Son güncelleme: 21 Kasım 2026
Kanada ve Avustralya’ya nitelikli göç başvurusunda iş deneyiminizi gösteren temel belge, işvereninizden alacağınız referans yazısıdır. Kanada’da IRCC’nin sayfaları yazının görevlerinizi, çalıştığınız tarihleri ve maaşınızı göstermesini ister; Atlantik Göç Programı sayfası buna haftalık çalışma saatini, işverenin adını, imzasını ve iletişim bilgilerini ekler. Avustralya’da ise yazıyı çoğu zaman mesleğinizi değerlendiren kuruluş inceler: ACS, Engineers Australia ve VETASSESS’in her biri kendi listesini yayımlar ve eksik yazıyı değerlendirmeye almayabilir. Yazı Türkçe düzenlenirse İngilizce tercümesi gerekir; tercümenin kimin tarafından ve nasıl yapılacağını da her kurum ayrıca belirler.
Bu yazıda iki ülkenin ve üç Avustralya değerlendirme kuruluşunun resmî sayfalarında yazan şartları, Türkiye’deki işverenden yazıyı nasıl isteyeceğinizi, SGK belgeleri gibi destekleyici belgeleri, tercüme kurallarını ve sık yapılan hataları anlatıyoruz. Göç kuralları sık değişir; başvurmadan önce kendi programınızın güncel belge listesini kontrol edin. Belgelerinizi kabul edip etmeyeceğine ilgili makam karar verir.
Referans yazısı neden bu kadar önemli?
Nitelikli göç programları puanı ve uygunluğu büyük ölçüde iş deneyimine bağlar. Örneğin Kanada’nın Federal Nitelikli İşçi Programı (Federal Skilled Worker) sayfası, Kasım 2026 itibarıyla iş deneyimi için şu şartları sayar:
- Deneyim son 10 yıl içinde, Kanada’da veya yurt dışında kazanılmış olmalıdır.
- Ücretli olmalıdır; gönüllü çalışma ve ücretsiz staj sayılmaz.
- En az bir yıl kesintisiz çalışma veya toplam 1.560 saat (haftada 30 saat) olmalıdır.
- Haftada 30 saatin üzerindeki saatler sayılmaz.
- Başvuruda kullandığınız meslekle aynı NOC koduna ait olmalı ve TEER 0, 1, 2 veya 3 kategorisinde bulunmalıdır.
Aynı sayfa ayrıca adayın NOC iş tanımının ana cümlesinde (lead statement) yazan işleri ve sayılan ana görevlerin çoğunu yapmış olduğunu göstermesini ister. Bu şartların her biri, referans yazısında yazanlarla kanıtlanır. Yazıda tarih, saat veya görev bilgisi eksikse deneyiminiz değerlendirilemeyebilir.
Kanada (IRCC): yazıda neler olmalı?
IRCC’nin farklı sayfaları aynı konuyu farklı ayrıntı düzeyinde anlatır:
- Express Entry belgeler sayfası (Ekim 2026): İş deneyiminin kanıtı olarak “işverenden referans veya deneyim yazısı” ister.
- Genel destekleyici belgeler sayfası (Nisan 2026): İşveren referans yazılarının görevlerinizi, çalıştığınız tarihleri ve maaşınızı göstermesini ister.
- Atlantik Göç Programı iş deneyimi sayfası (Mayıs 2026): Yazının içereceği bilgileri tek tek sayar.
Atlantik Göç Programı sayfasına göre referans yazısında şunlar bulunmalıdır:
- İşverenin adı, imzası, tam adresi, telefon numarası ve e-posta adresi
- Çalıştığınız dönem (başlangıç ve bitiş tarihleri)
- Ana sorumluluklarınız ve görevleriniz
- Biliniyorsa NOC kodu
- Yıllık toplam maaşınız ve yan haklarınız
- Haftalık çalışma saatiniz
Aynı sayfa destekleyici belge olarak iş sözleşmelerini ve maaş bordrolarını da sayar. Bu liste Atlantik Göç Programı için yazılmıştır; ancak IRCC’nin diğer sayfalarındaki “görevler, tarihler, maaş” şartıyla örtüşür. Express Entry başvurunuzda sistemin size verdiği kişisel belge listesini mutlaka okuyun.
Kanada için pratik notlar
- Görevleri kendi işinize göre yazdırın. IRCC, NOC’taki ana görevlerin önemli bir kısmını yaptığınızı görmek ister; ama bu, NOC metninin kopyalanması anlamına gelmez.
- Saatleri açık yazdırın. “Tam zamanlı” ifadesinin yanında haftalık saat de olsun. Kısmi zamanlı çalıştıysanız saat bilgisi toplam 1.560 saatin hesabı için gereklidir.
- Birden fazla pozisyon varsa ayrı ayrı yazdırın. Aynı işyerinde terfi aldıysanız her pozisyonun tarihleri ve görevleri ayrı gösterilsin.
Kanada başvurusunda istenen diğer belgeler ve tercüme için Kanada göçmenlik başvurusu için belge tercümesi yazımıza, diploma değerlendirmesi için WES diploma denkliği yazımıza bakabilirsiniz.
Avustralya: yazıyı kim inceler?
Avustralya’da puan sistemiyle verilen nitelikli vizelerde, mesleğinize göre belirlenen bir değerlendirme kuruluşu (assessing authority) becerilerinizi ve çoğu zaman iş deneyiminizi inceler. Engineers Australia’nın Ocak 2026 tarihli rehberi, İçişleri Bakanlığının (Department of Home Affairs) puan sistemli vize başvurusuna davet anında geçerli bir beceri değerlendirmesi sonucu aradığını belirtir. Bu yüzden referans yazısını önce değerlendirme kuruluşunun listesine göre hazırlamak gerekir.
ACS (bilişim meslekleri)
ACS’nin Migration Skills Assessment bilgi sayfasına göre her referans yazısında şunlar bulunmalıdır:
- Şirket antetli kâğıdı, işverenin adı ve adresi
- Şirketin web sitesi adresi
- Adınız ve soyadınız
- Yazının tarihi
- Başlangıç ve bitiş tarihleri, GG/AA/YYYY biçiminde; hâlen çalışıyorsanız bitiş yerine “current” veya “till date”
- Çalışma biçimi: tam zamanlı kadrolu, kısmi zamanlı veya sözleşmeli
- Haftalık asgari çalışma saati
- Vergi öncesi yıllık maaş ve yan haklar
- Her pozisyon için çalışma yeri (Avustralya veya Avustralya dışı)
- Pozisyon veya unvan
- Gerçekten yaptığınız görevler, madde madde
- Şirketin yetkili bir temsilcisinin imzası ve tarih; ACS dijital imzayı tercih eder ve doğrulama sertifikası ister
- İmzalayanın adı, unvanı, telefonu ve iş e-posta adresi (kişisel e-posta kabul edilmez)
ACS, bu şartlardan biri eksik olan yazıların değerlendirilmeyeceğini, ANZSCO’dan veya başka bir referans yazısından kopyalanmış görevlerin kabul edilmediğini ve iş sözleşmesi, teklif mektubu ya da görev tanımı yüklenmemesini yazar. İşvereniniz yazı vermiyorsa ACS, yönetici ya da amir konumundaki bir iş arkadaşınızın yazdığı yeminli beyanı (statutory declaration veya affidavit) kabul eder; bu durumda adayın kendi yazdığı beyanlar kabul edilmez. Serbest çalışanlardan ise ACS kendi yazdıkları resmî bir yeminli beyan ister. Bu durumda şirketten yazı veremeyeceğini açıklayan bir mektup veya resmî e-posta da istenir.
Engineers Australia (mühendislik meslekleri)
Engineers Australia’nın Ocak 2026 tarihli, 1.1 sürümlü “Prepare your Migration Skills Assessment application” rehberine göre, ilgili iş deneyimi değerlendirmesinde (Relevant Skilled Employment) çalışanlardan şirket antetli kâğıdına yazılmış bir referans istenir. Yazıda şunlar bulunmalıdır:
- Çalışma biçimi: kısmi veya tam zamanlı
- Ücret
- Başlangıç ve bitiş tarihleriyle çalışma dönemi
- Unvan
- Yazıyı veren yöneticinin, insan kaynakları temsilcisinin veya doğrudan amirin onayı ve imzası; iş e-posta adresi ve telefonu
- Varsa şirket kaşesi
- Yazının düzenlendiği tarih
- Yaptığınız en az beş temel mühendislik görevi
Yazı bütün görevleri saymıyorsa rehber, en az beş ayrıntılı mühendislik görevi içeren iş teklif mektubunun veya şirket antetli yıllık performans değerlendirmenizin eklenebileceğini söyler. Rehber ayrıca ikincil belge olarak, adınızı ve işvereninizi gösteren ve bütün çalışma dönemini kapsayan devlet kaynaklı belgeler ister: gelir vergisi belgesi, emeklilik fonu belgesi, sosyal güvenlik sigortası dökümü gibi. Türkiye’de bu kapsama en yakın belge, e-Devlet’teki SGK Tescil ve Hizmet Dökümü olabilir; kabul edilip edilmediğini Engineers Australia’dan teyit edin.
VETASSESS (genel meslekler ve zanaatlar)
VETASSESS’in zanaat değerlendirmeleri için hazırladığı Skills Assessment Evidence Guide’a göre (2024 baskısı; sitedeki dosya Mayıs 2026’da güncellenmiş) her çalışma dönemi için iki tür kanıt gerekir:
- İşveren yazısı: Tam çalışma dönemi (gün ve ay dâhil), normal çalışma saatleri, çalışma biçimi, unvan, görevlerin ayrıntılı açıklaması, işletmenin resmî antetli kâğıdında adı ve adresi; yazıyı veren kişinin adı, pozisyonu, iş telefonu ve e-postası, tarih, imza ve sizi ne kadar süre denetlediği. Yazıyı veren kişinin yöneticiniz, amiriniz veya insan kaynakları temsilcisi olması gerekir.
- Mali kanıt: Beyan edilen her çalışma yılı için en az iki belge: resmî vergi kayıtları, yılın başı, ortası ve sonundan üç maaş bordrosu, emeklilik fonu belgeleri veya maaş yatışlarını gösteren banka dökümleri.
Rehber, işveren yazısı veya mali kayıt gibi üçüncü taraf kanıtı olmadan yalnızca yeminli beyanın kabul edilmediğini ve VETASSESS’in referans verenle iletişime geçebileceğini belirtir. VETASSESS’in 2022 tarihli bilgilendirme yazısı ise profesyonel meslekler için mümkün olduğunda hizmet belgesinin (statement of service) tercih edildiğini, maaş ödemelerinin resmî kanıtının istendiğini ve haftada en az 20 saatlik çalışmanın sayıldığını yazar.
Türkiye’deki işverenden yazı nasıl istenir?
- Kurumun listesini işverene verin. Başvuracağınız program veya değerlendirme kuruluşunun listesini yazdırıp insan kaynakları birimine iletin. “Göç için referans yazısı” demek yerine maddeleri tek tek gösterin.
- Görev listesini birlikte hazırlayın. Görevleri gerçekten yaptığınız işlere göre, madde madde yazdırın. ACS kopyalanmış görevleri kabul etmez.
- İmzalayanı doğru seçin. Engineers Australia ve VETASSESS yöneticinin, insan kaynaklarının veya doğrudan amirin imzasını ister; iletişim bilgileri güncel ve kurumsal olsun.
- Antet, kaşe ve tarih. Yazı şirket antetli kâğıdında olsun; varsa kaşe basılsın ve düzenlenme tarihi yazılsın.
- İngilizce düzenlenip düzenlenemeyeceğini sorun. İşveren yazıyı doğrudan İngilizce verirse tercüme gerekmeyebilir. Yalnızca Türkçe veriyorsa tercüme gerekir.
- Destekleyici belgeleri toplayın. SGK Tescil ve Hizmet Dökümü, maaş bordroları, banka dökümleri ve iş sözleşmesi gibi belgeler, kurumun istediği ölçüde dosyaya eklenir. Engineers Australia’nın banka dökümlerini ve maaş bordrolarını ikincil belge saymadığını unutmayın.
Şirket kapandıysa veya işveren yazı vermiyorsa ne yapılacağı kurumdan kuruma değişir: ACS belirli şartlarla bir yöneticinin yeminli beyanını kabul eder; VETASSESS üçüncü taraf kanıtı olmadan yeminli beyanı kabul etmez; Engineers Australia ise yeminli beyanları değerlendirme kanıtı olarak kabul etmez ve banka dökümlerini ile maaş bordrolarını ikincil belge saymaz.
Tercüme kuralları
Kanada
IRCC’nin tercüme talimatına göre İngilizce veya Fransızca olmayan belgeler resmî bir tercümeyle birlikte sunulmalıdır. Tercümeyi sertifikalı bir tercüman yapmıyorsa tercümanın yeminli beyanı (affidavit) gerekir; Kanada dışında bu beyan noter veya eşdeğeri önünde verilebilir. Talimat, tercümenin yapıldığı ülkede yetkili bir tercümanın kullanılmasını önerir ve başvuru sahibinin, aile üyelerinin ve temsilcilerin tercüme yapamayacağını belirtir. Onaylı suret sunuluyorsa tercüman hem onaylı sureti hem tercümeyi damgalamalıdır. Büromuz IRCC başvurularında kullanılacak tercümelere İngilizce tercüman beyanı (translator’s certification) ekler.
Avustralya değerlendirme kuruluşları
- ACS: Avustralya dışında yapılan tercümelerin tercüme kuruluşunun antetli kâğıdında olmasını, resmî kaşe, tercümanın adı, imzası ve telefon numarasını içermesini ister; belgenin aslı ve tercümesi birlikte yüklenir.
- Engineers Australia: Tercümenin yetkili bir tercüman tarafından yapılmasını ve her kopyada tercümanın kayıt numarası, adı ve iletişim bilgilerinin bulunmasını ister; aslı ve tercümesi birlikte sunulur.
- VETASSESS: İngilizce olmayan belgelerin aslıyla birlikte kayıtlı bir tercüme hizmetinin yaptığı İngilizce tercümelerinin sunulmasını ister.
Türkiye’de yapılan yeminli tercümenin bu şartları nasıl karşıladığını başvurmadan önce ilgili kuruluşa sorun. Avustralya vize başvurusunda istenen diğer belgeler için Avustralya vize evrakları tercümesi sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Genel bir “çalışma belgesi” vermek: Yalnızca “… tarihinden beri çalışmaktadır” diyen bir yazı görev, saat ve maaş bilgisi içermez.
- Görevleri NOC veya ANZSCO’dan kopyalamak: ACS bunu açıkça kabul etmez.
- Saat bilgisini atlamak: Kanada’da 1.560 saat hesabı, Avustralya’da asgari saat şartı için gereklidir.
- Kişisel e-posta adresi kullanmak: ACS iş e-postası ister.
- Tarihleri yalnızca yıl olarak yazmak: ACS gün, ay ve yılı ister; VETASSESS gün ve ay dâhil tam tarih ister.
- Destekleyici belgeleri unutmak: Engineers Australia devlet kaynaklı ikincil belge, VETASSESS mali kanıt ister.
- Maaşı dövize çevirmek: Tercümede tutarlar genellikle aslındaki para birimiyle aktarılır; kurum ayrıca bir dönüşüm isterse bunu kendisi belirtir.
Kontrol listesi
- Yazı şirket antetli kâğıdında mı; tarih, imza ve varsa kaşe var mı?
- İmzalayanın adı, unvanı, iş telefonu ve kurumsal e-postası yazıyor mu?
- Başlangıç ve bitiş tarihleri gün, ay ve yılla yazılı mı?
- Çalışma biçimi ve haftalık saat belirtilmiş mi?
- Maaş ve yan haklar yazıyor mu?
- Her pozisyonun unvanı ve görevleri ayrı ayrı sayılmış mı?
- SGK dökümü, bordro veya banka dökümü gibi destekleyici belgeler hazır mı?
- Türkçe belgelerin İngilizce tercümesi, kurumun tercüme şartlarına uygun mu?
Üç örnek durum
Ankara’da çalışan bir yazılım geliştirici ACS değerlendirmesine başvuracak. İnsan kaynakları birimine ACS’nin 13 maddelik listesini verir. Şirket yazıyı İngilizce, dijital imzalı ve iş e-postasıyla düzenler; görevler madde madde yazılır. Tercüme gerekmez.
Bir inşaat mühendisi Engineers Australia’ya başvuruyor. Referans yazısı Türkçe olduğu için İngilizce tercümesi hazırlanır. İkincil belge olarak, Engineers Australia’nın kabul ettiğini teyit ettikten sonra SGK Tescil ve Hizmet Dökümünü ekler; bu belgenin de tercümesi gerekir.
Bir muhasebeci Kanada Express Entry’ye başvuruyor. Eski işyeri kapanmış. Yeni işvereninden görev, tarih, maaş ve haftalık saat içeren yazıyı alır; eski işyeri için IRCC’nin kişisel belge listesinde hangi alternatiflerin kabul edildiğini kontrol eder ve elindeki bordroları ve SGK dökümünü hazırlar.
Sık sorulan sorular
Kanada için işveren yazısında ne olmalı?
IRCC’nin sayfaları görevlerinizi, çalışma tarihlerinizi ve maaşınızı ister. Atlantik Göç Programı sayfası buna haftalık saati, yan hakları, biliniyorsa NOC kodunu ve işverenin adı, imzası, adresi, telefonu ve e-postasını ekler.
Yazı Türkçe olabilir mi?
Olabilir, ama İngilizce tercümesi gerekir. Kanada İngilizce veya Fransızca, Avustralya’daki değerlendirme kuruluşları İngilizce tercüme ister. İşveren yazıyı doğrudan İngilizce verirse tercüme gerekmeyebilir.
Yazıyı kim imzalamalı?
Engineers Australia yöneticinin, insan kaynakları temsilcisinin veya doğrudan amirin imzasını ister. VETASSESS de referans verenin yöneticiniz, amiriniz veya insan kaynakları temsilcisi olmasını ister. ACS şirketin yetkili bir temsilcisinin imzasını arar.
İşverenim yazı vermiyor, ne yapabilirim?
ACS bu durumda yönetici veya amir konumundaki bir iş arkadaşınızın yeminli beyanını, şirketin yazı veremeyeceğini açıklayan bir belgeyle birlikte kabul eder. VETASSESS üçüncü taraf kanıtı olmadan yeminli beyanı kabul etmez; Engineers Australia ise yeminli beyanları kanıt olarak kabul etmez. Kurumunuzun kuralına bakın.
SGK hizmet dökümü yeterli mi?
Tek başına genellikle yeterli değildir; görevlerinizi göstermez. Engineers Australia gibi kurumlar sosyal güvenlik dökümü gibi devlet kaynaklı belgeleri referans yazısının yanında ikincil belge olarak ister.
Görevleri NOC veya ANZSCO tanımından alabilir miyim?
ACS, ANZSCO’dan veya başka bir referans yazısından kopyalanmış görevleri kabul etmez. Görevleri gerçekten yaptığınız işe göre yazdırın.
Haftada 45 saat çalıştım; bu Kanada’da avantaj mı?
Federal Nitelikli İşçi Programı sayfasına göre haftada 30 saatin üzerindeki saatler sayılmaz. Yine de gerçek çalışma saatinizin yazıda doğru gösterilmesi gerekir.
Maaş tercümede dövize çevrilir mi?
Genellikle hayır. Tutarlar aslındaki para birimiyle aktarılır; kurum ayrıca bir dönüşüm isterse bunu kendisi belirtir.
Yazıya noter onayı veya apostil gerekir mi?
Kanada ve Avustralya kurumlarının bu yazıda aradığı asıl şey içerik, imza ve doğrulanabilir iletişim bilgileridir. Tercüme için IRCC sertifikalı tercüman veya yeminli beyan, Avustralya kuruluşları ise belirli tercüman bilgileri ister. Noter onayı veya apostil gerekip gerekmediğini kendi programınızın belge listesinden kontrol edin.
İlgili rehberler
- Kanada Göçmenlik Başvurusu İçin Belge Tercümesi ve Apostil
- Kanada, Avustralya ve İngiltere Başvurularında Police Certificate
- Referans Mektubu Kimden İstenir, Hocaya Nasıl Sorulur?
Referans yazınızın tercümesini birlikte planlayalım
İşvereninizden aldığınız yazının, SGK dökümünüzün ve başvurduğunuz kurumun belge listesinin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme gereken belgeleri ve tercümenin biçimini birlikte belirleyelim; yazının şartları karşılayıp karşılamadığına başvurduğunuz makam karar verir.
İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33
Kaynaklar: IRCC, Express Entry: Get your documents ready (canada.ca, Ekim 2026); IRCC, Your IRCC application: common supporting documents (canada.ca, Nisan 2026); IRCC, Atlantic Immigration Program: Work experience (canada.ca, Mayıs 2026); IRCC, Federal Skilled Worker Program eligibility (canada.ca, Kasım 2026); IRCC, Translation of supporting documents for applications (canada.ca); ACS, Migration Skills Assessment Info Hub: Employment References, Statutory declarations and affidavits, Document translation (acs.org.au); Engineers Australia, Prepare your Migration Skills Assessment application (Ocak 2026, v1.1); VETASSESS, Skills Assessment Evidence Guide (2024 baskısı, sitedeki dosya Mayıs 2026); VETASSESS, Answers by experts: Evidence for a VETASSESS skills assessment (01.06.2022).

