Son güncelleme: 22 Kasım 2026
Esnaf ve sanatkârlar ticaret odasına değil, esnaf ve sanatkârlar odasına ve bağlı oldukları esnaf ve sanatkâr sicil müdürlüğüne kayıtlıdır. Bu yüzden vize listelerinde şirket sahipleri için yazan “ticaret sicil gazetesi” ve “ticaret odası faaliyet belgesi” yerine, esnaf genellikle şu belgeleri sunar: esnaf odasından alınan oda kayıt belgesi veya faaliyet belgesi, sicil müdürlüğünden alınan sicil tasdiknamesi, vergi durumunu gösteren belge ve SGK hizmet dökümü. Bazı listeler esnafı açıkça anar: İtalya’nın İzmir Başkonsolosluğunun ticari vize listesi (Türkçe, Mayıs 2026) “esnaf/ziraat odası kayıt belgesi”ni, Ankara Büyükelçiliğinin listesi (Mayıs 2026) ise zanaat faaliyetinin faaliyet belgesini sayar.
Bu yazıda esnafın kim olduğunu, hangi kuruma kayıtlı olduğunu, hangi belgeyi nereden alacağını, vize listelerinin esnaf için ne dediğini ve basit usul mükelleflerinin vergi belgesi sorununu anlatıyoruz. Listeler temsilcilikten temsilciliğe değişir; vize kararını yalnızca başvurduğunuz konsolosluk verir.
Esnaf kimdir?
5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu’nun 3. maddesine göre esnaf ve sanatkâr; ister gezici ister sabit bir yerde çalışsın, Esnaf ve Sanatkâr ile Tacir ve Sanayiciyi Belirleme Koordinasyon Kurulunca belirlenen meslek kollarına dâhil olan, ekonomik faaliyetini sermayesiyle birlikte bedenî çalışmasına dayandıran ve kazancı tacir veya sanayici niteliği kazandırmayacak miktarda olan kişidir. Kanun basit usulde vergilendirilenleri, işletme hesabı esasına göre deftere tabi olanları ve vergiden muaf meslek ve sanat sahiplerini de bu tanıma dâhil eder.
Günlük hayattan örnekler: berber, kuaför, terzi, ayakkabı tamircisi, küçük bir bakkal, oto tamircisi, fırıncı. Kesin ayrımı meslek kolu ve kazanç düzeyi belirler; kendi kaydınızın hangi sicilde olduğunu vergi levhanızdan, oda kimliğinizden veya muhasebecinizden öğrenebilirsiniz.
Esnaf hangi kuruma kayıtlı?
Esnafın iki ayrı kaydı vardır:
- Esnaf ve sanatkâr sicili: 5362 sayılı Kanun’un 67. maddesine göre her ilde esnaf ve sanatkârlar odaları birliği bünyesinde bir Esnaf ve Sanatkâr Sicil Müdürlüğü bulunur. 68. maddeye göre esnaf, çalışmaya başladığı tarihten itibaren otuz gün içinde siciline tescil ve Sicil Gazetesinde ilan ettirmekle yükümlüdür. Sicil işlemleri Ticaret Bakanlığının e-esnaf ve sanatkâr veri tabanında (ESBİS) elektronik olarak yürütülür.
- Meslek odası: Aynı maddeye göre esnafın mesleki faaliyette bulunabilmesi ve ilgili odaya kaydedilebilmesi için sicile kaydı şarttır. Sicil, kayıt bilgilerini odaya elektronik ortamda gönderir.
Ticaret siciline kayıtlı tacirlerin gazetesi Türkiye Ticaret Sicili Gazetesidir. Esnafın ilanları ise Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Sicil Gazetesinde yayımlanır. 5362 sayılı Kanun’un 70. maddesine göre bu gazete, Ticaret Bakanlığının gözetiminde Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) tarafından ESBİS üzerinden elektronik ortamda yayımlanır.
Belge belge: esnaf ne sunar, nereden alır?
| Belge | Nereden alınır? | Ne gösterir? |
|---|---|---|
| Oda kayıt belgesi veya faaliyet belgesi | Bağlı olduğunuz esnaf ve sanatkârlar odası | Odaya üye olduğunuzu ve kaydınızın durumunu |
| Sicil tasdiknamesi | Esnaf ve Sanatkâr Sicil Müdürlüğü | Sicildeki kimlik, işletme, adres, meslek kolu ve NACE bilgilerini |
| Sicil Gazetesi ilanı | Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Sicil Gazetesi (ESBİS) | Kayıt, değişiklik ve terkin ilanlarını |
| Vergi levhası veya vergi durumu belgesi | Gelir İdaresi | Vergi dairesi, vergi numarası, faaliyet ve beyan bilgileri |
| SGK tescil ve hizmet dökümü | e-Devlet (SGK) | Kendi adınıza sigortalılığınızı |
| Banka hesap dökümü | Bankanız | Gelir ve birikimlerinizi |
Oda kayıt belgesi
5362 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre resmî ve özel kuruluşlarca tacir ve sanayiciden istenen ve 5174 sayılı Kanun’un 26. maddesinde sayılan belgeler, esnaf ve sanatkârlar için mensup oldukları oda tarafından düzenlenir ve verilir. Yani ticaret odasının tacire verdiği türden belgeleri, esnafa kendi odası verir. Aynı madde, kamu kurumlarının ve bankaların ruhsat, ihale ve kredi işlemlerinde “üye olduklarına dair ilgili oda belgesi”ni istemek zorunda olduğunu da söyler.
Belgenin adı odadan odaya değişebilir: “oda kayıt belgesi”, “üyelik belgesi”, “faaliyet belgesi” gibi. Önemli olan belgenin odanın adını, sizin adınızı, sicil ve oda numaranızı, meslek kolunuzu ve belge tarihini göstermesidir.
Aidata dikkat: 5362 sayılı Kanun’un 61. maddesine göre yıllık aidatını ödemeyen üyelere, ödeme yapılıncaya kadar oda hizmetleri ile düzenlenecek ve onanacak belgeler verilmez. Vize başvurusundan önce aidat durumunuzu kontrol edin.
Sicil tasdiknamesi
Esnaf ve Sanatkârlar Sicili Yönetmeliği’nin (RG 04.12.2018) 28. maddesine göre sicile tescil yaptıran esnafa onaylı sicil tasdiknamesi verilir. Tasdiknamede şunlar yer alır: kimlik numarası, ad ve soyad, varsa işletme adı, iş yeri ve yerleşim yeri adresi, varsa yetkili temsilci, sektör, meslek kolu, NACE kodu ve tanımı, varsa şube. Tasdikname, düzenleyen müdürlüğün adını, düzenlenme tarihini, son geçerlilik tarihini ve belgenin elektronik imzayla imzalandığı bilgisini de içerir.
Yönetmeliğe göre tasdikname, içindeki bilgilerde değişiklik olmadığı veya yenisi düzenlenmediği sürece altı ay geçerlidir. Süresi dolarsa yenisi düzenlenir. Bu altı aylık süre bir vize kuralı değil, tasdiknamenin kendi geçerlilik süresidir; ama vize dosyasında süresi geçmiş bir tasdikname vermemek için iyi bir ölçüdür.
Ticaret Bakanlığının ESBİS sayfasına göre esnaf, e-Devlet şifresiyle sisteme girerek sicil bilgilerini izleyebilir; sicil müdürlüklerinin düzenlediği belgelere de elektronik imza özelliği getirilmiştir. e-Devlet’te bu hizmet “Esnaf ve Sanatkar Sicil Bilgileri” adıyla Ticaret Bakanlığı altında listelenir. Tasdikname için hangi yolun kullanılacağını sicil müdürlüğünüze sorun.
Vize listeleri esnaf için ne diyor?
Listelerin çoğu esnafı ayrı bir başlıkta anmaz; “şirket sahibi”, “işyeri sahibi” veya “serbest çalışan” başlıkları altında belge sayar. Kasım 2026’da erişilen listelerden örnekler:
| Liste | Esnafı ilgilendiren ifade |
|---|---|
| İtalya İzmir Başkonsolosluğu, ticari vize, Türkçe (Mayıs 2026) | “Şirkete ait veya esnaf/ziraat odası kayıt belgesi ya da meslek odasına kayıt belgesi veya Ticaret Odası kaydı”, vergi levhası fotokopisi |
| İtalya İzmir Başkonsolosluğu, turistik vize, Türkçe (Mayıs 2026) | Serbest meslek çalışanları (girişimciler/şirket sahipleri, zanaatkârlar, çiftçiler) için “Şirketin veya zanaat/tarım faaliyetinin faaliyet belgesi veya meslek odası kaydı ya da Ticaret Odası sicil kaydı”, vergi levhası fotokopisi ve ticaret sicil gazetesi fotokopisi |
| İtalya Ankara Büyükelçiliği, ticari ve turistik vize (Mayıs 2026) | Serbest çalışanlar (girişimciler, zanaatkârlar, çiftçiler, serbest meslek sahipleri) için şirketin veya zanaat ya da tarım faaliyetinin faaliyet belgesi, meslek odası kaydı veya ticaret odası kaydı; ödenen vergileri gösteren belge |
| Litvanya, VFS Global ticari liste (2025) | Kendi hesabına çalışanlar için muhasebeci, banka veya avukattan yakın tarihli resmî yazı ve vergi idaresinden yazı; listenin genel notuna göre belgeler başvuru tarihinde bir haftadan eski olmamalı |
| Çekya, VFS Global İstanbul–İzmir listeleri (2025) | “Çalışan veya işyeri sahibi” için son altı aya ait ticaret odası kaydı, vergi levhası, SGK belgeleri |
| Belçika, VFS Global turistik liste, Türkçe | Serbest meslek erbabı için “şirket tescil belgesi”; şirket sahipleri için ticaret odası kaydı, ticaret sicili bülteni kopyası, vergi beyannamesi ve faaliyet belgesi |
| Hollanda, turistik ve ticari kontrol listeleri (Ağustos 2025) | Esnaf için ayrı başlık yok; şirket sahipleri için ticaret odası kaydı, sicil kaydı, vergi ödeme belgesi ve faaliyet belgesi |
Bu tablodan çıkan pratik sonuç şudur: İtalya listeleri esnafın belgesini açıkça sayar. Diğer listelerde esnafın “ticaret odası kaydı” yerine esnaf odası belgesini, “ticaret sicil gazetesi” yerine sicil tasdiknamesini veya Sicil Gazetesi ilanını sunması mantıklıdır; ancak bunun kabul edilip edilmediğini başvuru merkezine sorun. Şirket sahiplerinin genel listesini şirket sahipleri için Schengen vizesi evrak listesi yazımızda anlattık.
Basit usul mükellefleri ve vergi levhası
Birçok esnaf basit usulde vergilendirilir. Gelir İdaresinin Defter-Beyan Sistemi bilgilendirme metnine göre 7338 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanunu’na eklenen mükerrer 20/A maddesiyle, basit usule tabi mükelleflerin ticari kazançları 1 Ocak 2021’den itibaren gelir vergisinden istisna edilmiştir. Bu kazançlar için yıllık beyanname verilmez. Aynı metne göre ticari kazançları vergi tarhına esas olmayan basit usul mükelleflerinin vergi levhası alma zorunluluğu bulunmamaktadır.
Bu, vize dosyasında bir boşluk doğurabilir: Liste “vergi levhası” veya “ödenen vergileri gösteren belge” ister, ama sizin levhanız ya yoktur ya da üzerinde matrah görünmez. Bu durumda:
- Vergi dairenizden mükellefiyetinizi gösteren bir yazı alıp alamayacağınızı sorun.
- Sicil tasdiknamesi ve oda kayıt belgesiyle faaliyetinizin sürdüğünü gösterin.
- Banka dökümleriyle düzenli gelirinizi gösterin.
- Kısa bir açıklama dilekçesiyle basit usul mükellefi olduğunuzu ve bu yüzden beyanname vermediğinizi belirtin.
Hangi belgenin “vergi belgesi” yerine kabul edileceğine konsolosluk karar verir. Matrahsız vergi levhası konusunu yeni kurulan şirketin sahibi vize başvurusunda yazımızda da ele aldık.
SGK ve banka belgeleri
Kendi adına çalışan esnaf, 5510 sayılı Kanun’un 4/1-b bendi kapsamında sigortalıdır (halk arasında eski adıyla Bağ-Kur). Vize listelerinin çoğu karekodlu SGK tescil ve hizmet dökümü ister; e-Devlet’ten alınan döküm sizin sigortalılık sürenizi gösterir. Malta’nın VFS Global ticari listesi (2025) SGK belgelerinin son yedi gün içinde alınmış olmasını ister; kendi listenizdeki süreye bakın.
Banka dökümünde iş yerinizin gelirleri ve kişisel birikimleriniz görünür. Ayrı bir işletme hesabınız yoksa kişisel hesabınızın son üç aylık, kaşeli ve imzalı dökümünü verin. Liste işletme veya şirket hesabı da istiyorsa, örneğin İtalya listelerinde olduğu gibi, durumunuzu başvuru merkezine sorun. Ayrıntılar için vize için banka hesap dökümü yazımıza bakın.
Adım adım: esnaf vize dosyası
- Listeyi indirin. Başvuracağınız temsilciliğin güncel listesini indirin; “şirket sahibi”, “işyeri sahibi” veya “serbest çalışan” bölümünü bulun.
- Oda belgenizi alın. Bağlı olduğunuz esnaf odasından oda kayıt veya faaliyet belgesini isteyin. Aidat borcunuz varsa önce ödeyin.
- Sicil tasdiknamesini alın. Altı aylık geçerlilik süresi dolmamış bir tasdikname hazırlayın.
- Vergi belgenizi seçin. Vergi levhanız varsa güncel levhayı alın; basit usul mükellefiyseniz vergi dairenize hangi yazıyı alabileceğinizi sorun.
- SGK hizmet dökümünü alın. e-Devlet’ten karekodlu dökümü, listedeki süreye uygun tarihte alın.
- Banka dökümünü alın. Son üç ayın kaşeli ve imzalı dökümü.
- Dilekçenizi yazın. Seyahatin amacı, süresi, masrafları kimin karşılayacağı ve iş yerinizi kimin işleteceği. Liste belirli bir dil istiyorsa o dilde yazın.
- Belgeleri karşılaştırın. Ad, adres ve işletme adı bütün belgelerde aynı mı?
İki örnek durum
İzmir’de bir kuaför salonu işleten esnaf İtalya’ya tatile gidecek. İzmir Başkonsolosluğunun turistik listesine (Mayıs 2026) göre zanaat faaliyetinin faaliyet belgesini esnaf odasından alır. Basit usul mükellefi olduğu için vergi levhası alma zorunluluğu yoktur; vergi dairesinden mükellefiyet durumunu gösteren bir yazı alıp alamayacağını sorar ve dosyaya sicil tasdiknamesini, SGK hizmet dökümünü ve son üç aylık banka dökümünü ekler. Listede serbest meslek çalışanları için sayılan vergi levhası ve ticaret sicil gazetesi maddelerini esnaf olarak nasıl karşılayacağını başvuru merkezine sorar.
Ankara’da bir oto tamircisi Almanya’daki bir yedek parça fuarına gidecek. İşletme hesabı esasına göre defter tutar ve vergi levhası vardır. Esnaf odasından oda kayıt belgesini, sicil müdürlüğünden tasdiknamesini alır; güncel vergi levhasını, fuar giriş kartını ve banka dökümünü ekler. Almanya’nın listesinde esnaf için ayrı bir madde olup olmadığını başvuru merkezinden teyit eder. Almanya başvurularındaki tercüme konusunu Almanya vize evrakları tercümesi sayfamızda anlattık.
Tercüme gerekir mi?
Bu yazıdaki listeler esnaf belgeleri için genel bir tercüme şartı koymaz. Konsolosluk başvuru sırasında veya sonradan tercüme isteyebilir. Sicil tasdiknamesi ve oda belgesi gibi belgeler, gerekirse yeminli tercümanca istenen dile çevrilir ve noter onayına sunulur. Tercümede “esnaf ve sanatkâr” için İngilizcede genellikle “tradesman and craftsman” ya da “small trader/artisan” gibi açıklayıcı bir karşılık kullanılır ve Türkçe belge adı parantez içinde bırakılır; böylece konsolosluk görevlisi belgeyi listedeki maddeyle eşleştirebilir.
Sık yapılan hatalar
- Ticaret odasına gitmek: Esnafın kaydı ticaret odasında değil, esnaf odasındadır.
- Ticaret sicil gazetesi aramak: Esnafın ilanları Esnaf ve Sanatkârlar Sicil Gazetesindedir.
- Süresi geçmiş tasdikname vermek: Tasdikname altı ay geçerlidir.
- Aidat borcunu unutmak: Ödenmemiş aidat, oda belgesinin verilmesini engeller.
- Vergi levhası olmadığını açıklamamak: Basit usul mükellefiyseniz bunu kısa bir dilekçeyle belirtin.
- Bir ülkenin listesine göre başka ülkeye hazırlanmak: İtalya’nın esnaf maddesi başka temsilciliklerin listesinde olmayabilir.
Başvurudan önce kontrol listesi
- Temsilciliğinizin listesinde esnaf veya serbest çalışan için bir madde var mı?
- Esnaf odasından oda kayıt veya faaliyet belgesi alındı mı?
- Sicil tasdiknamesi altı aylık süresi içinde mi?
- Vergi levhası veya vergi durumunu gösteren belge hazır mı?
- SGK hizmet dökümü listedeki süreye uygun mu?
- Banka dökümü son üç ayı kapsıyor, kaşeli ve imzalı mı?
- Dilekçede iş yerinizin yokluğunuzda nasıl işleyeceği yazıyor mu?
Sık sorulan sorular
Esnafım, ticaret sicil gazetem yok. Sorun olur mu?
Esnafın ilanları Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde değil, Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Sicil Gazetesinde yayımlanır. Liste ticaret sicil gazetesi istiyorsa sicil tasdiknamenizi veya Sicil Gazetesi ilanınızı sunabileceğinizi başvuru merkezine sorun.
Faaliyet belgesini nereden alırım?
Bağlı olduğunuz esnaf ve sanatkârlar odasından. 5362 sayılı Kanun’un 13. maddesine göre tacirlere ticaret odasının verdiği türden belgeleri esnafa kendi odası verir.
Sicil tasdiknamesi kaç ay geçerli?
Esnaf ve Sanatkârlar Sicili Yönetmeliği’nin 28. maddesine göre, içindeki bilgilerde değişiklik olmadığı sürece altı ay geçerlidir. Tasdiknamenin üzerinde son geçerlilik tarihi de yazar.
Basit usul mükellefiyim, vergi levham yok. Ne vermeliyim?
Basit usul mükelleflerinin ticari kazançları 2021’den beri gelir vergisinden istisnadır ve bu mükelleflerin vergi levhası alma zorunluluğu yoktur. Vergi dairenizden mükellefiyetinizi gösteren bir yazı isteyin ve durumu dilekçenizde açıklayın; kabul edilecek belgeyi başvuru merkezine sorun.
Oda aidatı borcum var. Belge alabilir miyim?
5362 sayılı Kanun’un 61. maddesine göre aidatını ödemeyen üyelere, ödeme yapılıncaya kadar oda belgeleri verilmez. Önce borcunuzu ödeyin.
Hangi vize listeleri esnafı açıkça anıyor?
Bu yazıda incelediğimiz listelerden İtalya’nın İzmir Başkonsolosluğunun ticari ve turistik listeleri ile Ankara Büyükelçiliğinin listeleri (Mayıs 2026) esnaf veya zanaat faaliyetini açıkça anar. Diğerleri “şirket sahibi” veya “işyeri sahibi” ifadesini kullanır.
Esnaf olarak imza sirküleri vermem gerekir mi?
Listelere bağlıdır. İtalya’nın İzmir turistik listesi imza sirkülerini veya “şahıs şirketleri/bireysel faaliyetler için imza beyannamesi”ni maaşlı çalışanların işverenine ait belgeler arasında sayar; serbest meslek çalışanları bölümünde bu madde yoktur. Kendi listeniz böyle bir madde içeriyorsa ne sunacağınızı başvuru merkezine sorun. İmza sirkülerinin nasıl çıkarıldığını imza sirküleri nasıl çıkarılır yazımızda anlattık.
Esnaf kaydım ticaret siciline geçti. Ne değişir?
5362 sayılı Kanun’un 68. maddesine göre yıllık alış, satış veya iş hasılatı esnaf sayılma hadlerini aşan esnaf, kendisi istemedikçe ticaret siciline kayda zorlanamaz; bu hadlerin altı katını aşanların kaydı ise sicil tarafından ticaret siciline aktarılır. Bu durumda belgelerinizi ticaret odasından ve ticaret sicilinden alırsınız. Ayrıntılar için faaliyet belgesi ve oda sicil kayıt sureti alma yazımıza bakın.
Belgelerin tercümesi gerekir mi?
Bu yazıdaki listeler genel bir tercüme şartı koymaz. Konsolosluk isterse belgeler yeminli tercümanca çevrilir ve noter onayına sunulur.
İlgili rehberler
- Şirket Sahipleri İçin Schengen Vizesi Evrak Listesi
- Faaliyet Belgesi, Oda Sicil Kayıt Sureti ve Oda Kayıt Belgesi Aynı Şey mi?
- Vize İçin Banka Hesap Dökümü: Nasıl Alınır, Ne Gösterilmeli?
Esnaf belgelerinizin tercümesini birlikte planlayalım
Oda belgenizin, sicil tasdiknamenizin ve başvuracağınız temsilciliğin listesinin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme gereken belgeleri ve tercümenin biçimini birlikte belirleyelim; belgelerin yeterli olup olmadığına konsolosluk karar verir.
İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33
Kaynaklar: 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu m.3, 13, 61, 67, 68, 70 (RG 21.06.2005; mevzuat.gov.tr güncel metin); Esnaf ve Sanatkârlar Sicili Yönetmeliği m.28 (RG 04.12.2018, sayı 30625); 5174 sayılı Kanun m.26; Ticaret Bakanlığı, ESBİS genel bilgiler sayfası; e-Devlet Kapısı, Ticaret Bakanlığı “Esnaf ve Sanatkar Sicil Bilgileri” hizmeti; Gelir İdaresi Başkanlığı, Defter-Beyan Sistemi “Basit usule tabi mükelleflere yönelik bilgilendirme metni” (193 sayılı GVK mükerrer 20/A, 7338 sayılı Kanun); İtalya İzmir Başkonsolosluğu ticari ve turistik vize belge listeleri, Türkçe (Mayıs 2026); İtalya Ankara Büyükelçiliği ticari ve turistik vize belge listeleri (Mayıs 2026); Litvanya VFS Global ticari vize listesi (2025); Çekya VFS Global İstanbul–İzmir kontrol listeleri (2025); Belçika VFS Global turistik vize listesi, Türkçe; Hollanda netherlandsworldwide.nl Türkiye kontrol listeleri (Ağustos 2025); Malta VFS Global ticari vize listesi (2025).

