Son güncelleme: 21 Kasım 2026
Evlilikle soyadınız değiştiyse, yurt dışındaki bir kurum eski ve yeni soyadınızın aynı kişiye ait olduğunu görmek ister. Bunun için en kullanışlı belge Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği (Formül B)‘dir. Bu belgede eşlerin evlenmeden önceki ve evlendikten sonraki soyadları ayrı satırlarda yer alır. Formül B’yi e-Devlet’ten barkodlu olarak alabilirsiniz. Bazı kurumlar bunun yanında vukuatlı nüfus kayıt örneği veya evlenme cüzdanının fotokopisini de ister.
Bu yazıda soyadı farkının hangi işlerde sorun çıkardığını, hangi belgenin bu farkı nasıl gösterdiğini ve belgeleri yurt dışına hazırlarken nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyoruz. Örnek durumlar, sık yapılan hatalar ve bir kontrol listesi de bulacaksınız.
Soyadı farkı neden sorun çıkarır?
Evlendikten sonra bazı belgeleriniz yeni soyadınızla, bazıları eski soyadınızla kalır. Tipik bir tablo şöyledir:
- Diploma ve transkript: Mezun olduğunuz tarihteki soyadınızla düzenlenmiştir. Sonradan değiştirilmez.
- Pasaport ve kimlik kartı: Yenilendiyse yeni soyadınızı gösterir.
- Doğum kaydı belgeleri: Doğumdaki soyadınızı gösterir.
- İş deneyimi yazıları, sertifikalar, dil sınavı sonuçları: Belgenin düzenlendiği tarihteki soyadınızla çıkar.
Yurt dışındaki bir üniversite, işveren, denklik kurumu veya göçmenlik makamı bu belgeleri yan yana koyduğunda, iki farklı ad görür. Görevlinin “Bu belgeler aynı kişiye mi ait?” sorusuna dosyanızın içinden cevap bulabilmesi gerekir. Bu cevabı veren belgeye çoğu zaman “bağlantı belgesi” ya da İngilizcede “proof of name change” denir.
Türkiye’de evlilikte soyadının hukuki durumu
Türk Medeni Kanunu’nun “Kadının soyadı” başlıklı 187. maddesi uzun yıllar kadının evlenmekle kocasının soyadını aldığını, isterse önceki soyadını da kocasının soyadının önünde kullanabileceğini düzenliyordu. Anayasa Mahkemesi 22 Şubat 2023 tarihli kararıyla (E.2022/155, K.2023/38) maddenin birinci cümlesini Anayasa’ya aykırı bularak, ikinci cümlesini de uygulanma olanağı kalmadığı için iptal etti. Karar 28 Nisan 2023’te Resmî Gazete’de yayımlandı ve iptal dokuz ay sonra, 28 Ocak 2024’te yürürlüğe girdi.
İptal edilen hükmün yerine henüz yeni bir kanun hükmü çıkarılmadı. Uygulamada nüfus müdürlüklerinin evlenen kadının kaydına çoğunlukla eşin soyadını işlediği, yalnızca önceki soyadını kullanma taleplerinin ise müdürlüğe göre farklı sonuçlandığı belirtiliyor. Bu yüzden kendi evliliğinizde soyadınızın nasıl kaydedileceğini veya kaydedildiğini nüfus müdürlüğünden öğrenin. Bu yazının konusu hukuki tartışma değil; soyadınız evlilikle değiştiyse bunun yurt dışında nasıl belgeleneceğidir.
Boşanmada ise Türk Medeni Kanunu’nun 173. maddesi geçerlidir: Kadın, kural olarak evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Hâkim belirli şartlarla eski eşin soyadını taşımaya izin verebilir. Boşanmadan sonra da aynı bağlantı sorunu ortaya çıkabilir; aşağıda buna da değiniyoruz.
Soyadı değişikliğini gösteren belgeler
1. Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği (Formül B)
Formül B, Türkiye’nin de taraf olduğu Çok Dilde Nüfus Kayıt Örnekleri Verilmesine Dair Sözleşme (Viyana, 8 Eylül 1976) uyarınca düzenlenen bir belgedir. Sözleşme Türkiye için 30 Haziran 1985’te yürürlüğe girmiştir. Belgenin örnek modelinde şu alanlar vardır:
- Evlenme tarihi ve yeri
- Kocanın ve karının evlenmeden önceki soyadı ve adı
- Doğum tarihi ve yeri
- Evlendikten sonraki soyadı
- Kimlik numarası
- Kayda ilişkin diğer bilgiler
Belgenin sabit başlıkları birden çok dilde basılıdır. Türkiye’de verilen modelde ön yüzde Türkçe, Fransızca ve Almanca başlıklar; arka yüzde İngilizce dâhil birçok dilde açıklama bulunur. Bu yüzden Formül B, eski ve yeni soyadını tek sayfada, çoğu kurumun okuyabileceği bir biçimde gösterir.
Formül B’yi e-Devlet’te “Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği (Formül B) Sorgulama” hizmetinden barkodlu olarak oluşturabilirsiniz. Barkodlu belgenin doğruluğu e-Devlet’teki “Çok Dilli Doğum, Evlenme ve Ölüm Belgesi Doğrulama” hizmetinden kontrol edilebilir.
Sözleşmenin 8. maddesine göre bu örnekler, sözleşmeyle bağlı devletlerin her birinde ayrıca onay veya onay yerine geçen bir işlem gerektirmeden kabul edilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün yayımladığı listede Almanya, Avusturya, Belçika, Fransa, Hollanda, İspanya, İtalya, İsviçre, Lüksemburg, Portekiz, Polonya, Romanya ve Bulgaristan gibi ülkeler yer alır. Bu liste zamanla değişebilir; belgeyi kullanacağınız ülkenin taraf olup olmadığını başvurudan önce kontrol edin.
2. Vukuatlı nüfus kayıt örneği
Vukuatlı nüfus kayıt örneği, nüfus kaydınızdaki olayları (doğum, evlenme, boşanma, hane değişikliği gibi) gösterir. Evlilikle soyadınızın değiştiğini, hangi kütükten hangi kütüğe geçtiğinizi ve evlenme tarihini bu belgeden izlemek mümkündür. Belge Türkçe olduğu için yurt dışında kullanılacaksa genellikle tercümesi gerekir.
Vukuatlı kaydın neyi gösterdiğini ve hangi durumda vukuatsız kaydın yettiğini vukuatlı ve vukuatsız nüfus kayıt örneği farkı yazısında anlatıyoruz.
3. Evlenme cüzdanı (aile cüzdanı)
Evlenme cüzdanı, nikâh sırasında evlendirme memurluğunca çiftlere verilen uluslararası aile cüzdanıdır. Evlenme kaydını gösterir, ama asıl işlevi bağlantı belgesi olmak değildir. Bazı kurumlar cüzdanın fotokopisini ek belge olarak ister. Cüzdanın aslını yurt dışına göndermek yerine Formül B’yi tercih etmek genellikle daha güvenlidir. Üç belgenin farkını evlenme cüzdanı, Formül B ve evlenme kayıt örneği farkı yazısında ayrıntılı olarak ele aldık.
Hangi belge hangi durumda daha uygun?
| Durum | En uygun belge | Not |
|---|---|---|
| Diploma eski soyadla, pasaport yeni soyadla | Formül B | Eski ve yeni soyadı aynı sayfada |
| Göçmenlik başvurusunda medeni hâl ve aile bilgisi | Vukuatlı nüfus kayıt örneği + Formül B | Kurum ikisini birden isteyebilir |
| Sözleşmeye taraf bir Avrupa ülkesinde nüfus işlemi | Formül B | Sözleşme gereği ayrıca onay aranmaz |
| İngilizce konuşulan bir ülkede başvuru | Formül B veya nüfus kaydı + yeminli tercüme | Türkçe kısımlar için tercüme istenebilir |
| Boşandıktan sonra kızlık soyadına dönüş | Kesinleşme şerhli boşanma kararı + nüfus kayıt örneği | Değişikliğin nüfusa işlenmiş olması gerekir |
Diploma ve eski belgelerde ne yapmalı?
Diplomanızı veya eski tarihli belgelerinizi yeni soyadınızla yeniden düzenletmeniz gerekmez. Kurumların beklediği şey, belgelerin kendi tarihindeki doğru adı taşıması ve aradaki geçişin bir resmî belgeyle gösterilmesidir.
Tercümede de aynı ilke geçerlidir. Yeminli tercüman, diplomadaki adı diplomada yazdığı gibi çevirir; sonradan değişen soyadını tercümeye eklemez. Bağlantıyı Formül B veya nüfus kaydı kurar. Bu yüzden başvuru dosyanızda:
- Eski soyadlı belgeler (diploma, transkript, sertifika) ve tercümeleri
- Yeni soyadlı pasaport veya kimlik kartı
- İkisini birbirine bağlayan Formül B (gerekirse tercümesiyle)
birlikte yer almalıdır. Başvuru formunda “other names used”, “previous names”, “maiden name” gibi bir alan varsa, eski soyadınızı mutlaka buraya yazın.
Yazım farklılıklarına dikkat
Soyadı değişikliğinin yanında yazım farkları da karışıklık yaratabilir:
- Türkçe karakterler: Pasaporttaki makinece okunan bölümde ş, ğ, ı, ö, ü, ç gibi harfler Latin karşılıklarıyla yazılır. Tercümede adın pasaporttaki yazımla verilmesi tutarlılık sağlar.
- İki soyadı kullanımı: Önceki soyadını yeni soyadıyla birlikte kullanıyorsanız, iki soyadının sırası ve aralarında boşluk veya tire olup olmadığı bütün belgelerde aynı olmalıdır. Formlarda “surname” alanına kayıttaki sırayla yazın.
- İkinci ad: İkinci adınız bazı belgelerde yazılıp bazılarında yazılmıyorsa, bu da ayrı bir uyuşmazlıktır.
İsim farklılıklarının genel çözüm yollarını pasaportta isim farklıysa ne yapılır yazısında anlatıyoruz.
Evliliğiniz yurt dışında yapıldıysa
Yurt dışında yabancı makamlar önünde evlendiyseniz, Türkiye’deki nüfus kaydınızın değişmesi için evliliğin Türkiye’de tescil edilmesi gerekir. Evlendirme Yönetmeliği’ne göre yurt dışında yabancı makamlar önünde yapılan evlenmeler, dış temsilciliklere bildirildiğinde nüfus müdürlüğüne gönderilir.
Tescil tamamlanmadan e-Devlet’teki nüfus kaydınız ve Formül B’niz evliliği göstermez. Bu durumda soyadı değişikliğini yabancı makamın verdiği evlilik belgesiyle kanıtlarsınız. Türk kurumlarında kullanmak için o belgenin apostilli olması ve yeminli tercümesinin yapılması gerekebilir.
Tescil sonrası Türk belgeleriniz güncellenir ve iki ülkenin kayıtları birbirini doğrular hâle gelir. Yurt dışındaki evliliğin hangi belgelerle hazırlandığını yurt dışında evlenmek için belgeler yazımızda bulabilirsiniz.
Pasaportunuz hâlâ eski soyadınızla mı?
Evlendikten sonra pasaportunuzu henüz yenilemediyseniz, pasaportunuz eski soyadınızı, nüfus kaydınız yeni soyadınızı gösterebilir. Bu durumda:
- Seyahat ve vize başvurularında pasaporttaki adı esas alın. Uçak bileti, otel rezervasyonu ve başvuru formu pasaportla aynı olmalıdır.
- Başvuru dosyasına nüfus kaydında değişen soyadını gösteren Formül B’yi ekleyin.
- Yeni pasaport almayı planlıyorsanız, uzun süreli başvurulardan (göç, eğitim, çalışma) önce pasaportu yenilemek dosyanızı sadeleştirir. Pasaport işlemlerinin güncel şartlarını nüfus müdürlüğünden öğrenin.
Boşandıktan sonra soyadı değişikliği
Boşanmadan sonra kızlık soyadınıza döndüyseniz, yurt dışında bu kez evlilik soyadıyla düzenlenmiş belgeleriniz “eski” kalır. Bağlantıyı genellikle şu belgeler kurar:
- Kesinleşme şerhli boşanma kararı
- Boşanmanın işlendiği nüfus kayıt örneği
Boşanma yurt dışında gerçekleştiyse, kararın Türkiye’de tanınması veya tescili gerekebilir. Bu süreci yurt dışında boşanmanın Türkiye’de nüfusa tescili yazımızda anlattık.
Belgeleri hangi sırayla hazırlamalı?
Dosyayı hazırlarken şu sırayı izlemek işinizi kolaylaştırır:
- Nüfus kaydınızı kontrol edin. e-Devlet’ten nüfus kayıt örneğinizi açın. Evlenme olayı ve soyadınız doğru görünüyor mu? Yanlışlık varsa önce nüfus müdürlüğünde düzeltin; hatalı kayıttan alınan her belge hatayı taşır.
- Formül B’yi alın. Evlenmeden önceki ve sonraki soyadı satırlarını okuyun. Bu satırlar, diploma ve pasaporttaki adlarla birebir örtüşmelidir.
- Kurumun listesini okuyun. Kurum vukuatlı nüfus kayıt örneği, tercüme, noter onayı veya apostil istiyor mu? İstenenleri tek tek işaretleyin.
- Tercüme ve tasdik işlerini en sona bırakın. Önce belgelerin doğru ve güncel olduğundan emin olun, sonra tercümeye verin. Böylece düzeltme gerekirse tercümeyi yeniden yaptırmak zorunda kalmazsınız.
Sık yapılan hatalar
- Bağlantı belgesini eklememek: Eski soyadlı diploma ile yeni soyadlı pasaportu yan yana gönderip aradaki belgeyi unutmak, ek belge talebine yol açabilir.
- Diplomayı yeni soyadla tercüme ettirmek: Tercüme, aslındaki adı yansıtmalıdır. Aksi hâlde belge ile tercüme arasında yeni bir uyuşmazlık doğar.
- Formlarda önceki adları boş bırakmak: “Other names” alanı boş kalırsa, kurum eski soyadlı belgeleri dosyayla eşleştiremeyebilir.
- Tescil edilmemiş yurt dışı evliliğiyle Türk belgesi istemek: Evlilik tescil edilmeden Formül B evliliği göstermez.
- Cüzdanın aslını göndermek: Kurum özellikle istemedikçe cüzdanın aslını yurt dışına göndermeyin; barkodlu Formül B çoğu zaman daha pratiktir.
- İki soyadının sırasını karıştırmak: Bir belgede “Yılmaz Demir”, diğerinde “Demir Yılmaz” yazması yeni bir soru doğurur.
Kontrol listesi
- Formül B’yi e-Devlet’ten aldınız mı? Evlenmeden önceki ve sonraki soyadı doğru görünüyor mu?
- Kurum vukuatlı nüfus kayıt örneği de istiyor mu?
- Belgeyi kullanacağınız ülke Çok Dilde Nüfus Kayıt Örnekleri Verilmesine Dair Sözleşme’ye (Viyana, 1976) taraf mı? Değilse apostil gerekiyor mu?
- Türkçe kısımlar için yeminli tercüme isteniyor mu?
- Başvuru formunda önceki soyadınızı yazdınız mı?
- Pasaporttaki ad ile başvurudaki ad aynı mı?
- Yurt dışında evlendiyseniz evlilik Türkiye’de tescil edildi mi?
Üç örnek durum
Almanya’da yüksek lisansa başvuran bir mühendis. Diploması ve transkripti kızlık soyadıyla, pasaportu evlilik soyadıyla düzenlenmiş. Diploma ve transkriptin tercümelerini, pasaport fotokopisini ve e-Devlet’ten aldığı Formül B’yi birlikte gönderir. Formül B’nin başlıkları Almanca da basılıdır. Almanya sözleşmeye taraf olduğu için belge orada ayrıca onay aranmadan kabul edilir.
Kanada’ya göç başvurusu hazırlayan bir hemşire. IRCC formunda önceki adlarını yazar. Mesleki belgeleri eski soyadıyla düzenlenmiş. Dosyasına Formül B’yi ve vukuatlı nüfus kayıt örneğini ekler. Türkçe olan kısımların İngilizce veya Fransızca tercümesini, Kanada’nın tercüme kurallarına uygun olarak hazırlatır.
Yurt dışında evlenip Türkiye’de henüz tescil yaptırmamış bir çift. Eşin Türk nüfus kaydında evlilik görünmediği için Formül B evliliği göstermez. Çift önce evliliği konsolosluk aracılığıyla tescil ettirir. Bu arada Türk kurumlarına, yabancı makamın verdiği apostilli evlilik belgesinin yeminli tercümesini sunar.
Sık sorulan sorular
Soyadı değişikliğini göstermek için tek bir belge yeter mi?
Çoğu durumda Formül B yeterlidir, çünkü eski ve yeni soyadını aynı sayfada gösterir. Ancak göçmenlik başvuruları gibi aile bilgisinin ayrıntılı incelendiği dosyalarda kurum vukuatlı nüfus kayıt örneğini de isteyebilir. Kurumun belge listesini kontrol edin.
Formül B’yi nereden alırım?
e-Devlet’teki “Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği (Formül B) Sorgulama” hizmetinden barkodlu olarak oluşturabilirsiniz. Belgeyi nüfus müdürlüklerinden de isteyebilirsiniz.
Formül B için tercüme gerekir mi?
Belgenin başlıkları birden çok dilde basılıdır. Sözleşmeye taraf ülkelerde genellikle tercüme ve onay aranmaz. İngilizce konuşulan ülkeler gibi taraf olmayan ülkelerde kurum, Türkçe yazılmış bölümlerin tercümesini isteyebilir. Kesin cevabı belgeyi isteyen kurum verir.
Diplomamı yeni soyadımla yeniden alabilir miyim?
Diplomanın sonradan yeni soyadla düzenlenmesi genellikle gerekmez. Yurt dışındaki kurumlar eski soyadlı diplomayı, soyadı değişikliğini gösteren bir belgeyle birlikte kabul eder. Okulunuzun ayrı bir uygulaması olup olmadığını okulunuzdan öğrenebilirsiniz.
Pasaportum eski soyadımla, yine de seyahat edebilir miyim?
Seyahatte pasaportunuzdaki ad esas alınır. Bilet ve rezervasyonları pasaporttaki adla yapın. Pasaportunuzun geçerliliği ve yenileme ihtiyacı konusunda nüfus müdürlüğünden bilgi alın.
Evlenme cüzdanımın fotokopisi yeterli olur mu?
Bazı kurumlar kabul eder, bazıları barkodlu ve doğrulanabilir bir belge ister. Cüzdan fotokopisinin yanında Formül B göndermek dosyayı güçlendirir.
Önceki soyadımı da kullanıyorum. Formlarda nasıl yazmalıyım?
Soyadı alanına nüfus kaydınızda ve pasaportunuzda yazdığı sırayla iki soyadını birlikte yazın. “Previous names” veya “maiden name” alanı varsa, evlenmeden önceki soyadınızı ayrıca buraya da yazın. Bütün belgelerde aynı sırayı koruyun.
Yurt dışında evlendim, Formül B’m evliliği göstermiyor. Neden?
Yurt dışında yabancı makamlar önünde yapılan evlilik, Türkiye’deki nüfus kaydına tescil edilmeden e-Devlet kayıtlarına yansımaz. Önce evliliğin tescili gerekir. Bu sırada yabancı makamın verdiği evlilik belgesini kullanabilirsiniz.
Boşandıktan sonra eski belgelerimi nasıl bağlarım?
Kesinleşme şerhli boşanma kararı ve boşanmanın işlendiği nüfus kayıt örneği, evlilik soyadından kızlık soyadına dönüşü gösterir. Yurt dışında kullanılacaksa bu belgelerin tercümesi ve gerekirse apostili istenebilir.
İlgili rehberler
- Formül B Evlenme Belgesi
- Evlenme Cüzdanı mı, Formül B mi, Evlenme Kayıt Örneği mi? Üç Belgenin Farkı
- Pasaporttaki İsim ile Diğer Belgelerdeki İsim Farklıysa Ne Yapılır?
Tercümelerinizi birlikte planlayalım
Eski ve yeni soyadınızla düzenlenmiş belgelerin ve başvuracağınız kurumun belge listesinin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme gereken belgeleri ve tercümenin biçimini birlikte belirleyelim. Hangi belgelerin kabul edileceğine her zaman belgeyi isteyen kurum karar verir.
İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33
Kaynaklar: 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.173 ve m.187 (mevzuat.gov.tr); Anayasa Mahkemesi, 22.02.2023 tarihli, E.2022/155, K.2023/38 sayılı karar ve basın duyurusu (anayasa.gov.tr; Resmî Gazete, 28.04.2023); Çok Dilde Nüfus Kayıt Örnekleri Verilmesine Dair Sözleşme (Viyana, 1976) ve 3041 sayılı Kanun, NVİ milletlerarası mevzuat sayfası (nvi.gov.tr); Evlendirme Yönetmeliği m.30 ve m.32 (nvi.gov.tr); e-Devlet Kapısı, Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği (Formül B) Sorgulama ve Çok Dilli Doğum, Evlenme ve Ölüm Belgesi Doğrulama hizmetleri (turkiye.gov.tr).

