Son güncelleme: 21 Kasım 2026
Formül B (Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği) bir evliliğin kaydını gösterir; kişinin bugünkü medeni hâlini göstermek için tasarlanmamıştır. Boşandıktan sonra alınan Formül B’de evlilik bilgileri yerinde durur. Viyana Sözleşmesi’nin 5. maddesine göre boşanma “Div” işaretiyle ve ardından tarihi ve yeriyle gösterilir; Türkiye modelinde bu tür açıklamalar için “işleme ait diğer bilgiler” alanı ayrılmıştır. e-Devlet çıktısında bu bilginin nasıl göründüğünü belgeyi alınca kontrol edin. Sözleşmenin Formül B modelinde “evlendikten sonraki soyadı” alanı, evlilikte taşınan soyadı için ayrılmıştır. Bu yüzden belge, boşanmadan sonra geri aldığınız soyadını kanıtlamak için tasarlanmamıştır. e-Devlet çıktısında bu alanda hangi soyadının yazdığını belgeyi alınca kontrol edin. Bu yüzden boşanmış olduğunuzu ve güncel soyadınızı kanıtlamak için Formül B’nin yanında genellikle başka belgeler de gerekir.
Bu yazıda boşanmış bir kişinin Formül B’sinde hangi alanın ne anlama geldiğini, belgenin neyi kanıtlayıp neyi kanıtlamadığını, boşanma tescil edilmemişse ne olacağını ve yurt dışında boşanmış olduğunuzu kanıtlamak için hangi belgelerin istendiğini anlatıyoruz.
Formül B’nin dayanağı: kayıt örneği, durum belgesi değil
Formül B, Çok Dilde Nüfus Kayıt Örnekleri Verilmesine Dair Sözleşme‘ye (Viyana, 1976) göre düzenlenir. Sözleşmenin iki maddesi, boşanmadan sonra belgenin nasıl görüneceğini belirler:
- Madde 2: Nüfus kayıt örnekleri, kütükteki ilk kayıtlar ile sonradan düşülen açıklamalar esas alınarak düzenlenir. Yani evlilik kaydına sonradan işlenen boşanma da belgeye yansır.
- Madde 5: Evlenme, ayrılık, boşanma, iptal ve ölüm için yalnızca belirli işaretler kullanılır: Mar (evlenme), Sc (ayrılık), Div (boşanma), A (iptal), D (ölüm), Dm (kocanın ölümü), Df (karının ölümü). Bu işaretleri olayın tarihi ve yeri izler.
Bu iki kural birlikte şunu söyler: Formül B, evliliğin “ne olduğunu” gösteren bir kayıt örneğidir. Evlilik sona ermişse, sona erme bilgisi aynı belgede bir açıklama olarak yer alır. Belge “bu kişi bugün bekârdır” diye bir beyan içermez.
Formül B ile evlenme cüzdanı ve nüfus kayıt örneği arasındaki genel farkı evlenme cüzdanı, Formül B ve evlenme kayıt örneği farkı yazımızda anlattık.
Boşanmış kişinin Formül B’sinde alan alan ne görünür?
Sözleşmenin ekindeki Türkiye modeline göre Formül B şu alanlardan oluşur. Sağ sütunda boşanmış bir kişi için genellikle ne beklemeniz gerektiğini yazdık:
| Alan | Ne gösterir | Boşanmadan sonra |
|---|---|---|
| Evlenme tarihi ve yeri | Nikâhın tarihi ve yeri | Değişmez |
| Evlenmeden önceki soyadı (koca / karı) | Eşlerin nikâh öncesi soyadları | Değişmez |
| Adı | Eşlerin adları | Değişmez |
| Doğum tarihi ve yeri | Eşlerin doğum bilgileri | Değişmez |
| Evlendikten sonraki soyadı | Evlilikte taşınan soyadı | Modele göre evlilikteki soyadı; bugünkü soyadının kanıtı olarak kullanmayın |
| Kimlik no ve nüfusta kayıtlı olduğu yer | Eşlerin kayıt bilgileri | Boşanan kadının kaydı Yönetmeliğin 28. maddesine göre önceki hanesine taşındığı için bu alan değişmiş olabilir |
| İşleme ait diğer bilgiler | Sonradan düşülen açıklamalar | Sözleşmeye göre “Div” + boşanma tarihi ve yeri |
| Veriliş tarihi, imza, mühür | Belgenin düzenlendiği gün | Yeni tarih |
e-Devlet çıktısının bu alanı tam olarak nasıl doldurduğunu, belgeyi aldıktan sonra kendi gözünüzle kontrol edin. Boşanma bilgisi görünmüyorsa aşağıdaki “Boşanma tescil edilmemişse” bölümüne bakın.
Boşanma tarihi hangi tarihtir?
Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği’nin 27. maddesine göre boşanma tarihi, boşanma kararının kesinleştiği tarihtir. Duruşmada kararın açıklandığı gün değil, kararın kesinleştiği gün esas alınır.
Yabancı ülkede verilen boşanma kararlarında da aynı mantık işler. Karar Türk mahkemesince tanınmışsa veya Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesine göre idari yoldan tescil edilmişse, yabancı kararın kesinleşme tarihi boşanma tarihi olarak kütüğe işlenir.
Bu yüzden Formül B’deki boşanma tarihi ile boşanma kararının üzerindeki karar tarihi farklı görünebilir. Bu bir hata değildir. Tercümede iki tarihin de aslındaki gibi aktarılması, karşı kurumun soru sormasını azaltır.
Soyadı meselesi: Formül B neyi göstermez?
Türk Medeni Kanunu’nun 173. maddesine göre boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır. Kadın evlenmeden önce dul idiyse hâkimden bekârlık soyadını taşımasına izin vermesini isteyebilir. Kadının boşandığı kocasının soyadını kullanmakta menfaati varsa ve bu kocaya zarar vermeyecekse, hâkim kocanın soyadını taşımasına izin verir.
Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği’nin 28. maddesi bu kuralın kayda nasıl işlendiğini anlatır: Boşanan kadının koca hanesindeki kaydı kapatılır ve evlenmeden önce kayıtlı bulunduğu hanedeki kaydı açılır. Hâkim kocanın soyadını kullanmasına izin verdiyse kadın, eski hanesine bu soyadıyla döner.
Bu kadın sonradan boşandığı kocasının soyadını kullanmaktan vazgeçerse yeniden dava açması gerekmez: 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun ek 3. maddesine göre yazılı talepte bulunarak nüfus müdürlüğünden önceki soyadına dönebilir. Bu değişiklik nüfus kayıt örneğinde görünür; Formül B’deki evlilik bilgileri bu işlemle değişmez.
Formül B açısından sonuç şudur:
- “Evlendikten sonraki soyadı” alanı, evlilik süresince taşınan soyadını gösterir.
- Kadının boşanmadan sonra geri aldığı soyadı bu alanda yer almaz.
- Güncel soyadınızı kanıtlamak için nüfus kayıt örneği veya kimlik kartı gerekir.
Örneğin evlenmeden önce “Yılmaz”, evlilikte “Kaya” soyadını taşıyan bir kadın boşanıp “Yılmaz” soyadına döndüyse, Formül B’de iki soyadı da görünür ama “Yılmaz”ın bugünkü soyadı olduğu yazmaz. Bunu vukuatlı nüfus kayıt örneği gösterir. Soyadı değişikliklerinin yurt dışında nasıl belgelendiğini evlilikte soyadı değişikliği yurt dışında nasıl kanıtlanır yazımızda ayrıntılı anlattık. Kadının soyadı kuralları son yıllarda yargı kararlarıyla tartışma konusu olduğu için, soyadınızla ilgili özel bir durum varsa nüfus müdürlüğünden güncel uygulamayı öğrenin.
Boşanma tescil edilmemişse
Formül B, nüfus kaydında ne yazıyorsa onu gösterir. Boşanma kayda işlenmemişse belge evliliği devam ediyormuş gibi gösterir.
Türkiye’de boşandıysanız
Türk mahkemesinin verdiği boşanma kararı kesinleştikten sonra nüfus kaydına işlenir. Kararın kesinleşmesi ile kayda işlenmesi arasında bir süre geçebilir. Karar kesinleştiği hâlde Formül B’de boşanma görünmüyorsa:
- e-Devlet’ten vukuatlı nüfus kayıt örneğinizi alıp medeni hâl satırına bakın.
- Boşanma görünmüyorsa kesinleşme şerhli karar örneğiyle nüfus müdürlüğüne başvurun.
- Kayıt güncellendikten sonra yeni Formül B alın.
Yurt dışında boşandıysanız
Yabancı mahkeme veya idari makamdan alınan boşanma kararı, Türkiye’de kendiliğinden nüfus kaydına geçmez. Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesine göre bu kararlar; tarafların birlikte (bir taraf ölmüş veya yabancıysa Türk vatandaşı tarafın tek başına) başvurusu, kararın yetkili makamdan verilmiş ve kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması şartlarıyla nüfus kütüğüne tescil edilir. Tescil, yurt dışında kararın verildiği ülkedeki dış temsilcilikte, yurt içinde ise Bakanlığın belirlediği nüfus müdürlüklerinde yapılır. Şartlar karşılanmazsa karar, 5718 sayılı Kanuna göre mahkemede tanıma yoluyla tescil ettirilir.
Tescil yapılana kadar Formül B’niz evliliğinizi sona ermemiş gibi gösterir. Bu süreci yurt dışında boşanma kararının Türkiye’de nüfusa tescili yazımızda adım adım anlattık.
Boşanmış olduğunuzu yurt dışında nasıl kanıtlarsınız?
Formül B tek başına “boşandı” bilgisini taşısa da, yurt dışındaki kurumlar çoğu zaman şu belgelerden birini veya birkaçını birlikte ister:
| Belge | Neyi kanıtlar | Not |
|---|---|---|
| Formül B | Evliliği ve sonradan düşülen boşanma açıklamasını | Viyana Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde tasdiksiz |
| Kesinleşme şerhli boşanma kararı | Boşanmanın hangi mahkemece, ne zaman verildiğini ve kesinleştiğini | Türkçe; tercüme gerekir, kullanılacağı ülkeye göre apostil istenebilir |
| Vukuatlı nüfus kayıt örneği | Güncel medeni hâli, soyadını, önceki evlilikleri | “Eski eş listele” seçeneği önemli |
| Evlenme ehliyet belgesi | Yeniden evlenmeye engel olmadığını | Yurt dışında yeniden evlenecekler için |
Boşanma kararının tercümesi hakkında bilgi için boşanma kararı tercümesi sayfamıza bakabilirsiniz. Vukuatlı nüfus kayıt örneğini alırken “eski eş listele” seçeneğini işaretlemeyi unutmayın; aksi hâlde önceki evlilik belgede görünmeyebilir.
Yeniden evlenecekseniz
Boşandıktan sonra yurt dışında yeniden evlenecekseniz, karşı ülkenin evlendirme dairesi genellikle evlenmeye engel bulunmadığını gösteren bir belge ister. Türkiye’de bu amaçla nüfus müdürlüklerinden evlenme ehliyet belgesi alınır; Uluslararası Kişi Halleri Komisyonu’nun bu konuda ayrı bir sözleşmesi (20 Nolu Evlenme Ehliyet Belgesi Verilmesine Dair Sözleşme) de vardır. Karşı ülkenin bu belgeyi hangi biçimde kabul ettiğini evlendirme dairesine sorun. Hangi belgelerin istendiğini yurt dışında evlenmek için belgeler yazımızda anlattık.
Burada iki noktaya dikkat edin:
- Bekleme süresi: Türk Medeni Kanunu’nun 132. maddesine göre evliliği sona eren kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez. Doğurmakla süre biter. Kadının önceki evliliğinden gebe olmadığının anlaşılması veya aynı eşlerin yeniden evlenmek istemesi hâlinde mahkeme bu süreyi kaldırır. Yönetmeliğin 23. maddesine göre süre, boşanma kararının kesinleştiği tarihten başlar.
- Yeni evlilik, yeni Formül B: Yeniden evlendiğinizde yeni evliliğiniz için ayrı bir kayıt oluşur. Kurum hangi evliliğin belgesini istediğini belirtmezse, hem önceki evliliğin hem yeni evliliğin belgelerini isteyebilir.
Birden çok evliliği olanlar
Hayatı boyunca birden çok kez evlenmiş biri için “Formül B” tek bir belge değildir; her evliliğin kendi kaydı vardır. Bir kurum “Formül B” istediğinde şunu netleştirin:
- Hangi evlilik soruluyor? Örneğin bir çocuğun soybağı veya bir mal paylaşımı için belirli bir evlilik önemli olabilir.
- Önceki evliliklerin sona erdiği mi kanıtlanacak? Bu durumda her biri için boşanma veya ölüm bilgisi gerekir. Vukuatlı nüfus kayıt örneği bütün evlilikleri tek belgede göstermeye daha uygundur.
e-Devlet’te istediğiniz evliliğe ait belgeyi oluşturamıyorsanız, nüfus müdürlüğüne veya yurt dışındaysanız dış temsilciliğe başvurun.
Eşin ölümüyle sona eren evlilik
Evlilik boşanmayla değil eşin ölümüyle sona erdiyse, Sözleşme’ye göre “diğer bilgiler” alanında Dm (kocanın ölümü) veya Df (karının ölümü) işareti ve ölüm tarihi ile yeri yer alır. Dul kalan eş bu durumda Formül B’nin yanında eşin ölümünü gösteren belgeyi de sunabilir. Yurt dışındaki emekli maaşı ve dul aylığı işlemlerinde hangi ölüm belgesinin istendiğini yurt dışındaki emekli maaşı işlemlerinde ölüm belgesi yazımızda anlattık.
Tercümede genellikle dikkat edilen noktalar
Formül B’nin başlıkları çok dillidir; ama boşanma açıklaması çoğu zaman kısa bir işaret ve Türkçe yer adlarıyla yazılır. Tercüme gerekirse şunlara dikkat edilir:
- “Div” işareti hedef dilde açıkça “boşanma” olarak karşılanır; işaretin kendisi de korunur.
- Boşanma tarihi aslındaki gibi aktarılır; kesinleşme tarihi olduğu, gerekirse karşı tarafa ayrıca açıklanır.
- Mahkeme veya yer adı aslındaki yazımla korunur.
- Evlendikten sonraki soyadı alanı, tercümede “güncel soyadı” gibi yorumlanmaz; aslındaki başlığa sadık kalınır.
Sık yapılan hatalar
- Formül B’yi bekârlık belgesi sanmak: Formül B evliliği gösterir. Bekâr olduğunuzu ve evlenmeye engel olmadığınızı kanıtlamak için başka belgeler gerekir.
- Boşanmadan önce alınmış Formül B’yi kullanmak: Eski belge boşanmayı göstermez. Boşanmadan sonra yeni tarihli belge alın.
- Güncel soyadını Formül B’den kanıtlamaya çalışmak: Bu alan evlilikteki soyadı için ayrılmıştır; güncel soyadı için nüfus kayıt örneği ekleyin.
- Yurt dışı boşanmayı tescil ettirmeden Türk belgesi almak: Belge evliliği devam ediyor gibi gösterir.
- Karar tarihi ile kesinleşme tarihini karıştırmak: Nüfus kaydındaki boşanma tarihi kesinleşme tarihidir.
- Vukuatlı belgede “eski eş listele”yi atlamak: Önceki evlilik görünmeyebilir.
Kontrol listesi
- Boşanma, vukuatlı nüfus kayıt örneğinizde görünüyor mu?
- Formül B boşanmadan sonraki bir tarihte mi alındı?
- “İşleme ait diğer bilgiler” alanında boşanma bilgisi var mı?
- Kurum güncel soyadını görmek istiyor mu? Öyleyse nüfus kayıt örneği hazır mı?
- Kurum boşanma kararının kendisini istiyor mu? Kesinleşme şerhi var mı?
- Yurt dışı boşanmanız Türkiye’de tescil edildi mi?
- Belgeleri kullanacağınız ülke Viyana Sözleşmesi’ne taraf mı, değilse apostil ve tercüme gerekiyor mu?
İki örnek durum
Almanya’da yaşayan bir kadın, Türkiye’de boşanmış ve evlenmeden önceki soyadına dönmüş. Almanya’daki bir kurum evliliğinin sona erdiğini ve güncel soyadını sormaktadır. Kadın boşanmadan sonra yeni bir Formül B alır; belgede boşanma açıklaması görünür. Güncel soyadını göstermek için vukuatlı nüfus kayıt örneğini de ekler. Kurum ayrıca boşanma kararını isterse, kesinleşme şerhli karar örneğinin Almanca tercümesini hazırlar.
Hollanda’da boşanmış bir Türk vatandaşı erkek, Türkiye’de yeniden evlenecek. e-Devlet’ten aldığı Formül B hâlâ eski evliliğini sona ermemiş gibi gösterir; çünkü Hollanda’daki boşanma Türkiye’de tescil edilmemiştir. Önce boşanma kararını, 27/A maddesindeki şartlar karşılanıyorsa (eski eşiyle birlikte ya da eşi yabancıysa veya ölmüşse tek başına başvurarak) Hollanda’daki Türk temsilciliğinde tescil ettirir; şartlar karşılanmıyorsa Türkiye’de tanıma davası açar. Tescil tamamlanınca nüfus kaydı güncellenir ve yeni evliliği için işlemlere başlayabilir.
Sık sorulan sorular
Boşandıktan sonra Formül B alabilir miyim?
Formül B bir evliliğin kaydını gösterir ve Sözleşme’ye göre sonradan düşülen açıklamaları da içerir. Boşandıktan sonra da evliliğinize ait Formül B düzenlenebilir; boşanma bu belgede açıklama olarak yer alır. e-Devlet’te belge oluşturamazsanız nüfus müdürlüğüne başvurun.
Formül B’de boşandığım nasıl anlaşılır?
Sözleşmenin 5. maddesine göre boşanma “Div” işareti ve ardından boşanma tarihi ile yeriyle gösterilir; Türkiye modelinde bunun yeri “işleme ait diğer bilgiler” alanıdır. Belgenin arka yüzündeki açıklamalar “Div” işaretinin anlamını birçok dilde verir. Çıktınızda bu bilgiyi göremiyorsanız nüfus müdürlüğüne sorun.
Formül B’deki boşanma tarihi karar tarihimden farklı. Hata mı var?
Büyük olasılıkla hayır. Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği’ne göre boşanma tarihi, kararın kesinleştiği tarihtir. Kararın açıklandığı gün ile kesinleştiği gün farklı olabilir.
Boşandıktan sonra soyadım değişti. Formül B’de yeni soyadım görünür mü?
Buna güvenmeyin. Sözleşmenin modelinde “evlendikten sonraki soyadı” alanı evlilikteki soyadı için ayrılmıştır; e-Devlet çıktısının bu alanı nasıl doldurduğunu belgeyi alınca kontrol edin. Güncel soyadınızı kanıtlamak için nüfus kayıt örneği veya kimlik kartı kullanın.
Yurt dışında boşandım ama Formül B hâlâ evli gösteriyor. Neden?
Yabancı boşanma kararı Türkiye’de tescil edilmeden nüfus kaydına geçmez. Kararı dış temsilcilikte veya yetkili nüfus müdürlüğünde 27/A maddesine göre tescil ettirmeniz ya da mahkemede tanıma davası açmanız gerekir.
Bekâr olduğumu kanıtlamak için Formül B yeter mi?
Genellikle yetmez. Formül B evliliği ve boşanmayı gösterir; bugün başka bir evliliğinizin olmadığını göstermez. Kurumlar bu amaçla çoğu zaman vukuatlı nüfus kayıt örneği veya evlenme ehliyet belgesi ister.
Eski eşim belgede görünmesin istiyorum. Mümkün mü?
Formül B bir evliliğin kaydıdır; o evlilikteki iki eş de belgede yer alır. Nüfus kayıt örneğinde ise “eski eş listele” seçeneğini kullanmayabilirsiniz; ama kurum önceki evlilikleri görmek istiyorsa eksik belge vermiş olursunuz.
Formül B ile boşanma kararını birlikte tercüme ettirmem gerekir mi?
Belgeyi kullanacağınız ülke Viyana Sözleşmesi’ne tarafsa Formül B için çoğu zaman tercüme gerekmez. Boşanma kararı ise Türkçedir; kurum isterse yeminli tercümesi gerekir. Taraf olmayan ülkelerde iki belge için de tercüme istenebilir.
Yeniden evlendim. Eski evliliğimin Formül B’si hâlâ alınabilir mi?
Her evliliğin kendi kaydı vardır. Eski evliliğe ait belge gerekiyorsa e-Devlet’te seçenek görünmüyorsa nüfus müdürlüğüne başvurun ve hangi evliliğe ait belge istediğinizi açıkça belirtin.
İlgili rehberler
- Evlenme Cüzdanı mı, Formül B mi, Evlenme Kayıt Örneği mi?
- Formül B’ye Apostil Gerekir mi?
- Yurt Dışında Boşanma Türkiye’de Nüfusa Nasıl Tescil Edilir?
Belgelerinizi birlikte planlayalım
Formül B’nizin, nüfus kayıt örneğinizin ve başvurduğunuz kurumun belge listesinin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme gereken belgeleri ve tercümenin biçimini birlikte belirleyelim. Hangi belgenin yeterli olduğuna her zaman belgeyi isteyen kurum karar verir.
İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33
Kaynaklar: Çok Dilde Nüfus Kayıt Örnekleri Verilmesine Dair Sözleşme (Viyana, 1976), madde 2, 5, 8 ve Formül B modeli; 3041 sayılı Kanun, NVİ milletlerarası mevzuat sayfası (nvi.gov.tr); 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, madde 27/A ve ek madde 3 (mevzuat.gov.tr); Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği, RG 09.05.2020, sayı 31122, madde 23, 27, 28; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, madde 132 ve 173; NVİ, Milletlerarası Ahvali Şahsiye Komisyonu sözleşmeleri sayfası (nvi.gov.tr); e-Devlet Kapısı, Çok Dilli Evlenme Kayıt Örneği (Formül B) Sorgulama hizmeti (turkiye.gov.tr).

