Diploma eki transkriptin yerine geçer mi?

Son güncelleme: 21 Kasım 2026

Bazen geçer, çoğu zaman geçmez. Türk üniversitelerinin diploma eklerinin birçoğunda, 4.3 bölümünde bütün dersler, krediler ve notlar tek tek yer alır; bu yüzden diploma eki içerik bakımından bir transkript gibi okunabilir. Ancak birçok kurum transkripti ayrı ve resmî bir belge olarak ister: Birleşik Krallık’ın tanınma merkezi UK ENIC imzalı ve tarihli resmî transkript, uni-assist ders ve not dökümü, WES ise belgelerin doğrudan üniversiteden gönderilmesini şart koşar. Bazı kurumlar ise “transkript ve/veya diploma eki” diyerek ikisinden birini yeterli sayar. Kısacası, hangisinin yeterli olduğunu başvurduğunuz kurumun belge listesi belirler.

Bu yazıda iki belgenin içeriğini yan yana koyuyor, hangi bilginin hangi belgede bulunduğunu, kurumların somut olarak ne istediğini ve iki belgeyi birlikte sunarken nelere dikkat edilmesi gerektiğini anlatıyoruz. Diploma ekinin ne olduğunu ve nasıl istendiğini diploma eki nedir, nasıl alınır yazımızda ayrıca ele alıyoruz.

Kısa karşılaştırma

TranskriptDiploma eki
AmacıHangi dersleri hangi notla aldığınızı kaydetmekDerecenizin düzeyini, içeriğini ve anlamını yabancı kuruma açıklamak
Ne zaman düzenlenir?Öğrenciyken de, mezun olduktan sonra da istendiği zamanMezuniyette, diplomayla birlikte
DilTürkçe; birçok üniversitede İngilizce deYÖK’ün 2022 kararına göre İngilizce, Fransızca veya Almanca dillerinden birinde
Ders ve not listesiTemel içeriğidirÇoğu Türk üniversitesinde 4.3 bölümünde yer alır
Not sistemi açıklamasıBazen arka yüzde, bazen hiç4.4 bölümünde
Derecenin düzeyi ve sağladığı haklarGenellikle yok3. ve 5. bölümlerde
Türk yükseköğretim sistemiYok8. bölümde
Kaç kez alınabilir?Genellikle istendiği kadarGenellikle tek nüsha; kaybedilirse ikinci nüsha

Diploma ekinin hangi bölümleri transkripte benzer?

Avrupa Yükseköğretim Alanı’nın 2018 model metni diploma ekini sekiz bölüme ayırır. Transkriptle örtüşen kısım dördüncü bölümdür. Alt bölümlerin adı ve içeriği üniversitenin şablonuna göre biraz değişebilir:

  • 4.2 Program öğrenme çıktıları veya program şartları: 2018 model metninde bu bölümün başlığı “Programme learning outcomes”, yani program öğrenme çıktılarıdır. Bazı Türk üniversitelerinin şablonlarında ise 4.2 bölümü program şartlarına ayrılır ve mezuniyet için gereken en düşük ortalama, toplam kredi ve AKTS burada yazar. Örneğin TED Üniversitesi’nin lisans diploma eki örneğinde 4.2 bölümünde en az 2,00/4,00 genel ortalama, 240 AKTS ve en az DD veya P harf notu şartı yazar.
  • 4.3 Program ayrıntıları ve notlar: Model metin bu bölüm için “bu bilgi resmî bir transkriptte varsa burada o kullanılmalıdır” der ve transkript düzenleyen kurumlar için transkriptin eklenmesinin yeterli olacağını belirtir. Bursa Uludağ Üniversitesi’nin örneğinde bu bölümde bütün dersler dönem dönem; ders kodu, adı, zorunlu/seçmeli bilgisi, kredi ve harf notuyla listelenir. TED Üniversitesi’nin örneğinde ise dersler ders kategorisine göre; ders kodu, adı, kredi, harf notu ve AKTS ile yer alır.
  • 4.4 Not sistemi: Harf notlarının katsayıları ve varsa not dağılımı. Bursa Uludağ’ın örneğinde AA 4,00’dan FF 0,00’a kadar katsayılar ve özel işaretler (devamsız, muaf, tamamlanmamış gibi) açıklanır.
  • 4.5 Genel derece: Genel ortalama ve varsa onur derecesi.

Ondokuz Mayıs Üniversitesi’nin 2026 tarihli uygulama esasları da diploma ekinde “öğrenci not dökümü”nün yer aldığını açıkça yazar. Yani birçok Türk diploma eki, transkriptin bilgisini zaten içerir. Ancak her üniversitenin şablonu aynı değildir; kendi diploma ekinizin 4.3 bölümüne bakmadan “transkript yerine geçer” demeyin.

Transkriptte olup diploma ekinde olmayabilecek bilgiler

İçerik çoğu zaman örtüşse de transkript bazı ayrıntıları daha iyi gösterebilir:

  • Öğrenciyken alınan güncel durum: Diploma eki mezuniyette düzenlenir. Henüz mezun değilseniz elinizdeki tek resmî ders-not belgesi transkripttir.
  • Yatay geçiş, değişim ve muafiyetler: Transkriptiniz, başka kurumdan sayılan dersleri ayrıca işaretleyebilir. TED Üniversitesi’nin örneğinde de Erasmus’la alınan dersler diploma ekinde ayrıca belirtilir; kendi belgenizde bu bilginin nasıl göründüğüne bakın.
  • Belge tarihi ve imza: Transkript istendiği tarihte düzenlenir ve tarihlidir. Bazı kurumlar yakın tarihli bir belge ister.
  • e-Devlet doğrulaması: YÖK’ün e-Devlet’teki “Transkript Belgesi Sorgulama” hizmetinden alınan Türkçe-İngilizce transkript barkodla doğrulanabilir. e-Devlet’te diploma eki hizmeti ise yoktur. Bu hizmetin kapsamını e-Devlet’ten İngilizce transkript yazımızda anlattık.

Diploma ekinde olup transkriptte olmayan bilgiler

Diploma ekinin asıl katkısı, transkriptin göstermediği bağlamdır:

  • Derecenin düzeyi: Lisans, yüksek lisans veya doktora; Türkiye Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi ve Avrupa çerçevesindeki karşılığı.
  • Programın resmî süresi: Kaç yıl ve kaç AKTS.
  • Derecenin sağladığı haklar: Bir üst programa geçiş, varsa mesleki yetki.
  • Türk yükseköğretim sistemi: Sekizinci bölüm, Türkiye’deki derece yapısını yabancı değerlendiriciye anlatır.

uni-assist’in Türkiye sayfası bu farkı somut bir örnekle gösterir: not dönüşümünde yalnızca derecenin verilmesi için gereken en düşük not dikkate alınır ve bu not genellikle diploma ekinin 4.2 bölümünde yazar. Transkriptin bu bilgiyi her zaman içermediğini düşünürsek, Almanya’ya başvuruda diploma eki not hesabını doğrudan etkileyebilir. Not hesaplamayı Almanya not ortalaması ve Bavyera formülü yazımızda anlattık.

Kurumlar ne istiyor? Somut örnekler

Aşağıdakiler kurumların kendi sayfalarında Kasım 2026 itibarıyla yazanlardır:

KurumBelge listesinde ne yazıyor?Pratik sonuç
UK ENIC (Birleşik Krallık)Bütün dersleri ve notları gösteren, kurumca imzalanmış ve tarihli resmî transkript; İngilizce değilse onaylı tercümeTranskripti ayrıca hazırlayın
uni-assist (Almanya)Türkiye’de bir üniversiteye kayıtlı olduysanız tercihen e-Devlet’ten transkript; ön lisans mezunları için resmî ders ve not dökümü; diploma eki not dönüşümünde kaynak olarak geçerTranskript ve diploma ekini birlikte sunmak işinize yarar
WES (ABD, Kanada)Resmî akademik belgeler düzenleyen kurum tarafından doğrudan WES’e gönderilmelidir; hangi belgenin gerektiği ülkeye göre “Required Documents” aracında yazarÜniversitenizden kapalı zarf veya elektronik gönderim isteyin
Tallinn Üniversitesi (Estonya)Yüksek lisans için lisans diploması ve “transkript ve/veya diploma eki”Ders listesini içeren diploma eki tek başına yeterli olabilir

Bu tablo iki farklı yaklaşımı gösterir. Bazı kurumlar “transkript” kelimesini belirli bir belge türü olarak kullanır ve onu ister. Bazıları ise bilgiye bakar ve ders-not listesini hangi belgede bulursa onu kabul eder. Bir kurumun yaklaşımını başka bir kuruma genellemeyin.

Diploma eki ne zaman transkriptin yerine kabul görebilir?

Şu durumlarda diploma eki tek başına yeterli olabilir:

  • Kurumun listesinde “transkript veya diploma eki” ya da “transkript ve/veya diploma eki” yazıyorsa.
  • Diploma ekinizin 4.3 bölümü bütün dersleri ve notları içeriyorsa.
  • Kurum belgeleri yalnızca yüklemenizi istiyor, doğrudan üniversiteden gönderim istemiyorsa.

Şu durumlarda ise ayrıca transkript gerekir:

  • Listede açıkça “official transcript” veya “Fächer- und Notenübersicht” (ders ve not listesi) yazıyorsa ve diploma eki ayrıca sayılmışsa.
  • Kurum belgenin doğrudan üniversiteden gönderilmesini istiyorsa.
  • Henüz mezun değilseniz; diploma eki mezuniyetle düzenlenir.
  • Diploma ekinizin 4.3 bölümü ders listesi yerine yalnızca “bkz. transkript” gibi bir atıf içeriyorsa.

Emin değilseniz kuruma kısa bir e-posta yazın: “Diploma ekimin 4.3 bölümünde bütün derslerim ve notlarım yer alıyor. Ayrıca transkript göndermem gerekiyor mu?” Yazılı yanıt, ileride belge eksikliği tartışmasını önler.

İkisini birlikte sunmanın avantajı

Kurum yalnızca birini istese bile ikisini birlikte sunmak çoğu zaman sorun çıkarmaz ve şu faydaları sağlar:

  • Değerlendirici not sistemini diploma ekinden, güncel ders listesini transkriptten okur.
  • Belgelerden biri eksik bilgi içeriyorsa öteki tamamlar.
  • Mesleki tanınmada eğitimin içeriği ve süresi daha net görünür. Almanya’nın resmî tanınma portalı “Anerkennung in Deutschland”, mesleki tanınma başvurusunda eğitimin içeriğini ve süresini gösteren belgeye örnek olarak ders ve not listesini, öğrenim kaydını (study record), diploma ekini ve transkripti sayar. Portala göre bu belgeler çoğu durumda önceden Almancaya, kamu tarafından atanmış veya yetkilendirilmiş tercümanlarca çevrilmelidir. Büromuzun deneyiminde Türkiye’de yapılan yeminli veya noter onaylı tercüme çoğu zaman kabul ediliyor; yine de başvurudan önce yetkili makama sorun. Yani bu başvuruda iki belge birbirinin alternatifi olarak sayılır; hangisinin yeterli olduğuna yetkili makam karar verir. Konuyu transkript ile ders içerikleri farkı yazımızda da anlattık.

Ancak kurum belge sayısını sınırlıyorsa veya yalnızca belirli belgeleri yüklemenize izin veriyorsa, listede olmayan belgeyi eklemek yerine istenen belgeyi eksiksiz sunun.

Belgeler arasında tutarsızlık varsa

İki belge aynı üniversiteden çıktığı hâlde bazen farklı görünür:

  • Ders adlarının İngilizcesi farklı olabilir. Transkript öğrenci bilgi sisteminden, diploma eki başka bir şablondan üretiliyor olabilir.
  • Ortalama farklı yuvarlanmış olabilir. Örneğin 2,555 bir belgede 2,55, ötekinde 2,56 görünebilir.
  • Program adı değişmiş olabilir. Birleşen veya adı değişen programlarda eski ve yeni ad farklı belgelerde geçebilir.

Bu farkları başvurudan önce fark edin. Gerekirse öğrenci işlerinden bir açıklama yazısı isteyin. Tercüme yapılıyorsa diploma, transkript ve diploma ekinin aynı terimlerle çevrilmesi önemlidir; derece adlarının çevirisini yüksek lisans derecesinin İngilizce karşılığı yazımızda ele aldık.

Tercüme: hangisi çevrilir?

  • İngilizce diploma eki ve İngilizce transkript: Kurum İngilizce kabul ediyorsa genellikle tercüme gerekmez.
  • Kurum Almanca istiyorsa: Almanya’da bazı makamlar belgelerin Almanca tercümesini ister. uni-assist, Türkiye’den gelen tercümelerde damgada “yeminli tercüman” ifadesinin bulunmasını şart koşar ve yalnızca İngilizce veya Almanca damgalı tercümeleri kabul etmez.
  • Türkçe transkript: UK ENIC İngilizce olmayan belgeler için onaylı tercüme ister; WES de belgelerin İngilizceye çevrilmesini şart koşar ve tercüme hizmeti vermez.

Diploma ekiniz uzun bir ders listesi içeriyorsa tercüme maliyeti açısından iki belgeyi birden çevirtmek yerine kurumun gerçekten hangisini istediğini netleştirmek akıllıca olur. Tercüme sayfalarımız: transkript belgesi tercümesi ve diploma eki tercümesi.

Üç örnek durum

Bir bilgisayar mühendisi Estonya’da yüksek lisansa başvuruyor. Üniversitenin Türkiye sayfası “transkript ve/veya diploma eki” diyor. Diploma ekinin 4.3 bölümünde bütün dersleri ve notları yer aldığı için yalnızca İngilizce diploma ekini ve diplomasının İngilizce tercümesini yüklüyor.

Bir öğretmen İngiltere’de denklik beyanı alacak. UK ENIC imzalı ve tarihli resmî transkript istediği için diploma ekine güvenmiyor; üniversitesinden İngilizce transkript alıyor ve diploma ekini de ek belge olarak sunuyor.

Son sınıf öğrencisi Almanya’da yüksek lisansa başvuruyor. Henüz diploma eki yok. e-Devlet’ten çift dilli transkriptini alıyor; mezun olunca kabul mektubundaki şart gereği diploma ve diploma ekini ekliyor.

Sık yapılan hatalar

  • Diploma ekinin her zaman ders listesi içerdiğini varsaymak: Kendi belgenizin 4.3 bölümüne bakın.
  • “Transkript” isteyen kuruma yalnızca diploma eki göndermek: Kurum belge türüne bakıyorsa eksik sayılabilir.
  • Doğrudan gönderim şartını atlamak: WES gibi kurumlar belgeyi sizden değil, üniversiteden ister.
  • Not sistemini açıklamamak: Yalnızca transkript gönderiyorsanız ve not ölçeği yazmıyorsa, diploma ekini veya not sistemi yazısını ekleyin.
  • Belgeler arasındaki farkları açıklamamak: Farklı program adı veya ortalama, değerlendiricinin kafasını karıştırabilir.

Kontrol listesi

  • Kurumun listesinde “transkript”, “diploma eki” veya “transkript ve/veya diploma eki” mi yazıyor?
  • Diploma ekimin 4.3 bölümünde bütün derslerim ve notlarım var mı?
  • Kurum belgeyi doğrudan üniversiteden mi istiyor?
  • Not sistemi ve en düşük geçme notu belgelerimden birinde görünüyor mu?
  • Transkript ile diploma ekindeki program adı, ortalama ve tarihler aynı mı?
  • Belgeler kurumun istediği dilde mi, tercüme gerekiyor mu?

Sık sorulan sorular

Diploma ekinde notlarım varsa ayrıca transkript gerekir mi?

Kurumun listesine bağlıdır. “Transkript ve/veya diploma eki” diyen kurumlarda genellikle gerekmez. Resmî transkripti ayrı belge olarak sayan kurumlarda (örneğin UK ENIC) gerekir.

Transkript diploma ekinin yerine geçer mi?

Ders ve not bilgisi bakımından evet, ama derecenin düzeyi, programın süresi ve Türk yükseköğretim sistemi gibi bilgiler transkriptte genellikle yoktur. uni-assist örneğinde olduğu gibi en düşük geçme notu da çoğu zaman diploma ekinde yazar.

Öğrenciyim, diploma ekim yok. Ne sunmalıyım?

Transkript sunun. Diploma eki mezuniyette düzenlenir. Kabul aldıktan sonra kurum diploma ve diploma ekini isteyebilir; bunu kabul mektubundan kontrol edin.

e-Devlet transkripti mi, üniversitenin transkripti mi?

uni-assist, Türkiye’de bir üniversiteye kayıtlı olmuş adaylardan transkriptin tercihen e-Devlet’ten alınmasını ister. Başka kurumlar imzalı ve tarihli belge ister. Hangisinin kabul edildiğini kurumun listesinden kontrol edin.

Diploma eki imzalı mı olur?

Evet. Örneğin Atatürk ve Ondokuz Mayıs üniversitelerinin uygulama esaslarına göre diploma ekini Öğrenci İşleri Daire Başkanı (Ondokuz Mayıs’ta lisansüstünde enstitü sekreteri) imzalar. Model metnin yedinci bölümü de belgenin onayına ayrılmıştır.

WES diploma ekini kabul eder mi?

WES’in genel belge sayfası diploma ekinden söz etmez; hangi belgelerin gerektiği ülkeye göre “Required Documents” aracında listelenir. Türkiye için güncel listeyi o araçtan kontrol edin ve resmî belgelerin üniversiteden doğrudan gönderilmesi şartına uyun.

Diploma ekim kayboldu, transkriptle başvurabilir miyim?

Kurum transkripti kabul ediyorsa evet. Diploma eki zorunluysa üniversitenizden ikinci nüsha isteyin. Eski mezunlar için seçenekleri eski mezunlar diploma eki alabilir mi yazımızda anlattık.

İki belgede ortalamam farklı görünüyor, ne yapmalıyım?

Çoğu zaman bu bir yuvarlama farkıdır. Öğrenci işlerinden farkı açıklayan bir yazı isteyin ve başvuruya ekleyin. Tercümede her belgedeki rakam aslındaki gibi aktarılır.

Hem transkripti hem diploma ekini tercüme ettirmem gerekir mi?

Yalnızca kurum ikisini de istiyorsa ve belgeler kurumun kabul ettiği dilde değilse. İngilizce düzenlenmiş belgeler İngilizce kabul eden kurumlar için genellikle çevrilmez.

Diploma eki transkriptten daha mı güvenilir sayılır?

Hayır, ikisi de üniversitenin düzenlediği resmî belgelerdir. Fark güvenilirlikte değil, içerikte ve kullanım amacındadır: transkript ders ve not kaydıdır, diploma eki ise derecenin anlamını açıklar. Kurumlar belge listesini bu amaca göre hazırlar; bu yüzden aynı başvuruda ikisinin birden istenmesi olağandır.

İlgili rehberler

Hangi belgeyi sunacağınızı birlikte netleştirelim

Transkriptinizin, diploma ekinizin ve başvurduğunuz kurumun belge listesinin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme gereken belgeleri ve tercümenin biçimini birlikte belirleyelim; hangi belgenin yeterli olduğuna kurum karar verir.

İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33

Kaynaklar: EHEA 2018 Model Diploma Supplement (bölüm 4.3 açıklaması); YÖK Yürütme Kurulu Kararı, Diploma Eki (06.04.2022, 2022.14); Bursa Uludağ Üniversitesi lisans diploma eki örneği; TED Üniversitesi lisans diploma eki örneği; Ondokuz Mayıs Üniversitesi Diploma, Mezuniyet ve Belgelerin Düzenlenmesi ile İlgili Uygulama Esasları (Senato 16.07.2026, 2026/188), madde 11; Atatürk Üniversitesi Diploma, Mezuniyet ve Diğer Belgelerin Düzenlenmesi ile İlgili Uygulama Esasları (09.06.2023), madde 12; uni-assist, Info country by country: Türkiye; UK ENIC, Statement of Comparability: documents you need; WES, Understanding required documents for credential evaluation; Anerkennung in Deutschland, Documents for the application; Tallinn Üniversitesi, Applicants from Turkey; e-Devlet Kapısı, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı hizmet listesi (turkiye.gov.tr, Kasım 2026).