Son güncelleme: 22 Kasım 2026
Yabancı bir banka veya yatırımcı gelir tablosunda genellikle beş soruya cevap arar: Hasılat istikrarlı mı, büyüyor mu? Şirket kâr ediyor mu ve bu kâr nereden geliyor? Faaliyet kârı borç ve faiz yükünü karşılıyor mu? Kârın ne kadarı tekrarlanmayan kalemlerden geliyor? Rakamlar güvenilir ve karşılaştırılabilir mi? Bu soruların önemli bir kısmı Basel Komitesi ve EBA’nın kredi değerlendirmesi belgelerinde de geçer. Türk şirketleri için bunlara iki konu daha eklenir: tabloların hangi muhasebe çerçevesine göre hazırlandığı ve enflasyonun rakamlara etkisi.
Bu yazıda Basel Bankacılık Denetim Komitesi, Avrupa Bankacılık Otoritesi (EBA) ve EBRD belgelerine dayanarak kredi verenin gelir tablosunda neye baktığını, Tekdüzen Hesap Planına göre hazırlanmış bir tablonun hangi satırlarının öne çıktığını ve tercümede nelere dikkat edildiğini anlatıyoruz. Bu yazı genel bilgi içerir; yatırım veya kredi tavsiyesi değildir. Kararı her zaman banka veya yatırımcı kendi kurallarına göre verir.
Uluslararası belgeler ne diyor?
Basel Komitesi (2025): Basel Bankacılık Denetim Komitesinin 30 Nisan 2025 tarihli “Kredi Riski Yönetimi İlkeleri”nin 4. ilkesi, bankaların sağlam ve iyi tanımlanmış kredi verme kriterleriyle çalışmasını ister. Aynı belgenin 19. paragrafı kredi onayında dikkate alınacak unsurları sayar: kredinin amacı ve geri ödeme kaynakları, borçlunun mevcut risk profili, geçmiş geri ödeme davranışı ve geçmiş finansal eğilimler ile farklı senaryolar altında gelecekteki nakit akışı projeksiyonlarına dayanan geri ödeme kapasitesi, ticari kredilerde borçlunun sektördeki konumu, kredi şartları ve teminatlar.
EBA (2020): EBA’nın kredi açma ve izleme rehberi (EBA/GL/2020/06), şirketlere kredi verirken finansal durum analizinde şunların dikkate alınmasını ister: mevcut ve öngörülen finansal durum, net faaliyet geliri ve kârlılık (özellikle faiz taşıyan borçla ilişkisi), borçluluk düzeyi, kâr dağıtımı, yatırım harcamaları ve nakit dönüşüm süresi. Rehberin 3 numaralı ekindeki göstergeler arasında FAVÖK (EBITDA), faiz taşıyan borç/FAVÖK, toplam borç servisi karşılama oranı, faiz karşılama oranı, öz kaynak kârlılığı, net kâr marjı ve ciro gelişimi bulunur.
EBRD (2026): EBRD’nin 1 Eylül 2026 tarihli yeterlik değerlendirmesi rehberi ihalelere yöneliktir, ama mantığı benzerdir. Rehbere göre belirli dönemin finansal sonuçlarının pozitif olması beklenir; art arda yıllık zararlar veya iflas riski elenmeye yol açabilir. Öz kaynak kârlılığının, yıllık vergi öncesi kârın önceki yılın öz kaynağına bölünmesiyle hesaplanabileceği belirtilir.
1. Hasılatın düzeyi ve gelişimi
İlk bakılan satır çoğu zaman net satışlardır (Tekdüzen tablosunda “Net Satışlar”, TFRS tablosunda “Hasılat”). Okuyucu şunları sorar:
- Son üç ila beş yılda satışlar artıyor mu, dalgalanıyor mu?
- Satışların ne kadarı yurt içi (600), ne kadarı yurt dışı (601)?
- Birkaç büyük müşteriye bağımlılık var mı?
- Satış iadeleri ve iskontolar (610, 611) olağan düzeyde mi?
EBA rehberi “ciro gelişimi”ni ayrı bir gösterge olarak sayar. Tek bir yılın yüksek satışı, istikrarlı bir çok yıllık eğilim kadar ikna edici değildir.
2. Brüt kâr marjı
Brüt satış kârının net satışlara oranı, şirketin ürettiği veya sattığı malın ya da hizmetin ne kadar kâr bıraktığını gösterir. Okuyucu bu oranın yıllar içinde nasıl değiştiğine bakar. Marjın hızla daralması, maliyet artışlarını fiyatlara yansıtamamak gibi bir soruna işaret edebilir. Brüt kâr marjı sektöre göre çok farklıdır; okuyucu bu yüzden şirketin oranını çoğu zaman aynı sektördeki benzerleriyle karşılaştırır. Basel ilkelerinin ticari kredilerde borçlunun sektördeki konumunun dikkate alınmasını istemesi de bu karşılaştırmanın bir parçasıdır.
3. Faaliyet kârı ve faaliyet giderleri
Faaliyet kârı, şirketin asıl işinden ne kazandığını gösterir. Okuyucu faaliyet giderlerini (630 araştırma ve geliştirme, 631 pazarlama satış ve dağıtım, 632 genel yönetim) satışlarla birlikte izler:
- Satışlar artarken genel yönetim giderleri daha hızlı mı artıyor?
- Faaliyet kârı pozitif mi, yoksa kâr yalnızca diğer gelirlerden mi geliyor?
Tekdüzen tablosunda faaliyet kârından sonra “Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar” grubu gelir. Faiz gelirleri, temettüler ve kambiyo kârları burada yer alır. Asıl faaliyeti zararda olup bu kalemler sayesinde kâra geçen bir şirketin tablosunu kredi veren genellikle ayrıca sorgular.
4. FAVÖK ve borç ödeme kapasitesi
Kredi verenler sık sık FAVÖK (faiz, amortisman ve vergi öncesi kâr; İngilizcede EBITDA) kullanır. EBA rehberi “faiz taşıyan borç/FAVÖK” ve “FAVÖK’ün toplam borç servisine oranı” gibi göstergeleri sayar; kaldıraçlı işlemlerde aşırı borçluluğu toplam borç/FAVÖK oranıyla tanımlar.
İki önemli uyarı:
- Tekdüzen gelir tablosunda FAVÖK satırı yoktur. FAVÖK, faaliyet kârına amortisman ve itfa giderlerinin eklenmesiyle hesaplanır; amortisman bilgisi çoğu zaman tablonun kendisinde değil, ek bilgilerde veya mizanda bulunur.
- IFRS’de EBITDA tanımlı değildir. ESMA’nın IFRS 18 hakkındaki 2026 açıklaması bunu belirtir. Bu yüzden her banka FAVÖK’ü kendi tanımıyla hesaplayabilir.
Bankaya FAVÖK hesabı sunacaksanız hangi kalemleri dâhil ettiğinizi gösteren bir mutabakat tablosu ekleyin. Terimlerin İngilizce karşılıkları için gelir tablosu kalemleri sözlüğümüze bakabilirsiniz.
5. Finansman giderleri ve faiz karşılama
Faiz karşılama oranı, faaliyet kârının (veya FAVÖK’ün) faiz giderlerini kaç kez karşıladığını gösterir. Okuyucu bu oran için Tekdüzen tablosundaki 660 ve 661 numaralı borçlanma giderlerine bakar. Basel ilkeleri geri ödeme kapasitesinin farklı senaryolarla değerlendirilmesini ister; EBA rehberi de gelirlerde veya marjlarda ciddi düşüş, likidite çıkışı ve kur riski gibi olumsuz senaryoları sayar.
Döviz borcu olan şirketlerde kur farkları ayrıca incelenir; EBA rehberi de kur riskini olumsuz senaryolar arasında sayar. Tekdüzen Hesap Planında kur farkları kambiyo kârları ve zararları (646, 656) veya borçlanma giderleri içinde görülebilir; hangi satırda gösterildiği uygulamaya göre değişebilir. Kur farkının hangi satırda olduğunu bir notla açıklamak, okuyucunun faiz yükünü doğru hesaplamasına yardım eder.
6. Tekrarlanmayan kalemler
Okuyucu, gelecek yıllarda tekrar etmesi beklenmeyen gelir ve giderleri ayırmak ister. Tekdüzen tablosunda bunların bir kısmı “Olağandışı Gelir ve Kârlar” (67) ve “Olağandışı Gider ve Zararlar” (68) gruplarında yer alır; örneğin önceki dönem gelirleri veya çalışmayan kısım giderleri. IAS 1’in uygulandığı dönemlerde IFRS “olağandışı” sınıflandırmasına izin vermez (IAS 1, paragraf 87). Yabancı okuyucu bu grubu görünce ne içerdiğini sorabilir; kısa bir açıklama hazır olsun.
Benzer şekilde büyük bir varlık satışından doğan kâr, o yılın net kârını yükseltebilir ama tekrarlanmayabilir. Kredi veren böyle bir kârı genellikle ayrı değerlendirir.
7. Vergi ve net kâr
Dönem kârı ile dönem net kârı arasındaki fark vergi karşılığıdır (691). Okuyucu vergi yükünün tutarlı olup olmadığına ve kurumlar vergisi beyannamesiyle uyumuna bakar. Net kâr, kâr dağıtımı ve öz kaynak birikimi açısından önemlidir. EBA rehberi, şirketin uzun süre kâr üretemediği durumlarda gelecekteki kârlılık kapasitesinin ve bunun öz kaynağa etkisinin değerlendirilmesini ister.
Türk şirketlerine özgü iki konu
Muhasebe çerçevesi: Yabancı okur önce tablonun hangi esasa göre hazırlandığını öğrenmek ister. Vergi esaslı (VUK ve Tekdüzen) tablo ile TFRS veya BOBİ FRS’ye göre hazırlanmış tablo arasında önemli farklar olabilir. EBA rehberi, kredi başvurusu için istenen bilgiler arasında tabloların ve dipnotlarının, uygun olduğunda denetlenmiş veya mesleki olarak doğrulanmış olmasını sayar. Ayrıntılar için tercüme edilen bilanço IFRS’ye uygun sayılır mı ve onaylı bilanço türleri yazılarımıza bakın.
Enflasyon: VUK’a 7571 sayılı Kanunla eklenen geçici 37. maddeye göre 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde (geçici vergi dönemleri dâhil) vergi esaslı tablolarda enflasyon düzeltmesi yapılmaz; münhasıran işlenmiş altın ve gümüş alım satımı ve imaliyle uğraşan mükellefler bu kuralın dışındadır. Bu dönemlerde nominal satış artışı, gerçek büyümeyi olduğundan yüksek gösterebilir. TFRS ve BOBİ FRS tablolarında yüksek enflasyon kuralları ayrıca değerlendirilir. Yabancı okur bu yüzden yıllar arası karşılaştırmada enflasyon etkisini sorabilir. Hangi tabloyu verdiğinizi ve tutarların düzeltilmiş olup olmadığını açıkça belirtin.
Gelir tablosu satırları ve sık sorulan göstergeler
| Okuyucunun baktığı konu | Tekdüzen tablosundaki yer | Sık kullanılan gösterge |
|---|---|---|
| Satış hacmi ve gelişimi | 60–61, Net Satışlar | Ciro gelişimi |
| Ürün/hizmet kârlılığı | 62, Brüt Satış Kârı | Brüt kâr marjı |
| Asıl faaliyetin kârı | 63, Faaliyet Kârı | Faaliyet kâr marjı |
| Borç ödeme kapasitesi | Faaliyet Kârı + amortisman | FAVÖK, borç/FAVÖK |
| Faiz yükü | 66, Finansman Giderleri | Faiz karşılama oranı |
| Tekrarlanmayan kalemler | 67–68 | Düzeltilmiş kâr |
| Son kâr | 69, Dönem Net Kârı | Net kâr marjı, öz kaynak kârlılığı |
Bu tablo genel bir özettir. Her banka ve yatırımcı kendi göstergelerini ve eşiklerini belirler.
Dosyaya genellikle neler eklenir?
EBA rehberinin şirket kredileri için saydığı bilgiler fikir verir: kredinin amacı, bireysel ve konsolide finansal tablolar ve dipnotlar (bilanço, kâr-zarar, nakit akış), alacak yaşlandırma raporları, iş planı, finansal projeksiyonlar, vergi durumunu gösteren belgeler, kredi kayıt bürosu bilgileri ve teminat bilgileri. Türk şirketi için bu, çoğu zaman şunlar anlamına gelir:
- son üç yılın bilanço ve gelir tabloları,
- varsa bağımsız denetim raporları,
- kurumlar vergisi beyannameleri; bkz. kurumlar vergisi beyannamesi vize ve banka dosyalarında,
- nakit akış tablosu; terimler için bkz. nakit akış tablosu terimleri,
- nakit akış projeksiyonu; bkz. yurt dışı kredi başvurusunda nakit akış projeksiyonu.
Projeksiyonlar konusunda EBA rehberinin bir uyarısı da önemlidir: kurum, kullandığı projeksiyonların gerçekçi ve makul olmasını sağlamalı; borçlunun projeksiyonlarının güvenilirliğinden ciddi şüphe duyarsa kendi projeksiyonunu yapıp borçlununkini sorgulamalıdır. Bu yüzden projeksiyondaki satış artışı, geçmiş yılların gelir tablolarıyla açıklanabilir olmalıdır.
Tercümede okuyucuyu yormayan bir dosya
Yabancı okur tabloyu kendi diliyle okuyacaksa tercümede genellikle şunlara dikkat edilir:
- Bütün yıllar aynı terimlerle çevrilir; karşılaştırma ancak böyle yapılabilir.
- Birim ibaresi (“TL”, “bin TL”) her sayfada korunur.
- Sayı biçimi müşteriye ve bankaya göre belirlenir ve belge boyunca tutarlıdır; Türkçe ve İngilizce ayırıcılar karıştırılmaz.
- Tablonun çerçevesi başlıkta belirtilir.
- Tutarlar dövize çevrilmez. Döviz karşılığı gerekiyorsa şirket ayrı bir tabloda, kuru ve kaynağını göstererek verir.
Sık yapılan hatalar
- Yalnızca son yılı vermek: Basel ve EBA belgeleri geçmiş eğilimlere bakılmasını öngörür; tek yıl eğilim göstermez.
- FAVÖK’ü açıklamasız vermek: Tanımı ve hesabı yoksa okuyucu kendi hesabını yapar ve sonuçlar uyuşmayabilir.
- Olağandışı kalemleri açıklamamak: Yabancı okur bu grubu tanımayabilir.
- Kur farklarının yerini belirtmemek: Faiz yükü yanlış okunabilir.
- Vergi esaslı tabloyu farklı bir çerçeveyle sunmak: Tercüme, tablonun aslını yansıtmalıdır.
İki örnek durum
Bursa’daki bir tekstil üreticisi, Avrupa’daki bir bankadan ihracat finansmanı istiyor. Banka son üç yılın tablolarını, FAVÖK hesabını ve gelecek iki yılın projeksiyonunu istiyor. Şirket, vergi esaslı tablolarının tercümesini, amortisman tutarlarını gösteren ek tabloyla birlikte hazırlıyor. Mali müşavir, kur farklarının hangi satırda yer aldığını açıklayan kısa bir not ekliyor; not da tercüme ediliyor.
Ankara’daki bir yazılım şirketine yabancı bir fon azınlık payı almak istiyor. Fon, hasılat gelişimini ve faaliyet kârını yıllara göre görmek istiyor. Şirketin bir yılki net kârı, bir taşınmaz satışından doğan kârla yükselmiş. Şirket bu kalemi açıklayan bir not hazırlıyor, böylece fon asıl faaliyetten gelen kârı ayrı görebiliyor.
Sık sorulan sorular
Banka gelir tablosunda en çok hangi satıra bakar?
Tek bir satır yoktur. Genellikle hasılat, faaliyet kârı, finansman giderleri ve net kâr birlikte değerlendirilir. EBA rehberi kârlılığın özellikle faiz taşıyan borçla ilişkisine bakılmasını ister.
FAVÖK neden bu kadar önemli?
FAVÖK, nakit üretme gücüne yaklaşık bir gösterge olarak borç ödeme kapasitesinin değerlendirilmesinde sık kullanılır. EBA rehberi borç/FAVÖK ve borç servisi karşılama oranı gibi göstergeleri sayar. Ancak FAVÖK IFRS’de tanımlı değildir; hesap yöntemi açıklanmalıdır.
Zarar eden şirket kredi alamaz mı?
Bunu genel bir kural olarak söylemek mümkün değildir; karar bankanındır. EBA rehberi kâr üretemeyen şirketlerde gelecekteki kârlılık kapasitesinin ayrıca değerlendirilmesini ister. EBRD’nin ihale rehberi ise art arda zararların elenmeye yol açabileceğini belirtir.
Kaç yıllık gelir tablosu istenir?
Kuruma göre değişir. Pratikte üç yıl sık istenir. Basel ilkeleri geçmiş finansal eğilimlere bakılmasını öngördüğü için tek yıllık tablo çoğu zaman yeterli görülmez.
Yabancı banka Türkçe tabloyu kabul eder mi?
Banka genellikle kendi çalıştığı dilde belge ister. İngilizce tercüme çoğu durumda gerekir; tercümenin onay şekli (yeminli, noter, apostil) bankanın şartına bağlıdır.
Enflasyon gelir tablosunu nasıl etkiler?
Yüksek enflasyon döneminde nominal satışlar ve kâr hızla artabilir. 2025–2027 dönemlerinde vergi esaslı tablolarda enflasyon düzeltmesi yapılmadığı için yıllar arası karşılaştırma yanıltıcı olabilir. Okuyucuya hangi tabloyu verdiğinizi açıkça söyleyin.
Projeksiyon da gelir tablosu gibi tercüme edilir mi?
Evet, projeksiyon tabloları da aynı terimlerle çevrilir. Geçmiş yıl tablolarıyla aynı terimlerin kullanılması karşılaştırmayı kolaylaştırır. Projeksiyonun varsayımları da metinde yer alıyorsa birlikte çevrilir.
Bu yazı yatırım tavsiyesi mi?
Hayır. Bu yazı uluslararası düzenleyici belgelerde sayılan genel değerlendirme unsurlarını anlatır. Kredi veya yatırım kararını banka ya da yatırımcı kendi kurallarına göre verir; mali konularda mali müşavirinize danışın.
Yatırımcı ile banka aynı şeylere mi bakar?
Büyük ölçüde aynı satırlara bakarlar, ama soruları farklıdır. Banka öncelikle borcun zamanında geri ödenip ödenmeyeceğini sorar; bu yüzden faiz karşılama, borç/FAVÖK ve nakit akışı öne çıkar. Pay almak isteyen yatırımcı ise kârlılığın ve büyümenin sürdürülebilirliğine, öz kaynak kârlılığına ve gelecekteki kâr dağıtımına daha çok önem verebilir. Her iki taraf da tabloların güvenilirliğini, yani denetim veya onay durumunu sorar.
İlgili rehberler
- Uluslararası İhalelerde Mali Yeterlilik İçin Hangi Tablolar İstenir?
- Yurt Dışında Banka Hesabı Açmak İsteyen Türk Şirketinden Hangi Belgeler İstenir?
- Bağımsız Denetim Raporunda Görüş Paragrafı
Mali dosyanızın tercümesini birlikte planlayalım
Gelir tablolarınızın ve banka ya da yatırımcının belge listesinin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin. Tercüme edilecek belgeleri ve tercümenin biçimini birlikte belirleyelim; değerlendirme kararı karşı tarafındır. Genel bilgi için gelir tablosu tercümesi ve finansal tercüme sayfalarımıza bakabilirsiniz.
İnfoyed Tercüme · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · 0312 419 20 99 · WhatsApp 0543 463 69 33
Kaynaklar: Basel Committee on Banking Supervision, Principles for the Management of Credit Risk (30 Nisan 2025), İlke 4 ve paragraf 19; EBA, Guidelines on loan origination and monitoring (EBA/GL/2020/06), paragraf 150–158, Ek 2 ve Ek 3; EBRD, Qualification Assessment Guidance Note (1 Eylül 2026); ESMA, Public Statement on IFRS 18 (2026); IAS 1 paragraf 87; Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliği ve Tekdüzen Hesap Planı; 7571 sayılı Kanun ile VUK geçici 37. madde (RG 25.12.2025).

