Son güncelleme: 21 Kasım 2026
Türkiye’de tek bir not sistemi yoktur. Liseler 100 puan üzerinden not verir ve puanın yanına “pekiyi, iyi, orta, geçer” gibi bir derece yazar. Üniversiteler çoğunlukla AA, BA, BB gibi harf notları ve 4,00 üzerinden bir genel ağırlıklı not ortalaması (GNO) kullanır; ancak harf notlarının hangi puan aralığına denk geldiği üniversiteden üniversiteye değişir. Yurt dışındaki bir kurum notunuzu okurken üç bilgiye bakar: ölçeğin en iyi notu, mezuniyet için gereken en düşük not ve sizin notunuz. Bu üç bilgiyi belgelerinizle açıkça gösterirseniz notunuzun yanlış okunma ihtimali azalır.
Bu yazıda Türkiye’deki lise ve üniversite not sistemlerini, YÖK’ün 4’lük–100’lük dönüşüm tablosunun gerçekte ne işe yaradığını, yurt dışındaki kurumların notları nasıl değerlendirdiğini ve tercümede notlara nasıl dokunulmaması gerektiğini anlatıyoruz. Bilgiler Kasım 2026 itibarıyla Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) yönetmeliklerine, YÖK tablosuna ve yurt dışı kurumların yayımladığı açıklamalara dayanır. Almanya’daki hesaplama yöntemini ayrıca Almanya’da not ortalaması nasıl hesaplanır? yazımızda ayrıntılı anlattık.
Türkiye’de kullanılan not sistemleri: kısa tablo
| Eğitim düzeyi | Not biçimi | Geçme sınırı (genel kural) | Nerede yazar? |
|---|---|---|---|
| Lise (örgün, güncel) | 100 puan + derece (pekiyi, iyi, orta, geçer, geçmez) | Ders için 50 puan | Diploma, öğrenim durum belgesi |
| Açık öğretim liseleri | 100 puan üzerinden mezuniyet puanı | Yönetmeliğe göre | Diploma, puan döküm çizelgesi |
| Eski lise diplomaları | 5’lik not sistemi (5 en iyi not) | Genellikle 2 (geçer) | Eski tarihli diploma ve belgeler |
| 2004 tarihli yönetmelik dönemindeki lise belgeleri | 100 puan ve 5’lik karşılığı | 45 puan (45–54 “geçer”) | Diploma, öğrenim durum belgesi |
| Üniversite (çoğu program) | Harf notu (AA–FF) + 4,00 üzerinden GNO | Üniversitenin yönetmeliğine göre | Transkript, diploma eki |
| Bazı üniversiteler | Artı/eksi harf notu (A, A-, B+ …) + 4,00 | Üniversiteye göre | Transkript |
| Bazı eski üniversite diplomaları | 100 üzerinden not | Dönemin yönetmeliğine göre | Eski transkript ve diploma |
Tablodaki “genel kural” ifadesi önemlidir: geçme sınırını ve not aralıklarını her zaman belgenin bağlı olduğu yönetmelik belirler.
Lisede 100 puan ve dereceler
MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 44. maddesine göre sınavlar, performans çalışmaları ve projeler 100 tam puan üzerinden değerlendirilir ve sonuçlar e-Okul’a işlenir. Aynı madde puanların derecelerini şöyle belirler:
| Puan | Derece |
|---|---|
| 85,00 – 100 | Pekiyi |
| 70,00 – 84,99 | İyi |
| 60,00 – 69,99 | Orta |
| 50,00 – 59,99 | Geçer |
| 0 – 49,99 | Geçmez |
Bir dersten yıl sonunda başarılı sayılmak için yönetmeliğin 56. maddesi iki dönem puanının ortalamasının en az 50 olmasını veya ikinci dönem puanının en az 70 olmasını arar. Mezuniyet puanı ise 65. maddeye göre 9, 10, 11 ve 12. sınıfların yılsonu başarı puanlarının aritmetik ortalamasıdır ve virgülden sonra dört basamak yürütülerek hesaplanır. Diplomada 100 üzerinden bir “diploma puanı” bu yüzden 78,4567 gibi dört ondalıklı görünebilir.
Açık öğretim liselerinde de mezuniyet puanı 100 tam puan üzerinden belirlenir (MEB Açık Öğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 49). Açık lise ve meslek lisesi belgelerinin yurt dışında nasıl değerlendirildiğini açık lise ve meslek lisesi diploması yazımızda ayrıca anlattık.
Eski diplomalarda 5’lik sistem
Eski tarihli lise belgelerinde notlar 5 üzerinden yazılmış olabilir. Bu belgeler bugün de geçerlidir; yalnızca okuyan kişinin ölçeği bilmesi gerekir. MEB’in açık öğretim kurumlarına kayıt sırasında kullandığı kural bu ölçeği anlamaya yardım eder: Açık Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 21. maddesine göre beşlik sistemdeki nota 1 eklenir, sonuç 50 ile çarpılıp 3’e bölünerek 100’lük puana çevrilir. Buna göre 5 = 100, 4 = 83,33, 3 = 66,66, 2 = 50 olur. Bu dönüşüm MEB’in kendi işlemleri içindir; yurt dışındaki bir kurumun aynı yöntemi kullanacağı anlamına gelmez.
Üniversitede harf notları ve 4’lük ortalama
Türk üniversitelerinin çoğu ders notunu harfle verir ve her harfe bir katsayı karşılık gelir. Ortalama, katsayıların ders kredileriyle (çoğu zaman AKTS kredisiyle) ağırlıklandırılmasıyla bulunur. Örnek olarak Konya Teknik Üniversitesi’nin önlisans ve lisans yönetmeliğindeki tablo şöyledir:
| Puan aralığı | Harf notu | Katsayı | Anlamı |
|---|---|---|---|
| 82 – 100 | AA | 4,00 | Başarılı |
| 74 – 81 | BA | 3,50 | Başarılı |
| 65 – 73 | BB | 3,00 | Başarılı |
| 58 – 64 | CB | 2,50 | Başarılı |
| 50 – 57 | CC | 2,00 | Başarılı |
| 40 – 49 | DC | 1,50 | Şartlı geçer |
| 35 – 39 | DD | 1,00 | Başarısız |
| 25 – 34 | FD | 0,50 | Başarısız |
| 0 – 24 | FF | 0,00 | Başarısız |
Bu tablo yalnızca bir örnektir. Başka bir üniversitede AA 90–100 aralığına, DD ise geçer bir nota karşılık gelebilir. Aynı yönetmelik mezuniyet için genel ağırlıklı not ortalamasının en az 2,00 olmasını, şartlı geçer (DC) notların ise belirli bir sayıyı aşmamasını arar. Yurt dışındaki kurum için bu ayrıntı önemlidir: transkriptte “DC” gören bir değerlendirici, bu notun sizin üniversitenizde geçer mi kalır mı sayıldığını ancak açıklamadan anlayabilir.
Artı ve eksi kullanan sistemler
Bazı üniversiteler A, A-, B+, B gibi Amerikan tarzı harf notları kullanır. Almanya’daki Baden-Württemberg Dual Yükseköğretim Kurumu’nun (DHBW) Haziran 2026 tarihli Türkiye not dönüşüm dokümanı, Türk üniversitelerinde en az üç farklı 4’lük düzen saptar: en düşük geçer notu 0,70 olan artı/eksili sistem, en düşük geçer notu 1,00 olan ve yalnızca artı kullanan AA–FF sistemi ve yine 1,00 sınırlı ama hem artı hem eksi kullanan sistem. Yani “4 üzerinden 3,00” ifadesi bile tek başına her üniversitede aynı başarıyı anlatmaz.
Onur ve yüksek onur
Birçok üniversite belirli bir ortalamanın üzerindeki mezunlara onur veya yüksek onur belgesi verir. Konya Teknik Üniversitesi yönetmeliğinde bu sınırlar 3,00–3,49 için onur, 3,50 ve üstü için yüksek onurdur. Yurt dışı başvurularında bu bilgi diploma ekinde veya ayrı bir belgede görünüyorsa dosyaya eklemek faydalı olabilir.
YÖK’ün 4’lük–100’lük tablosu ne işe yarar?
YÖK’ün “4’lük Sistemdeki Notların 100’lük Sistemdeki Karşılıkları” tablosu, 4 üzerinden ortalamayı 100’lük puana çevirir. Tablodan birkaç değer:
| 4’lük not | 100’lük karşılığı |
|---|---|
| 4,00 | 100 |
| 3,50 | 88,33 |
| 3,00 | 76,66 |
| 2,50 | 65,00 |
| 2,00 | 53,33 |
| 1,00 | 30,00 |
Bu tablo Türkiye’deki belirli işlemler için vardır. Kamu Denetçiliği Kurumu’nun bir kararını aktaran habere göre YÖK tabloları özellikle üniversitelerin araştırma ve öğretim görevlisi alımlarında ve MEB’in yurt dışı burs başvurularında kullanılır. Aynı karara konu olan olayda, bir üniversitenin kendi tablosu 2,47 ortalamayı 71,58’e, YÖK tablosu ise 64,30’a çeviriyordu. Yani Türkiye içinde bile tek bir “doğru” karşılık yoktur; hangi tablonun uygulanacağını işlemi yürüten kurumun kuralı belirler.
Yurt dışındaki bir üniversite veya değerlendirme kuruluşu için YÖK tablosu bağlayıcı değildir. Almanya’da, örneğin, lise notu Alman Kültür Bakanları Konferansı’nın (KMK) formülüyle çevrilir; lisans notunu ise üniversite kendi kuralına göre, çoğu zaman aynı formülle çevirir. Başvuru formunda “100’lük karşılığınızı yazın” gibi bir alan varsa kurumun hangi yöntemi istediğini sorun; kendi hesabınızı belgeymiş gibi sunmayın.
Yurt dışındaki kurumlar notu nasıl okur?
Yöntemler ülkeden ülkeye değişse de değerlendiricilerin ihtiyaç duyduğu bilgiler büyük ölçüde aynıdır:
- Ölçeğin en iyi notu: Lisede 100, üniversitede çoğu zaman 4,00.
- En düşük geçer not: Ders için mi, mezuniyet için mi olduğu ayrıca önemlidir.
- Sizin notunuz: Diploma puanı veya genel ortalama.
- Notun hangi belgelere dayandığı: Lise diploması tek başına mı, yoksa üniversite sınavı veya üniversite dersleri de hesaba katılıyor mu?
Bazı örnekler:
- Almanya: KMK’nın 15.03.1991 tarihli (12.09.2013 değişikliğiyle) kararındaki “modifiye Bavyera formülü” kullanılır. Formülün üst ve alt değerleri Yabancı Eğitim Merkezi’nin (ZAB) değerlendirme önerilerinden alınır ve sonuç virgülden sonra tek basamakla, yuvarlanmadan belirlenir. uni-assist’in Türkiye notlarına göre üniversite mezunlarında derslerin geçme sınırı değil, yalnızca diplomanın verilmesi için gereken en düşük not dikkate alınır.
- ABD ve Kanada: WES gibi değerlendirme kuruluşları transkripti kendi yöntemleriyle değerlendirir. WES’in tercüme kuralları, değerlendiricilerin bütün ders adlarını ve notları okuyabilmesini ve tercümenin kelimesi kelimesine yapılmasını şart koşar.
- Estonya: Estonya’nın tanınma merkezi (ENIC-NARIC) değerlendirme için diploma ile birlikte resmî transkripti, diploma ekini veya diğer ek belgeleri ister.
Hangi ülkeye başvurursanız başvurun, notunuzu dönüştürecek olan sizin veya tercümanınız değil, belgeyi değerlendiren kurumdur.
Not sistemini hangi belge açıklar?
Yurt dışındaki kurumun ölçeği anlaması için şu belgelerden biri işe yarar:
- Diploma eki (Diploma Supplement): Programın düzeyini, süresini ve not sistemini açıklar. YÖK’ün 2022 tarihli kararına göre üniversiteler diploma ekini İngilizce, Fransızca veya Almanca dillerinden birinde düzenler. Kaybettiyseniz üniversitenizden yenisini isteyin; Türkçe ise diploma eki tercümesi gerekebilir.
- Transkriptin arka yüzü veya alt bilgisi: Birçok üniversite not ölçeğini transkriptin sonuna yazar. Tercümede bu açıklama da çevrilmelidir.
- Üniversitenin not sistemi yazısı: Öğrenci işlerinden, not aralıklarını ve mezuniyet sınırını gösteren bir yazı istenebilir.
- Eski yönetmelik: uni-assist’in Türkiye notlarına göre 2005’ten önce 100 üzerinden notla mezun olanlardan o dönemde geçerli sınav yönetmeliği istenebilir. Eski yönetmelikler Resmî Gazete arşivinde bulunur.
- Lise için: Diploma ve öğrenim durum belgesi (not dökümü). Diplomada derece yazmıyorsa ölçeği gösteren yönetmelik maddesine başvurulabilir.
Tercümede notlara ne olur?
Yeminli tercümede not, asıldaki hâliyle çevrilir. “BB” BB olarak kalır, “3,12” 3,12 olarak kalır, “Pekiyi” ise karşılık gelen dereceyle çevrilir ve gerekirse Türkçe aslı parantez içinde bırakılır. Tercümana “notumu Alman veya Amerikan sistemine çevirin” demek doğru değildir. Dönüştürülmüş bir not, belgenin aslıyla tutarsız görünür ve değerlendiricinin kafasını karıştırır.
Tercümede genellikle dikkat edilen noktalar şunlardır:
- Ondalık ayırıcı: Türkçede virgül, İngilizcede nokta kullanılır. Tercümede hangisinin kullanıldığı bir notla açıklanabilir; rakamın kendisi değişmez.
- Derece adları: “Pekiyi, iyi, orta, geçer” gibi derecelerin karşılıkları tercüme boyunca aynı kalmalıdır.
- Not açıklaması: Transkriptte not ölçeği yazıyorsa o bölüm de eksiksiz çevrilir.
- Kısaltmalar: “GNO”, “YANO”, “AKTS” gibi kısaltmalar açılarak çevrilir.
Transkriptinizin tercümesiyle ilgili ayrıntıları transkript belgesi tercümesi sayfamızda bulabilirsiniz.
Üç örnek durum
Lise mezunu, Almanya’da lisans başvurusu yapıyor. Diplomasında 100 üzerinden 84,3215 puan ve “İyi” derecesi var. Tercümede puan ve derece aynen kalır. Alman not karşılığını uni-assist veya üniversite KMK formülüyle hesaplar; aday kendi hesapladığı sonucu yalnızca fikir edinmek için kullanır.
Mühendislik mezunu, Kanada’da denklik için WES’e başvuruyor. Transkriptinde AA–FF harf notları ve 4,00 üzerinden 2,87 ortalama var. Üniversitesinin transkriptinde not ölçeği yazmadığı için öğrenci işlerinden not sistemi yazısı alır. Değerlendirmeyi WES yapar.
1999’da mezun olan bir iktisatçı, Almanya’da yüksek lisans düşünüyor. Diploması 100 üzerinden not içeriyor. uni-assist’in Türkiye notlarındaki kurala göre o dönemin sınav yönetmeliğini de dosyasına ekler; böylece mezuniyet için gereken en düşük not açıkça görülür.
Sık yapılan hatalar
- YÖK tablosunu evrensel karşılık sanmak: Tablo Türkiye’deki belirli işlemler içindir; yurt dışındaki kurumu bağlamaz.
- Kendi dönüştürdüğü notu başvuru formuna resmî not gibi yazmak: Kurum bir yöntem istiyorsa onu uygulayın, istemiyorsa asıl notu yazın.
- Not ölçeğini göndermemek: “DC” veya “2,40” gibi notlar ölçek olmadan yanlış okunabilir.
- Ders geçme sınırı ile mezuniyet sınırını karıştırmak: uni-assist özellikle mezuniyet sınırına bakar.
- Tercümede notu yuvarlamak: 78,4567 tercümede 78,46 olmamalıdır.
- Eski 5’lik diplomayı açıklamasız göndermek: Değerlendirici 5’in en iyi not olduğunu bilmeyebilir.
Kontrol listesi
- Belgemdeki not ölçeği hangisi: 100 puan mı, 5’lik mi, 4’lük mü, harf notu mu?
- En iyi not ve mezuniyet için gereken en düşük not hangi belgede yazıyor?
- Diploma ekim veya not sistemi yazım var mı?
- Başvurduğum kurum notu kendisi mi dönüştürüyor, benden bir hesap mı istiyor?
- Tercümede notlar ve ondalıklar asıldaki gibi mi?
- 2005 öncesi 100’lük sistemle mezunsam eski yönetmeliği ekledim mi?
Sık sorulan sorular
4 üzerinden 3,00 ortalama 100 üzerinden kaç eder?
YÖK’ün dönüşüm tablosunda 3,00 ortalamanın karşılığı 76,66’dır. Ancak bu karşılık Türkiye’deki belirli işlemler için kullanılır; bazı üniversitelerin kendi tabloları farklı sonuç verir. Yurt dışındaki kurum ise kendi yöntemini uygular.
Yurt dışındaki üniversite YÖK tablosunu kabul eder mi?
Kurumların çoğu notu kendi yöntemiyle değerlendirir. Almanya’da örneğin KMK’nın modifiye Bavyera formülü kullanılır. Kurum özellikle YÖK tablosunu istemedikçe bu tabloyu kendiliğinden kullanacağını varsaymayın.
Tercümede notumu Amerikan GPA’sine çevirebilir misiniz?
Yeminli tercümede not, belgenin aslındaki gibi çevrilir. Dönüşümü belgeyi değerlendiren kurum yapar. Dönüştürülmüş not, aslıyla uyuşmayan bir belge ortaya çıkarır.
Harf notlarımın karşılığı her üniversitede aynı mı?
Hayır. AA, BA gibi harflerin katsayıları çoğu üniversitede benzer olsa da puan aralıkları ve geçme sınırları üniversitenin yönetmeliğine göre değişir. Kendi üniversitenizin yönetmeliğini veya transkriptinizdeki açıklamayı esas alın.
Lise diplomamda derece yazmıyor, sadece puan var. Sorun olur mu?
Genellikle olmaz. Puanın 100 üzerinden olduğu ve geçme sınırı biliniyorsa değerlendirici notu okuyabilir. Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’nin 44. maddesindeki derece tablosu gerekirse açıklama olarak kullanılabilir.
Eski diplomam 5 üzerinden. Yeni sisteme çevirmem gerekir mi?
Diplomanız geçerlidir ve kendi ölçeğiyle sunulur. Kurum bir dönüşüm isterse kendi yöntemini uygular. MEB’in açık öğretimde kullandığı dönüşüm kuralı (5 = 100, 4 = 83,33, 3 = 66,66, 2 = 50) yalnızca bir fikir verir.
“Şartlı geçer” (DC) notum yurt dışında başarısız sayılır mı?
Bu, değerlendiren kurumun kararına bağlıdır. Önemli olan, DC’nin sizin üniversitenizde hangi koşulla geçer sayıldığının belgelerde görünmesidir. Bunun için diploma eki veya yönetmelik maddesi işe yarar.
Not sistemi açıklamasını nereden alırım?
Üniversiteniz için diploma ekinden, transkriptin açıklama bölümünden veya öğrenci işlerinden alacağınız bir yazıdan. Lise için diploma, öğrenim durum belgesi ve Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği yeterli bilgi verir.
Onur belgesini de çevirtmeli miyim?
Zorunlu değildir; ancak başvurduğunuz kurum akademik başarıyı ayrıca değerlendiriyorsa onur veya yüksek onur belgesi dosyanızı güçlendirebilir. Kurumun belge listesinde yer alıp almadığına bakın.
İlgili rehberler
- Almanya Başvurusunda Not Ortalaması Nasıl Hesaplanır? Bavyera Formülü
- e-Devlet’ten İngilizce Transkript Alma
- Transkript Belgesi Tercümesi
Notlarınızı doğru belgeyle gösterelim
Transkriptinizin, diplomanızın ve varsa diploma ekinizin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme gereken belgeleri ve tercümenin biçimini birlikte belirleyelim; notunuzun nasıl değerlendirileceğine başvurduğunuz kurum karar verir.
İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33
Kaynaklar: MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 44, 56, 65 (mevzuat.gov.tr, güncel metin); MEB Ortaöğretim Kurumları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliği (Resmî Gazete, 08.12.2004, sayı 25664); MEB Açık Öğretim Kurumları Yönetmeliği, madde 21 ve 49 (Resmî Gazete, 22.10.2024); Konya Teknik Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim Yönetmeliği, madde 15, 23 ve onur hükümleri (ktun.edu.tr); YÖK, “4’lük Sistemdeki Notların 100’lük Sistemdeki Karşılıkları” tablosu (üniversite yayınları, Atatürk Üniversitesi 2025); memurlar.net, “KDK, dörtlük not dönüşüm tablosuna yapılan itirazı karara bağladı”; DHBW, Notenumrechnung Türkei (Haziran 2026); KMK, Vereinbarung über die Festsetzung der Gesamtnote bei ausländischen Hochschulzugangszeugnissen (15.03.1991, 12.09.2013 değişikliği); uni-assist, Info country by country: Türkiye; WES, Translation requirements for a WES credential evaluation; HARNO (Estonya ENIC-NARIC), Academic recognition; YÖK Yürütme Kurulu Kararı, Diploma Eki (06.04.2022).

