Son güncelleme: 21 Kasım 2026
Formül A, B ve C, 8 Eylül 1976’da Viyana’da imzalanan Çok Dilde Nüfus Kayıt Örnekleri Verilmesine İlişkin Sözleşme‘ye göre düzenlenir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün (NVİ) yayımladığı listeye göre sözleşmeyi Türkiye dâhil 24 ülke onaylamıştır: Almanya, Avusturya, Belçika, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Estonya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İspanya, İsviçre, İtalya, Karadağ, Kuzey Makedonya, Litvanya, Lüksemburg, Moldova, Polonya, Portekiz, Romanya, Sırbistan, Slovenya, Türkiye ve Yeşil Burun Adaları. Bu ülkelerde Formül belgeleri, sözleşmenin 8. maddesine göre ayrıca bir onay veya apostil aranmadan kabul edilir. Diğer ülkelerde sözleşmenin sağladığı bu kolaylık yoktur; kurum tercüme ve apostil isteyebilir.
Bu yazıda sözleşmenin ne sağladığını ve ne sağlamadığını, taraf ülkeleri yürürlük tarihleriyle birlikte, taraf olmayan ülkelerde neyle karşılaşabileceğinizi ve tercüme ihtiyacını hangi durumlarda doğduğunu anlatıyoruz. Liste Kasım 2026 itibarıyla NVİ’nin ve CIEC’in (Milletlerarası Ahval-i Şahsiye Komisyonu) yayımladığı bilgilere dayanır; sözleşmeye yeni katılımlar olabileceği için başvurudan önce güncel durumu kontrol edin.
Sözleşme ne sağlar?
Sözleşme kısa bir metindir; ama yurt dışında belge kullananlar için önemli üç kural koyar:
- Ortak biçim. Doğum, evlenme ve ölüm kayıt örnekleri, sözleşme ekindeki A, B ve C formüllerine göre düzenlenir (madde 1).
- Çok dilli başlıklar. Formların değişmez başlıkları en az iki dilde basılır: düzenleyen devletin resmî dili ve Fransızca. İşaretlerin anlamı ise sözleşmenin imzalandığı sırada CIEC üyesi olan devletlerin dillerinde ve İngilizce gösterilir (madde 6). Tarihler gün, ay, yıl için ortak işaretlerle; cinsiyet “M” ve “F” ile; evlenme, boşanma ve ölüm gibi olaylar “Mar”, “Div”, “D” gibi kısaltmalarla yazılır (madde 5).
- Tasdik yok. Kayıt örneklerine veriliş tarihi yazılır, düzenleyen makamın imzası ve mührü bulunur. Bu örnekler, verildikleri devletin iç hukukuna göre verilen örneklerle aynı değerdedir ve ayrıca bir onay veya onay yerine geçen işlem gerektirmeden sözleşmeye bağlı devletlerin her birinde kabul edilir (madde 8).
Türk mevzuatı da aynı kuralı tekrarlar. Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği’nin 51. maddesine göre CIEC’e üye ve ilgili sözleşmelerine taraf devlet makamlarına verilecek çok dilli belgelerde, imza ve mühür taşıması şartıyla herhangi bir tasdik aranmaz.
Belgedeki işaretler ne anlama gelir?
Tercüme olmadan okunabilmenin sırrı, sözleşmenin 5. maddesindeki ortak işaretlerdir. Taraf ülkelerdeki görevliler bu işaretleri kendi dillerinde tanır:
| İşaret | Anlamı |
|---|---|
| Jo / Mo / An | Gün / Ay / Yıl |
| M / F | Erkek / Kadın |
| Mar | Evlenme (ardından eşin soyadı ve adı yazılır) |
| Sc | Ayrılık |
| Div | Boşanma |
| A | Evliliğin iptali |
| D | Ölüm |
| Dm / Df | Kocanın ölümü / Karının ölümü |
Sözleşmeye göre bu işaretlerin ardından olayın tarihi ve yeri yazılır. Tarihlerde gün ve ay iki rakamla, yıl dört rakamla gösterilir; yer, belgeyi veren devletin dışındaysa yer adının arkasına o devletin adı eklenir. Bu kurallar, bir Alman veya Portekizli görevlinin Türkçe bilmeden belgedeki olayları okuyabilmesini sağlar.
Sözleşme ne sağlamaz?
Sözleşme, belgenin biçimini ve tasdikini düzenler. Şu konularda ise kendiliğinden bir şey söylemez:
- Kurumun hangi belgeyi isteyeceği. Bir aile birleşimi veya vatandaşlık başvurusu, Formül A’nın yanında vukuatlı nüfus kayıt örneği gibi başka belgeler de isteyebilir.
- Kayıt bilgilerinin çevirisi. Ad, soyad, yer adı ve açıklamalar Latin harfleriyle, Türk kaydındaki hâliyle yazılır (madde 4). Formun başlıkları çok dillidir, ama içeriğe eklenmiş Türkçe bir açıklama varsa kurum onun çevirisini isteyebilir.
- Belgenin ne kadar yeni olacağı. Sözleşme belgeye bir geçerlilik süresi koymaz; kurumun kabul ettiği belge yaşı kendi listesinde yazar.
- Taraf olmayan ülkeler. Sözleşme yalnızca taraf devletler arasında geçerlidir.
Kısacası “geçerli” kelimesi burada “tasdiksiz kabul edilir” anlamına gelir; “her işte tek başına yeterlidir” anlamına gelmez.
Taraf ülkeler ve yürürlük tarihleri
Aşağıdaki tablo, NVİ’nin milletlerarası sözleşmeler sayfasında yayımlanan listeyle CIEC’in sözleşme sayfasındaki tabloyu birlikte gösterir; iki liste arasında fark olan tek tarihte (Avusturya) CIEC’in tablosu esas alınmıştır. Tarihler sözleşmenin o ülke için yürürlüğe girdiği tarihtir.
| Ülke | Yürürlük tarihi |
|---|---|
| Almanya | 18.07.1997 |
| Avusturya | 30.07.1983 |
| Belçika | 02.07.1997 |
| Bosna-Hersek | 06.03.1992 |
| Bulgaristan | 18.12.2013 |
| Estonya | 24.12.2011 |
| Fransa | 16.01.1987 |
| Hırvatistan | 22.10.1993 |
| Hollanda | 26.04.1987 |
| İspanya | 30.07.1983 |
| İsviçre | 18.04.1990 |
| İtalya | 30.07.1983 |
| Karadağ | 03.06.2006 |
| Kuzey Makedonya | 08.09.1991 |
| Litvanya | 29.01.2010 |
| Lüksemburg | 30.07.1983 |
| Moldova | 15.05.2008 |
| Polonya | 01.11.2003 |
| Portekiz | 30.07.1983 |
| Romanya | 05.06.2013 |
| Sırbistan | 27.04.1992 |
| Slovenya | 31.12.1992 |
| Türkiye | 30.06.1985 |
| Yeşil Burun Adaları | 17.10.2015 |
Bosna-Hersek, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Sırbistan’ın yürürlük tarihleri, onay bildirimlerinden önceye uzanır. CIEC’in açıklamasına göre bu ülkeler sözleşmeye halefiyet (önceki devletin yerine geçme) yoluyla taraf olmuştur.
Yunanistan, Birleşik Krallık ve diğer sık sorulan ülkeler
- Yunanistan: Sözleşmeyi 1976’da imzalamış, ancak NVİ ve CIEC listelerine göre onaylamamıştır. Yani sözleşme Yunanistan için yürürlükte değildir.
- Birleşik Krallık, İrlanda, ABD, Kanada, Avustralya: Listede yer almaz. Bu ülkelerde Formül belgelerinin sözleşmeden doğan bir ayrıcalığı yoktur. Birleşik Krallık İngilizce veya Galce olmayan, Kanada ise İngilizce veya Fransızca olmayan belgeler için tercüme ister. ABD’nin kuralı da yabancı dilde bilgi içeren her belgenin tam İngilizce tercümesini ister.
- Kuzey ve Orta Avrupa’daki bazı ülkeler: Danimarka, İsveç, Norveç, Finlandiya, Çekya, Slovakya ve Macaristan listede yer almaz. Bu ülkelerde kurumun kendi kuralı uygulanır.
- Körfez ülkeleri, Rusya, Ukrayna, Azerbaycan: Listede yer almaz.
Listede olmayan bir ülkede Formül belgesi “geçersiz” demek değildir. Kurum belgeyi kabul edebilir; ama bunu sözleşme gereği değil, kendi takdiriyle yapar ve tercüme veya apostil gibi ek şartlar koyabilir. İngiltere, ABD ve Kanada’daki uygulamayı Formül A’nın kabul edilmediği durumlar yazımızda ayrıca ele alıyoruz.
Yeni sözleşme: 34 numaralı CIEC Sözleşmesi
CIEC, 2014’te 1976 sözleşmesinin kapsamını genişleten ve kodlu çok dilli belgeler öngören yeni bir sözleşme (34 numaralı sözleşme) hazırlamıştır. Bu sözleşme CIEC’in tablosuna göre 1 Temmuz 2022’de Almanya, Belçika ve İsviçre arasında yürürlüğe girmiştir; NVİ’nin tablosunda ise “Türkiye bu Sözleşmeyi imzalamamıştır” notu yer alır. Bu nedenle Türk vatandaşları için geçerli çok dilli belgeler, 1976 Viyana Sözleşmesi’ne göre düzenlenen Formül A, B ve C’dir.
Taraf bir ülkede belge kullanırken
Sözleşmeye taraf bir ülkede Formül belgesi kullanacaksanız:
- Apostil yaptırmanız gerekmez. Sözleşmenin 8. maddesi bu belgelerin onay veya onay yerine geçen bir işlem aranmadan kabul edileceğini, Yönetmeliğin 51. maddesi de bu belgelerde tasdik aranmayacağını düzenler. Kurum yine de apostil isterse sözleşmeyi hatırlatabilirsiniz; son karar kurumundur.
- Tercüme çoğu zaman gerekmez. Başlıklar ve işaretler çok dillidir. Ancak belgede Türkçe bir açıklama varsa veya kurum kendi uygulaması gereği çeviri istiyorsa tercüme gündeme gelir.
- Kurumun kontrol listesine bakın. Örneğin aile birleşimi başvurularında Formül B’nin yanında vukuatlı nüfus kayıt örneği de istenebilir. Almanya örneğini Almanya aile birleşimi nüfus belgeleri yazımızda anlattık.
- Belge yeni tarihli olsun. Türk mevzuatına göre nüfus kayıt örnekleri 180 gün içinde kullanılmazsa geçerliliğini kaybeder; kurumun daha kısa süre isteyip istemediğine bakın.
Taraf olmayan bir ülkede belge kullanırken
Sözleşmeye taraf olmayan bir ülkede iki ayrı soru vardır:
1. Tasdik: Ülke Lahey Apostil Sözleşmesi’ne tarafsa ve kurum tasdik istiyorsa, belgeye Türkiye’de apostil alınır. Yönetmeliğin 51. maddesine göre Lahey Sözleşmesi’ne taraf devlet makamlarına verilecek doğum, evlenme ve nüfus kayıt örneği gibi belgeler için apostil işlemi ilgili kişilerce yaptırılır. Ülke Lahey Sözleşmesi’ne de taraf değilse konsolosluk tasdiki gündeme gelir. İki işlemin farkını apostil mi, konsolosluk tasdiki mi yazımızda anlattık.
2. Tercüme: Kurumun kabul ettiği dile tercüme gerekir. Ülkeye göre tercümenin yeminli tercüman tarafından yapılması, noter onaylı olması veya tercüman beyanı içermesi istenebilir. Apostilin belgenin aslına mı, tercümeye mi, ikisine birden mi gerektiği de ülkeye göre değişir.
Tercüme ihtiyacı: hızlı bakış
| Durum | Tasdik | Tercüme |
|---|---|---|
| Taraf ülkede nüfus dairesi veya resmî kurum | Gerekmez (sözleşme md. 8) | Çoğu zaman gerekmez; kurum isteyebilir |
| Taraf ülkede özel kurum (banka, işveren, okul) | Sözleşme taraf devletin ülkesindeki kabulü düzenler; kurumun kendi kuralına da bakın | Kuruma göre |
| Taraf olmayan, Lahey’e taraf ülke | Kurum isterse apostil | Çoğu zaman gerekir |
| Lahey’e de taraf olmayan ülke | Konsolosluk tasdiki gerekebilir | Çoğu zaman gerekir |
| Türkiye’de yabancı çok dilli belge kullanımı | Yönetmeliğe göre tasdik aranmaz | NVİ’ye göre doğum bildiriminde tercüme gerekmez |
Tablodaki “çoğu zaman” ifadeleri, kurumların uygulamasının değişebileceğini anlatır. Belgeyi vereceğiniz kurumun yazılı kuralı her zaman önce gelir.
Ters yön: Yabancı ülkenin çok dilli belgesi Türkiye’de
Sözleşme karşılıklıdır. Almanya, Fransa veya Hollanda gibi taraf bir ülkenin verdiği çok dilli doğum, evlenme veya ölüm belgesi Türkiye’de de kolaylıkla kullanılır.
- NVİ’nin doğum işlemleri sayfasına göre yabancı makamlarca verilen belge, taraf olunan bir uluslararası sözleşme uyarınca çok dilde düzenlenmiş bir belge ise ayrıca Türkçeye tercüme edilmesine gerek olmadan nüfus müdürlüğünce işleme alınır.
- Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği’ne göre CIEC sözleşmeleri gereğince düzenlenen çok dilli belgeler herhangi bir tasdik işlemine tabi tutulmadan doğrudan işleme alınır.
Çok dilli olmayan yabancı belgeler için ise Yönetmelik, Lahey Sözleşmesi’ne taraf ülkelerin belgelerinin apostil ve noter onaylı Türkçe tercümesiyle birlikte işleme alındığını belirtir. Yurt dışında doğan çocuğun kaydı için yurt dışında doğan çocuğun nüfusa kaydı, yurt dışındaki boşanmanın tescili için yurt dışında boşanmanın Türkiye’de tescili yazılarımıza bakabilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- “Çok dilli” ile “her yerde geçerli”yi karıştırmak: Tasdiksiz kabul yalnızca taraf ülkeler içindir.
- Yunanistan’ı taraf sanmak: Yunanistan sözleşmeyi imzalamış ama onaylamamıştır.
- Taraf ülkede gereksiz apostil yaptırmak: Sözleşme gereği gerekmez; kurum özel olarak istemedikçe zaman kaybıdır.
- Taraf olmayan ülkede tercümesiz başvurmak: Kurum belgeyi eksik sayabilir.
- Formül belgesinin tek başına yeteceğini düşünmek: Kurum vukuatlı nüfus kayıt örneği gibi başka belgeler de isteyebilir.
- Yanlış ülkeye bakmak: Önemli olan sizin nerede yaşadığınız değil, belgeyi hangi ülkenin makamına vereceğinizdir. O ülkenin taraf olup olmadığına bakın.
Kontrol listesi
- Belgeyi hangi ülkenin hangi kurumuna vereceksiniz?
- O ülke 1976 Viyana Sözleşmesi’ne taraf mı?
- Taraf değilse Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf mı?
- Kurum hangi formülü istiyor: A, B, C?
- Formül belgesinin yanında başka belge (örneğin vukuatlı nüfus kayıt örneği) isteniyor mu?
- Tercüme gerekiyor mu, gerekiyorsa hangi dile ve hangi biçimde?
- Belge kurumun istediği kadar yeni mi?
Üç örnek durum
Ankara’da yaşayan bir kadın, Belçika’daki eşinin yanına gidecek. Belçika sözleşmeye taraftır. Formül B’yi e-Devlet’ten alır; sözleşme gereği apostil gerekmez. Kontrol listesi vukuatlı nüfus kayıt örneği de istiyorsa o belgeyi ayrıca hazırlar ve onun için kontrol listesinin istediği tercüme ve tasdik kuralını uygular.
İstanbul’da yaşayan bir öğrenci, İrlanda’da yüksek lisans yapacak. Üniversite doğum belgesi istiyor. İrlanda sözleşmeye taraf değildir. Öğrenci Formül A’yı alır, üniversitenin tercüme ve tasdik kuralını sorar; gerekirse İngilizce tercümesini ve apostilini yaptırır.
Selanik’te yaşayan bir Türk vatandaşı, oradaki bir işlem için evlilik belgesi verecek. Yunanistan sözleşmeyi onaylamadığı için Formül B’nin tasdiksiz kabulü sözleşmeden doğmaz. Kurumun tercüme ve apostil isteyip istemediğini önceden sorar.
Sık sorulan sorular
Formül A, B ve C kaç ülkede tasdiksiz geçerli?
NVİ ve CIEC listelerine göre 1976 Viyana Sözleşmesi’ni Türkiye dâhil 24 ülke onaylamıştır. Bu ülkelerde Formül belgeleri, sözleşmenin 8. maddesine göre ayrıca bir onay veya apostil aranmadan kabul edilir.
Almanya’da Formül A için apostil gerekir mi?
Almanya sözleşmeye taraftır ve sözleşme Almanya için 18 Temmuz 1997’de yürürlüğe girmiştir. Bu nedenle Formül A için sözleşme gereği apostil gerekmez. Kurumun kontrol listesi başka bir belge veya şart koyuyorsa onu ayrıca karşılamak gerekir.
Yunanistan taraf mı?
Yunanistan sözleşmeyi imzalamış, ancak NVİ ve CIEC listelerine göre onaylamamıştır. Bu nedenle sözleşme Yunanistan için yürürlükte değildir ve Formül belgelerinin tasdiksiz kabulü sözleşmeden doğmaz.
İngiltere, ABD veya Kanada’da Formül A kullanılabilir mi?
Kullanılabilir, ama sözleşmenin sağladığı kolaylık bu ülkelerde yoktur. Birleşik Krallık İngilizce veya Galce olmayan belgeler, Kanada İngilizce veya Fransızca olmayan belgeler, ABD ise yabancı dil içeren her belge için tercüme ister. ABD’nin Türkiye sayfası Formül A’yı doğum belgesinin alternatifi olarak sayar.
Taraf ülkede de tercüme isteyebilirler mi?
İsteyebilirler. Sözleşme başlıkların çok dilli olmasını ve tasdik aranmamasını düzenler. Belgede Türkçe bir açıklama varsa veya kurum kendi kuralı gereği çeviri istiyorsa tercüme gerekir. Kurumun yazılı kuralına bakın.
Sözleşmeye yeni ülke katılırsa ne olur?
Sözleşmenin 17. maddesine göre her devlet sözleşmeye sonradan katılabilir ve sözleşme, katılma belgesinin tevdiini izleyen otuzuncu gün o devlet için yürürlüğe girer. Bu yüzden başvurudan önce NVİ veya CIEC listesinin güncel hâline bakmak doğru olur.
Avrupa Birliği’nin çok dilli formları Formül A’nın yerine geçer mi?
Hayır. Avrupa Birliği’nin 2016/1191 sayılı Tüzüğüyle getirilen çok dilli standart formlar yalnızca AB üye devletlerinin kendi kamu belgelerine eklenir; Türk makamları bu formları düzenlemez. Türkiye’den alınabilecek çok dilli nüfus belgeleri, 1976 Viyana Sözleşmesi’ne dayanan Formül A, B ve C’dir. Bir AB ülkesindeki kurum başka bir form adı söylüyorsa, hangi belgeyi kastettiğini kurumdan yazılı olarak öğrenin.
Formül belgesi bir ülkede reddedilirse ne yapmalıyım?
Önce kurumun hangi gerekçeyle reddettiğini öğrenin. Ülke sözleşmeye tarafsa, sözleşmenin 8. maddesini hatırlatabilirsiniz. Taraf değilse kurumun istediği tercümeyi, apostili veya başka bir belgeyi (örneğin vukuatlı nüfus kayıt örneği) hazırlamak gerekir.
Formül belgelerini nereden alırım?
NVİ’ye göre çok dilli doğum, evlenme ve ölüm kayıt örnekleri yurt içinde nüfus müdürlüklerinden, yurt dışında dış temsilciliklerden ve e-Devlet üzerinden alınabilir. Adım adım anlatım için e-Devlet’ten Formül A, B ve C nasıl alınır yazımıza bakın.
İlgili rehberler
- e-Devlet’ten Formül A, B ve C Nasıl Alınır?
- Formül B Evlenme Belgesi Tercümesi
- Apostil mi, Konsolosluk Tasdiki mi?
Belgenizi birlikte hazırlayalım
Formül belgenizin ve belgeyi vereceğiniz kurumun kontrol listesinin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme gerekip gerekmediğini ve gerekiyorsa tercümenin biçimini birlikte belirleyelim; belgeyi kabul etmek kurumun kararıdır.
İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33
Kaynaklar: Çok Dilde Nüfus Kayıt Örnekleri Verilmesine İlişkin Sözleşme (Viyana, 08.09.1976), taraf ülkeler tablosu ve 3041 sayılı Kanun, NVİ milletlerarası sözleşmeler sayfası, No 16 (nvi.gov.tr); Çok Dilde ve Kodlu Nüfus Kayıt Örnekleri ve Belgelerinin Verilmesine İlişkin Sözleşme (No 34), NVİ milletlerarası sözleşmeler sayfası (nvi.gov.tr); CIEC, Convention (No. 16) on the issue of multilingual extracts from civil-status records, durum tablosu (ciec1.org); Nüfus Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği, RG 09.05.2020, sayı 31122 (madde 51 ve yabancı makamlarca verilen belgelerin işleme alınmasına ilişkin hüküm); NVİ, Doğum İşlemleri bilgi sayfası ve Nüfus Hizmetleri Sıkça Sorulan Sorular (nvi.gov.tr); 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu (madde 43) (mevzuat.gov.tr); IRCC, Translation of supporting documents for applications (canada.ca); 8 CFR 103.2(b)(3) (ecfr.gov); ABD Dışişleri Bakanlığı, Visa Reciprocity and Civil Documents by Country – Türkiye sayfası.

