Yurt dışı doktorası: Denklik ve doçentlik

Son güncelleme: 21 Kasım 2026

Yurt dışında alınan doktora diplomasının Türkiye’deki denkliğini Yükseköğretim Kurulu (YÖK) değil, Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) Başkanlığı verir. Başvuru e-Devlet’teki “Yurt Dışı Unvan Denklik Başvuru İşlemi (Doktora/Sanatta Yeterlik)” hizmetinden yapılır ve belge asılları sonra ÜAK’a teslim edilir. ÜAK’ın usul ve esaslarına göre doktoranın YÖK’ün tanıdığı bir kurumda örgün eğitimle tamamlanmış olması ve doktora süresince o ülkede sosyal bilimler için en az 200, mühendislik ve temel bilimler için en az 300, sağlık bilimleri için en az 400 gün bulunulmuş olması gerekir. Doçentlik Yönetmeliği de yurt dışında doktora yapanların doçentliğe başvurabilmesi için bu denkliğe sahip olmalarını şart koşar.

Bu yazıda denklik başvurusunun adımlarını, istenen belgeleri, hangi belgelerin onaylı Türkçe tercümesinin gerektiğini, ret gerekçelerini ve denkliğin doçentlik başvurusunda nasıl kullanıldığını anlatıyoruz. Bilgiler Kasım 2026 itibarıyla ÜAK’ın “Yurt Dışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlik, Doçentlik, Profesörlük Ünvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar” belgesine, ÜAK’ın denklik başvuru kılavuzuna, Doçentlik Yönetmeliğine ve YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığının başvuru bilgilendirme belgesine dayanır.

Denkliği kim verir: YÖK mü, ÜAK mı?

YÖK’ün başvuru bilgilendirme belgesi açıkça şunu söyler: YÖK yalnızca ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarının tanıma ve denklik işlemlerini yapar; doktora diplomalarının denkliği Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı tarafından yapılır. YÖK’ün Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği de amaç maddesinde yalnızca ön lisans, lisans ve yüksek lisans diplomalarını sayar.

Ancak iki kurum birbirine bağlıdır:

  • Doktoranızdan önceki lisans veya yüksek lisansınızı yurt dışında aldıysanız, ÜAK bunlar için YÖK’ten alınmış denklik belgesini ister.
  • Doktora yaptığınız üniversitenin YÖK tarafından tanındığını gösteren okul tanıma belgesi de başvurunun parçasıdır.

Yurt dışı yüksek lisans denkliğinde sık karşılaşılan sorunları yurt dışı yüksek lisans denkliği neden reddedilir yazımızda anlattık.

Temel şartlar: tanınan kurum, örgün eğitim, gün sayısı

ÜAK’ın usul ve esaslarının 6/2. fıkrasına göre doktora öğreniminin, 7/2. fıkrasına göre de sanatta yeterlik eğitiminin YÖK tarafından tanınan bir yükseköğretim kurumunda örgün eğitim yöntemiyle tamamlanmış olması gerekir. Bunun ölçüsü olarak doktora süresince öğrenim görülen üniversitenin bulunduğu ülkede bulunma süresi aranır:

Bilim alanıDoktora süresince ülkede en az bulunma
Sosyal Bilimler200 gün
Mühendislik, Temel Bilimler, Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri ve diğer bilimler300 gün
Sağlık Bilimleri400 gün
Sanatta yeterlik300 gün

Usul ve esaslara göre gün şartını sağlamayanların başvuruları değerlendirilmeye alınmadan reddedilir.

ÜAK’ın ilgili kurul kararları belgesinde yer alan 27 Haziran 2014 tarihli karara göre ÜAK, denklik başvurularında YÖK’ün tanıdığı üniversitelerin uzaktan eğitim, çevrim içi eğitim ve açık öğretim gibi yaygın öğretim programlarından değil, yalnızca örgün eğitimden alınan doktoraları kabul etmeyi esas alır.

Gün sayısı nasıl kanıtlanır? ÜAK kılavuzuna göre Türk vatandaşları doktora süresince kullandıkları pasaportların işlem gören sayfalarının fotokopilerini, ikamet izni veya oturum kartlarının fotokopilerini ve giriş-çıkış kayıtlarını sunar. Kılavuz, 2009’dan önceki yurt dışı giriş-çıkışların e-Devlet’te görüntülenemediğini belirtir: doktora dönemi 2009 öncesindeyse Emniyet Genel Müdürlüğünden ıslak imzalı belge, 2009 sonrasındaysa e-Devlet çıktısı istenir. Pasaportlar kaybolduysa e-Devlet’ten alınan pasaport protokol belgesi ile durumu açıklayan bir dilekçe yüklenir.

Başvurudan önce yapılacaklar

ÜAK kılavuzu, başvuru yapılmadan önce bazı bilgilerin sistemde doğrulanmış olmasını ister:

  1. Önceki öğrenim bilgileri: Lisans ve yüksek lisans bilgileriniz e-Devlet’teki YÖKSİS veya denklik veri tabanından başvuru sistemine aktarılır. Yurt dışı lisans veya yüksek lisans denkliğinizi e-Devlet’teki “Denklik Durum Belgesi Sorgulama” hizmetinden kontrol edin. Görünmüyorsa YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığına başvurarak veri tabanına eklenmesini isteyin; Türkiye’deki mezuniyet bilginiz görünmüyorsa üniversitenize başvurun.
  2. Okul tanıma belgesi: ABD, Hollanda ve KKTC dışındaki ülkelerde yapılan doktoralar için e-Devlet’ten alınabilir. ABD ve Hollanda için YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığından, KKTC için YÖK Eğitim Öğretim Dairesi Başkanlığından alınır.
  3. Tez veri giriş formu: YÖK Ulusal Tez Merkezi’ne e-Devlet ile giriş yapılıp tez bilgileri girilir. Oluşan form mavi tükenmez kalemle imzalanır ve verilen referans numarası başvuruda istenir.
  4. Vekâletname: Şahsen başvuramıyorsanız, Türk noteri veya dış temsilcilik tarafından düzenlenmiş ve “Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı” ile “YÖK” ibarelerinin birlikte geçtiği bir vekâletname gerekir.

Yurt dışında yaşıyorsanız vekâletname yolları için yurt dışından Türkiye’ye vekâletname nasıl verilir yazımıza bakabilirsiniz.

İstenen belgeler ve hangisinin tercümesi gerekir?

ÜAK’ın usul ve esaslarının 6. maddesi ve başvuru kılavuzu belgeleri sayar. Tercüme açısından önemli olanları şöyle gruplayabiliriz:

Onaylı suret ve onaylı Türkçe tercüme istenenler (onay: Türk dış temsilciliği veya Türk noteri):

  • Doktora diplomasının aslı, onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi,
  • Doktora transkriptinin aslı, onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi; üniversite transkript vermiyorsa bunu belirten yazı ve tercümesi,
  • Tez kapağının ve tez özeti kısmının onaylı sureti ve onaylı Türkçe tercümesi,
  • Doğrudan veya bütünleşik doktora yaptıysanız, üniversiteden bunu gösteren yazı ve tercümesi,
  • Yurt dışındaki ortak doktora protokolünü gösteren yazı ve tercümesi,
  • Yabancılar ve birden fazla vatandaşlığı olanlar için doktora yapılan ülkede yeterli süre bulunulduğunu gösteren belge ve tercümesi.

Tercüme şartı yazılmayan diğer belgeler:

  • Başvuru formu, tez veri giriş formu ve rıza beyanı (mavi tükenmez kalemle imzalı),
  • Okul tanıma belgesi,
  • ÜAK örneğine göre Latin alfabesiyle doldurulan akademik özgeçmiş,
  • Doktora tezi (sisteme yüklenemiyorsa taşınır bellekle),
  • Gerekiyorsa yabancı dil belgesi; doktora dili ÜAK’ın doçentlikte kabul ettiği dillerden biriyse istenmez,
  • Burs veya görevlendirme varsa bunu gösteren yazı,
  • Pasaport, oturum ve giriş-çıkış belgeleri.

Tezin tamamının tercümesi: Usul ve esasların 12/3. fıkrasına göre gerekli hâllerde doktora tezinin yeminli tercüman onaylı Türkçe tercümesi istenebilir. Bu her başvuruda istenmez; komisyon gerekli görürse ister. Tez tercümesi için tez tercümesi sayfamıza bakabilirsiniz.

Diplomanın tercümesi için doktora diploması tercümesi sayfamıza, onay süreci için noter onaylı tercüme sayfamıza bakabilirsiniz.

Geçici belgeyle başvuru kabul edilmez

ÜAK kılavuzu açıkça yazar: Doktora diploma aslı olmadan e-diploma, geçici mezuniyet belgesi veya sertifikayla yapılan başvurular kabul edilmez. Not dökümü aslı olmadan e-not dökümü belgesiyle yapılan başvurular da kabul edilmez. Diplomanız henüz basılmadıysa başvuruyu diploma aslınız elinize geçtikten sonra yapın.

Başvuru adım adım

  1. e-Devlet’te başvuru: turkiye.gov.tr’ye girip “Yurt Dışı Unvan Denklik Başvuru İşlemi (Doktora/Sanatta Yeterlik)” hizmetini açın. Belgeleri renkli PDF olarak, her biri 5 MB’yi geçmeyecek şekilde ve zımbaları sökülerek taranmış hâlde yükleyin; kılavuz cep telefonuyla çekilmiş görüntü istemez.
  2. Eksik bildirimi: Eksik veya hatalı yüklemeler e-Devlet’te kayıtlı e-posta adresinize bildirilir. Usul ve esaslara göre bildirimden itibaren 30 gün içinde giderilmezse başvuru yapılmamış sayılır.
  3. Asılların teslimi: Başvuru kaydından sonra 30 gün içinde başvuru formu, tez veri giriş formu, okul tanıma belgesi, rıza beyanı, diploma aslı ve fotokopisi, transkript aslı ve fotokopisi, gerekiyorsa önceki eğitimin denklik belgesi ve akademik özgeçmiş ÜAK’a şahsen veya vekil aracılığıyla teslim edilir. Bu süre içinde teslim yapılmazsa başvuru kaydı yapılmamış sayılır.
  4. Teyit: Belgeler tamamlandıktan sonra ilgili elçilikle teyit yazışması başlatılır. Usul ve esasların 12/1. fıkrasına göre diploma, Dışişleri Bakanlığı aracılığıyla ve/veya üniversitenin yetkili biriminin resmî e-posta adresi üzerinden teyit edilir. Bu yüzden başvuruda yetkili birimin resmî e-posta adresini bildirmeniz istenir.
  5. İnceleme ve karar: Denklik Komisyonu doktoranın yapıldığı ülkeyi ve kurumu, tez konusunu ve içeriğini, ders alınıp alınmadığını ve bazı alanlarda pratik derslerin fiziksel olarak alınıp alınmadığını araştırır ve bir eşdeğerlik raporu hazırlar. Gerekirse alandaki öğretim üyelerinden oluşan üç kişilik alt komisyondan görüş alınır. Karar ÜAK Yönetim Kurulunca verilir.

ÜAK usul ve esasları teslim edilen asılların fotokopisinin dosyada saklanacağını ve aslının posta yoluyla iade edileceğini, onaylı suret ve tercümelerin ise iade edilmeyeceğini belirtir (madde 13).

Ret gerekçeleri

Usul ve esaslara göre başvurunun reddedilebileceği başlıca hâller şunlardır:

  • Gün şartının sağlanmaması: Değerlendirmeye alınmadan ret (6/2).
  • Kurumun Türk yükseköğretim düzeyine eşdeğer bulunmaması veya diğer şartların sağlanmaması: Gerekçe belirtilerek ret (12/7).
  • Tezde veya diğer çalışmalarda 2547 sayılı Kanun’un 4. ve 5. maddelerine aykırılık tespiti: Ret (12/8).
  • Millî güvenlik ve kamu düzeni bakımından engel: Usul ve esaslar, başvuru sahipleri hakkında arşiv araştırması yapılacağını ve belirli durumlarda işlemlerin durdurulacağını veya başvurunun reddedileceğini düzenler (12/9). Bu fıkranın bir ibaresi hakkında Danıştay’ın 2025 tarihli bir iptal kararı bulunduğu metinde not edilmiştir.
  • Eksiklerin süresinde giderilmemesi: Başvuru yapılmamış sayılır.

Özel durumlar

  • Ortak doktora: YÖK’ün onayladığı bir protokolle yurt dışındaki bir üniversiteyle ortak yürütülen doktoralarda, diplomalardan biri Türkiye’den alınmışsa yurt dışından alınan diploma ayrıca denklik işlemine tabi tutulmaz (12/5).
  • TÜBİTAK 2232-A ve 2232-B: Bu programlarla sınırlı olmak ve bunu belgelemek kaydıyla, YÖK’ün belirlediği sıralama kuruluşlarının en az üçünde ilk 500 içinde yer alan bir üniversiteden doktora derecesi olan adayların denklikleri alt derece denklik şartları aranmadan verilir (madde 16).
  • Savaş ve olağanüstü durumlar: Belgelerini sunamayan veya teyit ettiremeyen başvurucular için sözlü, yazılı veya uygulamalı sınav yoluyla alan ve derece tespiti öngörülür (madde 14).
  • İran: Kılavuz, İran’da doktora yapan İran vatandaşlarından 20 haneli mezuniyet kodunun rıza beyanına yazılmasını ister.
  • Sanatta yeterlik: ÜAK’ın 1995 tarihli kararına göre ABD’de alınan Master of Fine Arts derecesi sanatta yeterliğe eşdeğer kabul edilmemiştir.

Doçentlik başvurusunda denkliğin yeri

Doçentlik Yönetmeliğinin 4/2. fıkrasına göre doçentlik başvurusu için üç şart vardır:

  1. Doktora veya denkliği: Türkiye’de doktora yapmış olmak ya da doktoranın yurt dışından alındığı hâllerde bu unvanın denkliğine sahip olmak. Tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık ile sanatta yeterlik için de aynı kural geçerlidir.
  2. Yabancı dil: YÖK’ün belirlediği merkezî yabancı dil sınavından en az 55 puan veya YÖK’ün kabul ettiği uluslararası bir sınavdan buna denk puan.
  3. Yayın şartları: Bilim veya sanat alanına göre belirlenen asgari sayı ve nitelikte özgün yayın ve çalışma.

Yönetmeliğe göre başvurular yılda iki kez, ÜAK başka tarih belirlemedikçe Mart ve Ekim aylarının yirminci gününden ayın son çalışma gününe kadar elektronik ortamda yapılır. Öğrenim belgesi, tez veya yabancı dil belgesi eksik ya da hatalıysa başvuru ÜAK Başkanlığınca reddedilir (madde 4/4). Bu yüzden doktora denkliğiniz, doçentlik başvuru döneminden önce sonuçlanmış olmalıdır.

Denklik bilgisi doçentlik sisteminde nasıl görünür?

ÜAK’ın 2026 Ekim dönemi sık sorulan sorular belgesine göre:

  • Doktora ve sanatta yeterlik denklik bilgileri, Doçentlik Bilgi Sistemi’nde (DBS) ÜAK denklik veri tabanından sorgulanır. Adaylar bu bilgiyi başvuru menüsündeki “Öğrenim Bilgisi” bölümünden kontrol eder; bilgiye ulaşamazlarsa belgeyi kendileri yükler ve fiziki olarak ÜAK’a gönderir.
  • Yurt dışı doktora denkliği aldığı hâlde sistemde görünmeyenler ÜAK Denklik Birimi ile görüşerek veri tabanına eklenmesini sağlar.
  • Yurt dışı doktora denkliği alanlar, tezlerinin YÖK Akademik özgeçmiş sisteminde görünmesi için tez bilgilerini Ulusal Tez Merkezi veri tabanına ekleyebilir.
  • ÜAK’ın kabul ettiği uluslararası dil sınavlarının geçerlilik süresi sınav tarihinden itibaren en fazla beş yıl, TOEFL belgeleri için iki yıldır.

Yurt dışında doçent olanlar

Yurt dışında doçentlik unvanı alanlar için ayrı bir denklik yolu vardır. Usul ve esasların 8. maddesine göre doktora veya eşdeğer unvandan sonra yurt dışında doçent olanların bu unvanla YÖK’ün tanıdığı bir kurumda tam zamanlı ve kesintisiz en az iki yıl çalışmış olması ve Türkiye’deki doçentlik dil ve asgari yayın şartlarını sağlaması gerekir. Doçentlik unvanını aldığı üniversite, YÖK’ün belirlediği sıralamaların en az ikisinde ilk 500 içindeyse yayın ve dil şartı aranmaz. Bu başvuru için de doktoranın denklik belgesi istenir.

Örnek durumlar

Almanya’da sosyoloji doktorası yapan araştırmacı. Selin, doktorasının bir bölümünde Türkiye’de saha çalışması yaptı. Sosyal bilimler için gereken süre en az 200 gündür. Selin, e-Devlet’ten doktora dönemine ait giriş-çıkış çıktısını aldı ve günleri saydı. Süreyi sağladığını görünce diploma, transkript, tez kapağı ve özetinin noter onaylı Türkçe tercümelerini hazırlatıp başvurusunu yaptı.

ABD’de mühendislik doktorası, lisans Türkiye’de, yüksek lisans yok. Kerem doğrudan doktora yaptı. Kılavuza göre doktora yaptığı üniversiteden doğrudan doktora yaptığını kanıtlayan bir yazı alması ve bu yazının onaylı Türkçe tercümesini sunması gerekir. ABD’deki bir üniversite için okul tanıma belgesini e-Devlet yerine YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığından aldı.

İngiltere’de doktora, yüksek lisans da İngiltere’de. Deniz’in yüksek lisans denkliği yoktu. ÜAK, yurt dışında tamamlanan yüksek lisans için YÖK’ten alınmış denklik belgesini istediğinden Deniz önce YÖK’e yüksek lisans denkliği için başvurdu. Doçentlik başvurusunu planlarken bu iki aşamanın süresini hesaba kattı.

Kontrol listesi

  • Doktora yaptığım üniversite YÖK tarafından tanınıyor mu? Okul tanıma belgemi nereden alacağım?
  • Doktora süresince ülkede alanım için gereken günü (200/300/400) sağladım mı?
  • Önceki öğrenimim yurt dışındaysa YÖK denklik belgem var mı ve e-Devlet’te görünüyor mu?
  • Diploma ve transkriptin asılları elimde mi? Geçici belgeyle başvurmadığımdan emin miyim?
  • Diploma, transkript, tez kapağı ve özetinin onaylı Türkçe tercümeleri hazır mı?
  • Doğrudan veya bütünleşik doktora yaptıysam üniversiteden yazım var mı?
  • Tez veri giriş formunu doldurup referans numarasını aldım mı?
  • Asılları 30 gün içinde ÜAK’a kim teslim edecek? Vekâletnamede ÜAK ve YÖK ibareleri var mı?

Sık sorulan sorular

Yurt dışı doktora denkliğine nereden başvurulur?

e-Devlet’teki “Yurt Dışı Unvan Denklik Başvuru İşlemi (Doktora/Sanatta Yeterlik)” hizmetinden, Üniversitelerarası Kurul Başkanlığına başvurulur. YÖK, doktora diplomalarının denkliğini yapmaz.

Gün şartı nedir?

ÜAK usul ve esaslarına göre doktora süresince öğrenim görülen ülkede sosyal bilimler için en az 200, mühendislik, temel bilimler, spor bilimleri ve diğer bilimler için en az 300, sağlık bilimleri için en az 400 gün bulunmak gerekir. Sanatta yeterlik için süre 300 gündür. Şartı sağlamayan başvurular değerlendirmeye alınmadan reddedilir.

Uzaktan veya çevrim içi doktoraya denklik verilir mi?

ÜAK’ın 2014 tarihli kararına göre uzaktan, çevrim içi ve açık öğretim gibi programlardan değil, yalnızca örgün eğitimden alınan doktoralar kabul edilir. Usul ve esaslar da doktoranın örgün eğitimle tamamlanmış olmasını arar.

Tezimin tamamını Türkçeye çevirtmem gerekir mi?

Her başvuruda değil. Tez kapağı ve tez özetinin onaylı Türkçe tercümesi istenir. Usul ve esasların 12/3. fıkrasına göre gerekli hâllerde tezin yeminli tercüman onaylı Türkçe tercümesi de istenebilir.

Geçici mezuniyet belgesiyle başvurabilir miyim?

Hayır. ÜAK kılavuzuna göre diploma aslı olmadan e-diploma, geçici mezuniyet belgesi veya sertifikayla yapılan başvurular kabul edilmez.

Yüksek lisansım da yurt dışında. Önce ne yapmalıyım?

ÜAK, yurt dışında tamamlanan yüksek lisans için YÖK’ten alınmış yüksek lisans denklik belgesinin onaylı suretini ister. Bu yüzden önce YÖK’ten yüksek lisans denkliği almanız gerekebilir. Doğrudan doktora yaptıysanız üniversitenizden bunu kanıtlayan yazı istenir.

Denklik olmadan doçentliğe başvurabilir miyim?

Doçentlik Yönetmeliğinin 4/2-a bendine göre doktorasını yurt dışında alanların doçentliğe başvurabilmesi için bu unvanın denkliğine sahip olması şarttır. Eksik öğrenim belgesiyle yapılan doçentlik başvuruları reddedilir.

Ortak doktora programından mezun oldum, iki diplomam var. Denklik gerekir mi?

Usul ve esasların 12/5. fıkrasına göre YÖK’ün onayladığı bir protokolle yürütülen ortak doktoralarda diplomalardan biri Türkiye’den alınmışsa yurt dışından alınan diploma ayrıca denklik işlemine tabi tutulmaz.

Belgelerime apostil gerekir mi?

ÜAK usul ve esasları, belgelerin onayının Türk dış temsilciliği veya Türk noteri tarafından yapılmasını ve diplomanın Dışişleri Bakanlığı veya üniversitenin resmî e-postası üzerinden teyit edilmesini düzenler; apostil şartı bu metinlerde ayrıca yazmıyor. Ülkenize özgü bir şart olup olmadığını başvurudan önce ÜAK Denklik Birimine sorun.

İlgili rehberler

Denklik dosyanızı birlikte hazırlayalım

Doktora diplomanızın, transkriptinizin, tez kapağınızın ve özetinizin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme gereken belgeleri ve tercümenin biçimini birlikte belirleyelim; denklik kararını Üniversitelerarası Kurul verir.

İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33

Kaynaklar: Üniversitelerarası Kurul, Yurt Dışında Alınan Doktora, Sanatta Yeterlik, Doçentlik, Profesörlük Ünvanlarının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar (uak.gov.tr, güncel metin), madde 5, 6, 7, 8, 10, 12, 13, 14, 16; ÜAK, Yurt Dışında Alınan Doktora/Sanatta Yeterlik Diplomalarının Denklik Başvuru Kılavuzu; ÜAK, Doktora/Sanatta Yeterlik denklik başvurusuyla ilgili kurul kararları (27.06.2014 ve 19.01.1995); ÜAK, “Doktora Denklik” sayfası; ÜAK, 2026 Ekim Dönemi Sıkça Sorulan Sorular ve Cevapları; Doçentlik Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr, güncel metin), madde 4; YÖK Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı, “Başvuru İle İlgili Genel Bilgiler”; Yurtdışı Yükseköğretim Diplomaları Tanıma ve Denklik Yönetmeliği, madde 1.