.
Muvafakatname bir vekâletname değildir. Vekâletname birine sizin adınıza işlem yapma yetkisi verir; muvafakatname ise yalnızca bir izni belgeler. Seyahat sırasında çocuğa refakat edecek kişinin çocuk adına başka işlemler de yapması gerekecekse (örneğin yurt dışında okul kaydı veya sağlık işlemleri), muvafakatname yetmeyebilir ve ayrıca vekâletname gerekebilir. Vekâletname konusunu yurt dışından vekâletname yazımızda anlattık.
Muvafakatname nerede istenir?
1. Pasaport başvurusunda
18 yaşından küçük çocuğun pasaport başvurusunda velayet sahibinin rızası aranır. Ortak velayette her iki ebeveynin rızası gerekir. Ebeveynlerden biri başvuruya gelemiyorsa, genellikle noterden alınmış bir muvafakatname istenir. Velayet tek ebeveyndeyse, velayeti gösteren mahkeme kararı veya nüfus kaydı yeterli olabilir. Güncel uygulamayı randevu öncesinde nüfus müdürlüğünden teyit edin.
2. Vize başvurusunda
Schengen ülkelerinin konsoloslukları, reşit olmayan çocuk tek başına veya ebeveynlerden yalnızca biriyle seyahat ediyorsa, seyahat etmeyen ebeveynin noter tasdikli muvafakatnamesini ya da velayetin seyahat eden ebeveyne ait olduğunu gösteren belgeyi ister. Örneğin Belçika’nın Türkiye’deki turistik vize kontrol listesi bu iki belgeden birini istemektedir. Bazı konsolosluklar muvafakatname için ek şartlar koyar. Örneğin İtalya’nın İzmir Başkonsolosluğu turistik vize listesi, ebeveynlerden yalnızca biriyle seyahat eden çocuklar için diğer ebeveynin noter onaylı, apostilli ve üç aydan eski olmayan muvafakatnamesini ister. Liste ayrıca sınır polisinin muvafakatnamenin İtalyanca veya İngilizce tercümesini görmek isteyebileceğini hatırlatır. Bu yüzden başvurduğunuz konsolosluğun güncel kontrol listesini mutlaka okuyun.
3. Havayolu şirketinde
Bazı havayolu şirketleri, belirli ülkelere giden 18 yaş altı yolcular için muvafakatname kontrolü yapar. Örneğin Pegasus’un duyurusuna göre Türkiye’den Birleşik Arap Emirlikleri’ne giden 18 yaş altı yolcular için muvafakatname kontrol edilir ve ebeveynlerin pasaport kopyası alınır. Refakatsiz çocuk hizmeti için de havayolları kendi formlarını ve yaş sınırlarını uygular. Bilet almadan önce havayolunun sayfasını okuyun.
4. Gidilen ülkenin sınırında
Bazı ülkelerin sınır görevlileri, ebeveynlerden yalnızca biriyle veya tek başına gelen çocuktan, yanındaki yetişkinle ilişkisini gösteren belgeler isteyebilir. Örneğin İrlanda göç idaresi, 18 yaş altı yolculara vize başvurusunda kullandıkları belgelerin, örneğin ebeveyn muvafakatinin, kopyalarını yanlarında taşımalarını önerir. Vize gerekmeyen bir ülkeye gidiyor olsanız bile muvafakatnameyi ve doğum kaydını yanınızda taşımanız sorun yaşama riskini azaltır.
Türkiye’den çıkışta durum
Geçerli pasaportu olan bir çocuğun ebeveynlerinden biriyle Türkiye’den çıkışında, sınır kapısında diğer ebeveynin muvafakatnamesini her durumda isteyen genel bir kanun hükmü bulunmamaktadır. Ancak bu, belge taşımanıza gerek olmadığı anlamına gelmez:
- Sınır görevlileri, çocuğun kaçırılma şüphesi olan durumlarda açıklama ve belge isteyebilir.
- Çocuk hakkında mahkemece verilmiş bir yurt dışı çıkış yasağı varsa, çıkış engellenir. Boşanma davası sürerken ebeveynlerden biri bu yönde tedbir isteyebilir.
- Havayolu ve gidilen ülke, Türkiye’nin aramadığı belgeyi arayabilir.
Kısacası en güvenli yol, çocuk ebeveynlerden yalnızca biriyle veya refakatçiyle seyahat ediyorsa noter onaylı bir muvafakatnameyi her durumda yanınızda bulundurmaktır.
Kimler muvafakatname vermeli?
Kimin muvafakat vereceği velayet durumuna göre değişir:
- Evli ebeveynler (ortak velayet): Çocukla seyahat etmeyen ebeveyn muvafakat verir. Çocuk bir yakınıyla veya tek başına seyahat ediyorsa her iki ebeveyn de muvafakat verir.
- Boşanmış ebeveynler: Velayet tek ebeveyne verildiyse rıza onundur; mahkeme ortak velayete karar verdiyse her iki ebeveynin rızası gerekir. Ancak birçok konsolosluk ve havayolu, velayet sahibi olmayan ebeveynin de bilgisi olsun ister veya velayet kararının sunulmasını bekler. Velayet kararını kesinleşme şerhiyle birlikte yanınızda taşıyın.
- Ebeveynlerden biri vefat etmişse: Ölüm kaydını gösteren nüfus belgesi muvafakatnamenin yerine geçebilir. Bu belgenin yurt dışında kullanılması için tercümesi gerekebilir.
- Vasi atanmışsa: Vasi, vesayet makamının kararıyla birlikte muvafakat verir.
Muvafakatnamede neler yazmalı?
Belirsiz bir muvafakatname, kontrol noktasında soru işaretine yol açar. İyi bir muvafakatnamede şunlar bulunur:
- Muvafakat veren ebeveynin adı, soyadı, T.C. kimlik numarası, adresi ve iletişim bilgisi
- Çocuğun adı, soyadı, doğum tarihi, T.C. kimlik numarası ve pasaport numarası
- Refakatçinin adı, soyadı, kimlik veya pasaport numarası ve çocukla yakınlığı
- Gidilecek ülke veya ülkeler
- Seyahat tarihleri veya geçerlilik süresi
- Gerekiyorsa refakatçiye seyahat süresince çocuğun sağlık işlemleri için karar verme yetkisi
- İmza, tarih ve noter onayı
Pratik öneri: Tek bir tatil için muvafakat veriyorsanız tarihleri yazın. Yıl içinde birden çok kez seyahat edilecekse, belirli bir süre için geçerli bir muvafakatname düşünülebilir; ancak bazı konsolosluklar ve havayolları belirli bir seyahate ait muvafakatname görmek ister.
Örnek metin yapısı
Aşağıdaki yapı, notere veya konsolosluğa gitmeden önce bilgilerinizi toplamanız için bir örnektir. Son metni noter veya konsolosluk düzenler; kurumun istediği özel bir ifade varsa onu ekleyin.
Velayeti altında bulunan, … tarihinde doğmuş, … T.C. kimlik numaralı ve … numaralı pasaport sahibi oğlum/kızım …’nın, … T.C. kimlik numaralı annesi/babası/yakını … ile birlikte … tarihleri arasında … ülkesine/ülkelerine seyahat etmesine ve bu amaçla yurt dışına çıkmasına muvafakat ediyorum. Seyahat süresince gerekli olabilecek acil sağlık işlemleri için refakatçinin karar vermesine de muvafakat ediyorum.
Son cümle isteğe bağlıdır. Çocuğun sürekli kullandığı bir ilaç veya planlanmış bir tedavi varsa, bu konuyu ayrıca bir doktorla ve gerekirse avukatla konuşun.
Gidilecek yere göre pratik notlar
- Schengen ülkeleri: Vize başvurusunda noter tasdikli muvafakatname sık istenir. Tercüme şartı konsolosluktan konsolosluğa değişir; kontrol listesine bakın.
- Birleşik Arap Emirlikleri: Bazı havayolları Türkiye’den kalkan uçuşlarda 18 yaş altı yolcular için muvafakatname ve ebeveyn pasaport kopyası kontrol eder.
- Vizesiz gidilen ülkeler: Vize başvurusu olmasa da havayolu veya sınır görevlisi belge isteyebilir. Muvafakatnameyi ve tercümesini yanınızda taşıyın.
- Uzun süreli kalış veya okul: Çocuk yurt dışında okula yazılacaksa, okul ve göç idaresi muvafakatnameden daha kapsamlı belgeler isteyebilir; vekâletname ve velayet belgeleri de gündeme gelir.
Bu notlar genel eğilimleri gösterir. Kurallar değişebileceği için seyahatten önce ilgili konsolosluğun ve havayolunun güncel sayfasını okuyun.
Noter, konsolosluk ve iki dilli düzenleme
Türkiye’de: Muvafakatname noterde düzenlenir veya hazır metnin imzası onaylanır. Noter metni Türkçe hazırlar.
Yurt dışında yaşayan ebeveyn: Muvafakatnameyi bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda verebilir. Konsolosluğun düzenlediği belge Türkçedir ve Türkiye’de ek onay gerektirmez. Ebeveyn bunun yerine yabancı bir noterde muvafakatname düzenletirse, belgenin Türkiye’de kullanılabilmesi için apostil ve Türkçe tercüme gerekir.
İki dilli muvafakatname: Bazı noterler, Türkçe metnin yanında İngilizce gibi ikinci bir dilde de metin düzenleyebilir. Ancak noterin imzası yalnızca kendi düzenlediği metin için geçerlidir; ikinci dildeki metnin resmî tercüme sayılıp sayılmayacağını konsolosluğa sorun. Çoğu durumda en güvenli yol, Türkçe muvafakatnamenin yeminli tercümanca çevrilip noterde onaylanmasıdır.
Tercüme ve apostil ne zaman gerekir?
| Durum | Tercüme | Apostil |
|---|---|---|
| Türkiye’de pasaport başvurusu | Gerekmez | Gerekmez |
| Türkiye’deki konsolosluğa vize başvurusu | Konsolosluk isterse gerekir | Konsolosluğa göre değişir (örneğin İtalya ister) |
| Havayolu kontrolü | Havayolunun kuralına bağlı | Genellikle gerekmez |
| Gidilen ülkenin sınırında | Önerilir | Ülkeye göre değişir |
| Yurt dışında okul kaydı veya resmî işlem | Genellikle gerekir | Apostil sözleşmesine taraf ülkelerde çoğu zaman gerekir |
Apostil, noterde düzenlenen muvafakatname ve noter onaylı tercümeler için valilik ve kaymakamlıklardan alınır. Velayet kararı gibi mahkeme belgelerinin apostili ise adli yargı adalet komisyonu başkanlıklarından alınır. Kaymakamlık, valilik ve adalet komisyonundaki apostil işlemlerinin takibini büromuz yapabilir. Sıralama ve yer bilgisi için apostil nereden, nasıl alınır? yazımıza bakabilirsiniz.
Tercümede dikkat ettiğimiz noktalar
- İsimler pasaport yazımıyla verilir. Çocuğun ve ebeveynlerin adları, pasaportlarındaki Latin harfli yazımla aynı olmalıdır.
- Tarihler ve ülke adları aslıyla tek tek karşılaştırılır.
- Noter şerhi ve yevmiye numarası tercümede yer alır.
- Yetkiler özetlenmez. Örneğin “sağlık işlemleri için karar vermeye” ifadesi tercümede eksiksiz aktarılır.
Fiyat için noter onaylı tercüme sayfamıza bakabilirsiniz.
Adım adım hazırlık
- Seyahatin şeklini belirleyin. Çocuk kiminle gidiyor, hangi ülkelere, hangi tarihlerde?
- Velayet durumunu netleştirin. Boşanma varsa velayet kararını ve kesinleşme şerhini hazırlayın.
- Konsolosluğun ve havayolunun kurallarını okuyun. Hangi belgenin, hangi dilde ve hangi onayla istendiğini not edin.
- Muvafakatnameyi düzenletin. Seyahat etmeyen ebeveyn notere veya yurt dışındaysa konsolosluğa gider.
- Gerekirse tercüme ettirin. Konsolosluk veya gidilen ülke istiyorsa, yeminli tercüme ve noter onayı yaptırın.
- Gerekirse apostil alın. Belge yurt dışında resmî bir işlemde kullanılacaksa apostil gerekip gerekmediğini kontrol edin.
- Seyahatte yanınızda taşıyın. Muvafakatnamenin aslı, tercümesi, çocuğun doğum kaydını gösteren belge ve ebeveyn kimlik kopyaları bir dosyada dursun.
Sık yapılan hatalar
- Tarihsiz veya ülkesiz muvafakatname: “Yurt dışına çıkmasına izin veriyorum” gibi genel bir ifade, bazı kontrol noktalarında yetersiz bulunabilir.
- Refakatçinin bilgisini yazmamak: Çocuk bir akrabasıyla gidiyorsa, refakatçinin adı ve kimlik bilgisi metinde yer almalıdır.
- İsim yazımı farklılıkları: Pasaportta “Gül” yerine “Gul” yazıyorsa, tercümede pasaport yazımı esas alınmalıdır.
- Velayet kararını unutmak: Boşanmış ebeveynler, velayet kararını muvafakatnamenin yanında taşımalıdır.
- Son güne bırakmak: Ebeveynlerden biri başka bir şehirde veya yurt dışındaysa, notere ya da konsolosluğa gitmesi günler sürebilir.
- Yalnızca kopya taşımak: Kontrol noktaları çoğu zaman aslını görmek ister.
İki örnek durum
Anne, 10 yaşındaki kızıyla İtalya’ya tatile gidiyor; baba Ankara’da kalıyor. Baba notere giderek seyahat tarihlerini ve ülkeyi belirten bir muvafakatname verir. Başvurulacak İtalyan temsilciliğinin listesi muvafakatnameye apostil istediği için belgeye valilik veya kaymakamlıktan apostil alınır. Sınır polisi tercümeyi görmek isteyebileceğinden muvafakatname İngilizceye de çevrilir ve noterde onaylanır. Anne vize başvurusunda bu belgeleri sunar ve seyahat sırasında asıllarını yanında taşır.
Boşanmış bir baba, velayeti annede olan oğluyla Dubai’ye gidecek. Velayet annede olduğu için annenin noterden muvafakatname vermesi gerekir. Pegasus gibi bazı havayolları Türkiye’den Birleşik Arap Emirlikleri’ne giden 18 yaş altı yolcular için muvafakatname kontrolü yaptığından belge biniş öncesinde de istenebilir. Bu yüzden baba, muvafakatnamenin yanında annenin pasaport kopyasını da taşır.
Sık sorulan sorular
Muvafakatname ne kadar süre geçerlidir?
Kanunda muvafakatname için genel bir geçerlilik süresi yoktur; geçerliliği büyük ölçüde içinde yazan tarihlere bağlıdır. Konsolosluklar ve havayolları ise çoğu zaman yakın tarihli ve belirli bir seyahate ait muvafakatname görmek ister. Belirli bir seyahat için yeni bir muvafakatname düzenletmek en güvenli yoldur.
Ebeveynlerden biri yurt dışındaysa ne yapmalı?
Yurt dışındaki ebeveyn, bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğunda muvafakatname verebilir. Bu belge Türkçedir ve Türkiye’de ek onay gerektirmez. Yabancı bir noterde düzenlenen muvafakatname ise apostil ve Türkçe tercüme gerektirir.
Ebeveynlerden biri muvafakat vermiyorsa ne olur?
Ortak velayette ebeveynlerden biri izin vermiyorsa, diğer ebeveyn mahkemeden izin isteyebilir. Bu durumda bir avukata danışmanız gerekir. Mahkeme izni olmadan, rıza aranan aşamalarda (örneğin pasaport veya vize başvurusu) işlem yapılamayabilir.
Çocuk okul gezisiyle yurt dışına gidiyor, muvafakatname gerekir mi?
Okul gezilerinde genellikle her iki ebeveynden muvafakatname istenir. Okulun ve vize başvurusu yapılacak konsolosluğun istediği metin ve onay biçimini öğrenip ona göre hazırlayın.
Muvafakatname tercümesine apostil gerekir mi?
Türkiye’deki konsoloslukların çoğu vize başvurusunda apostil istemez, ama bazıları ister: örneğin İtalya’nın İzmir Başkonsolosluğu muvafakatnamenin apostilli olmasını şart koşar. Belge yurt dışında bir okulda, hastanede veya resmî kurumda kullanılacaksa, Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde apostil gerekebilir. Belgeyi kullanacağınız kurumdan teyit edin.
Muvafakatnameyi kendim yazıp imzalasam yeterli olur mu?
Çoğu durumda hayır. Konsolosluklar ve havayolları imzanın kime ait olduğunu doğrulayabilmek için noter onayı ister. Elle yazılmış ve onaysız bir metin, kontrol noktasında kabul edilmeyebilir.
Velayet bende, yine de diğer ebeveynden muvafakat almam gerekir mi?
Hukuken rıza velayet sahibine aittir. Ancak bazı konsolosluklar ve havayolları velayet kararını görmek ister. Bazıları daha ileri gider: örneğin Malta’nın Türkiye’deki turistik vize listesi, velayet ebeveynlerden birinde olsa bile her iki ebeveynden yakın tarihli, noter onaylı muvafakatname ister. Velayet kararını kesinleşme şerhiyle birlikte yanınızda taşıyın; gerekiyorsa tercümesini yaptırın.
Çocuk büyükanne ve büyükbabasıyla gidiyor, kimin izni gerekir?
Çocuk ebeveynlerinden hiçbiriyle seyahat etmiyorsa, velayet sahibi her iki ebeveynin de muvafakati gerekir. Muvafakatnamede büyükanne veya büyükbabanın adı, kimlik bilgisi ve çocukla yakınlığı açıkça yazılmalıdır. Konsolosluklar bu durumda refakatçinin kimlik kopyasını ve yakınlığı gösteren nüfus belgesini de isteyebilir.
Çocuk tek başına uçacak, ne yapmalıyım?
Havayollarının çoğu, belirli bir yaşın altındaki çocukların tek başına uçabilmesi için “refakatsiz çocuk” hizmeti sunar ve bunun için kendi formlarını ister. Yaş sınırları ve ücretler havayoluna göre değişir. Bu hizmetin formu muvafakatnamenin yerine geçmeyebilir; vize başvurusu ve gidilen ülkenin sınırı için noter onaylı muvafakatnameyi ayrıca hazırlayın.
Tercüme ne kadar sürer?
Süre, belgenin diline ve noterin yoğunluğuna göre değişir. Seyahat tarihiniz yakınsa belgeyi erkenden gönderin; süreyi baştan birlikte planlayalım.
İlgili rehberler
- Yurt Dışından Türkiye’ye Vekâletname Nasıl Verilir? Konsolosluk mu, Yabancı Noter mi?
- Yurt Dışında Boşandım: Türkiye’de Nüfusa Nasıl İşletirim? Dava Açmadan Tescil Yolu
- Tercümenin Geçerlilik Süresi Var mı? Eski Tarihli Tercüme Yeniden Kullanılır mı?
Belgenizi birlikte hazırlayalım
Muvafakatnamenizin ve gideceğiniz ülkenin konsolosluk kontrol listesinin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme gerekip gerekmediğini ve hangi onayın istendiğini birlikte kontrol edelim.
İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33
Bu yazı genel bilgi içindir ve hukuki danışmanlık değildir. Velayet uyuşmazlığı olan durumlarda bir avukata danışın.
Kaynaklar: Belçika Türkiye vize başvuru merkezi turistik vize kontrol listesi (VFS Global); Pegasus Hava Yolları, “Birleşik Arap Emirlikleri’ne Seyahat Edecek Olan 18 Yaş Altı Yolcular Hakkında” duyurusu; İrlanda Göç İdaresi, 18 yaş altı yolcular için sınır kontrol önerileri; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.335-336.

