Libya’da çalışmak için önce çalışma vizesi gerekir; Dışişleri Bakanlığı’na göre çalışma vizesi olmadan çalışmaya gidenler yasal işçi statüsünde sayılmadığı için işverene karşı hak aramakta zorlanabiliyor. İşverenin vize ve çalışma izni dosyası için istediği diploma, adli sicil kaydı ve benzeri Türk belgeleri ise Libya Apostil Sözleşmesi’ne taraf olmadığı için apostille değil, konsolosluk tasdiki zinciriyle hazırlanır: yeminli tercüme, noter, valilik, Dışişleri Bakanlığı ve son olarak Libya Büyükelçiliği.

Bu yazıda Libya’ya iş için gidecek mühendis, teknisyen, sağlık çalışanı ve diğer personelin hangi belgeleri nasıl hazırlaması gerektiğini, Dışişleri Bakanlığı’nın Libya’ya çalışmaya gidenlere yaptığı uyarıları ve dosya hazırlarken en sık yapılan hataları bulacaksınız. Tasdik zincirinin genel anlatımı için Libya konsolosluk tasdiki sayfamıza bakabilirsiniz.

Dışişleri Bakanlığı’nın Libya’ya çalışmaya gidenlere uyarıları

T.C. Dışişleri Bakanlığı, Libya’ya çalışmak için giden vatandaşlara yönelik ayrı bir duyuru yayımlamıştır. Duyuruya göre bazı vatandaşlar çalışma vizesi olmadan Libya’ya götürülmüş; vaat edilen koşulların yerine getirilmemesi, ücretlerin düşük ödenmesi ya da hiç ödenmemesi, pasaportlara el konulması gibi mağduriyetler yaşamıştır. Yasal işçi statüsünde olmayanların işverene karşı yargı yoluna gidemediği ve ciddi hak kayıpları yaşadığı belirtiliyor.

Bakanlığın önerileri özetle şöyledir:

  • Çalışma vizesi olmadan çalışmak üzere Libya’ya gitmeyin.
  • Libya’da çalışma konusunda Türkiye İş Kurumu’ndan (İŞKUR) bilgi alın; iş vaat eden aracılara itibar etmeyin.
  • Yola çıkmadan önce İŞKUR’un örnek iş sözleşmesini işverenle imzalayın ve İŞKUR’a onaylatın; bir kopyasını saklayın.
  • Sözleşmeyi onaylatmak istemeyen işvereni Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlüğü’ne bildirin.

Bakanlığın Libya seyahat sayfasında ayrıca umuma mahsus (bordo) pasaport hamillerinin vizeye tabi olduğu (16 yaşından küçükler ile 45 yaşından büyüklerin 90 güne kadar muaf tutulduğu), Libya makamlarının ziyaret, görev, öğrenci ve çalışma olmak üzere dört tür vize verdiği ve vize başvurularında Libya Göç İdaresi’nden onaylı davet mektubu arandığı belirtiliyor. Aynı sayfa, güvenlik koşulları göz önünde bulundurularak Libya’ya gidenlerin merkezi ve güvenlikli yerler dışına çıkmamasını ve vardıktan sonra en yakın Türk temsilciliğine bilgi vermesini tavsiye ediyor. Vize kuralları değişebildiği için yola çıkmadan önce güncel durumu Bakanlığın sayfasından ve işvereninizden teyit edin.

Libya’daki işveren hangi belgeleri ister?

Belge listesi işverene, sektöre ve pozisyona göre değişir. Libya’daki işverenlerin ve aracı firmaların sık istediği belgeler şunlardır:

  • Pasaport (geçerlilik süresi sözleşme süresini karşılayacak şekilde),
  • Diploma ve gerekirse transkript: mühendis, mimar, öğretmen ve sağlık personeli için genellikle zorunlu,
  • Adli sicil kaydı: güncel tarihli,
  • Mesleki deneyim belgeleri: önceki işverenlerden alınan çalışma belgeleri, ustalık veya meslek yeterlilik belgeleri,
  • Sağlık raporu: bulaşıcı hastalık bulunmadığını gösteren rapor istenebilir,
  • Aile belgeleri: eş ve çocuklarla gidilecekse evlenme belgesi (Formül B) ve doğum belgesi (Formül A).

Türkiye ile Libya arasında 1975’te imzalanmış işgücü anlaşması da vasıflı işçide diploma veya tecrübe, Türk makamlarınca onaylı sağlık raporu ve sabıka kaydı bulunmadığını gösteren belge gibi şartlardan söz eder. Bugünkü uygulamada hangi belgenin, hangi onaylarla istendiğini işverenden yazılı bir liste olarak almanız en sağlıklı yoldur.

Hangi belge hangi yoldan tasdik edilir?

Belgenin Libya’da geçerli olması için zincirin son iki halkası her zaman aynıdır: Ankara’daki Dışişleri Tasdik Birimi ve Libya Büyükelçiliği. İlk halkalar belgenin türüne göre değişir.

BelgeDışişleri’nden önceki adımlarNot
Üniversite diplomasıNoter onaylı suret + yeminli tercüme + noter + valilik/kaymakamlıkAsıl diploma elinizde kalır
TranskriptNoter onaylı suret + yeminli tercüme + noter + valilik/kaymakamlıkİşveren ders içeriği isterse eklenir
Adli sicil kaydıe-Devlet çıktısının noter onaylı sureti + tercüme + valilik/kaymakamlıkİşleme başlamadan hemen önce alın
Çalışma belgesi (önceki işveren)Noter onayı (imza tasdiki) + tercüme + valilik/kaymakamlıkŞirket belgesiyse Ticaret Odası adımı gerekebilir
Sağlık raporuRaporun hangi makamca onaylanacağı önceden netleştirilirKurum ve rapor türüne göre değişir
Formül A / Formül BValilik/kaymakamlık (tercümesiyle birlikte)Aile ile gidilecekse

Tercüme dili konusunda: Libya’nın resmî dili Arapçadır ve kamu kurumları belgeyi çoğunlukla Arapça görmek ister. Uluslararası projelerde çalışan bazı şirketler İngilizce belgeyi de kabul edebilir. Hangi dilin gerektiğini işverene sorun; temsilciliğin güncel şartını işleme başlamadan ayrıca teyit ederiz.

Zamanlama: belgeleri ne zaman hazırlamalı?

Vize ve çalışma izni süreçleri çoğu zaman belgelerin tasdikli hallerinin işverene ulaşmasıyla başlar. Bu yüzden belgeleri son haftaya bırakmayın, ama çok erken de almayın. Dışişleri Bakanlığı 6 aydan eski belgeleri onaylamaz; Libya’daki kurumlar da adli sicil gibi belgelerde yakın tarih isteyebilir.

Pratik bir sıra şöyle olabilir:

  1. İşverenden istenen belgelerin ve dillerin yazılı listesini alın.
  2. Diploma ve transkript gibi tarihi eski belgeler için yeni tarihli noter onaylı suret çıkarın.
  3. Adli sicil kaydını en sona bırakın; tercüme ve tasdike girmeden hemen önce e-Devlet’ten alın.
  4. Tüm belgeleri aynı anda zincire sokun; böylece Dışişleri ve Libya Büyükelçiliği adımları tek seferde tamamlanır.
  5. Tasdikli belgelerin taranmış kopyalarını saklayın; asıllar Libya’da kurumlara teslim edildiğinde geri alınmayabilir.

Türkiye’deki adımlar (tercüme, noter, valilik, Dışişleri) evraklar eksiksizse genellikle birkaç iş günü sürer. Libya Büyükelçiliği’nin süresi belge türüne ve yoğunluğa göre değişir. Toplam süreyi belgelerinizi gördükten sonra yazılı olarak bildiririz. Diğer ülkelerdeki uygulamalar için konsolosluk tasdiki rehberimiz sayfasına bakabilirsiniz.

Libya’dayken belgeye ihtiyaç duyarsanız

Bazen işveren yeni bir belgeyi siz Libya’ya vardıktan sonra ister. Bu durumda Türkiye’ye dönmeniz gerekmez. Dışişleri Tasdik Birimi’ne belgeyi sahibinin getirmesi zorunlu değildir; belgelerinizi bir yakınınız ya da büromuz teslim edebilir.

Ancak Dışişleri yeni uygulamada başkası adına yapılan başvurularda vekaletname isteyebiliyor; bazı konsolosluklar da vekaletname arıyor. Libya’dan vekaletname vermek için Türkiye’nin Libya’daki temsilciliğine başvurabilirsiniz. Ayrıntılar için yurt dışından vekaletname rehberimize bakın.

En sık yapılan hatalar

  • Apostil almak: Libya, Apostil Sözleşmesi’ne taraf değildir. Dışişleri Bakanlığı apostilli evrakı ayrıca tasdik etmez; belge yeniden hazırlanmak zorunda kalır.
  • Fotokopiyle başvurmak: Fotokopiler tasdik edilmez; her adım belgenin aslı ya da noter onaylı sureti üzerinden yapılır.
  • İsim yazımı farkı: Arapça tercümede adınızın pasaporttaki Latin harfli yazımla uyumlu olmaması kurumların belgeyi sorgulamasına yol açabilir.
  • Belgeleri parça parça göndermek: Her belge için zinciri ayrı ayrı başlatmak süreyi ve masrafı artırır.
  • Sözleşmesiz yola çıkmak: Dışişleri Bakanlığı iş sözleşmesinin İŞKUR’a onaylatılmasını ve çalışma vizesi alınmasını öneriyor; belgelerinizin eksiksiz olması tek başına bu adımların yerini tutmaz.

Sık sorulan sorular

Libya’da çalışmak için apostil yeterli mi?

Hayır. Libya, Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf değildir. Belgeler Dışişleri Bakanlığı’nda ve ardından Libya Büyükelçiliği’nde tasdik edilmelidir.

Ziyaret vizesiyle girip orada çalışma izni alabilir miyim?

Dışişleri Bakanlığı, çalışma vizesi olmadan çalışmak üzere Libya’ya gidilmemesini açıkça öneriyor. Vize türü ve şartları için işvereninizden ve Bakanlığın güncel duyurularından bilgi alın.

Diplomamın aslını Libya’ya götürmem gerekir mi?

Çoğu durumda noter onaylı suret üzerinden yapılan tasdik yeterlidir ve asıl diplomanız Türkiye’de kalır. Kurum aslını şart koşarsa asıl belge üzerinden ilerlenir.

Tercümeyi Arapça mı yaptırmalıyım?

Libya’daki kamu kurumları genellikle Arapça belge ister. Bazı şirketler İngilizceyi kabul edebilir. İşvereninize sorun; temsilciliğin şartını ayrıca teyit ederiz.

Adli sicil kaydını ne zaman almalıyım?

Tercüme ve tasdike başlamadan hemen önce. Dışişleri Bakanlığı 6 aydan eski belgeleri onaylamaz; işverenler de güncel tarih arayabilir.

Belgelerimi Ankara dışından gönderebilir miyim?

Evet. Belgelerinizi büromuza kargoyla gönderebilirsiniz; tasdik tamamlandıktan sonra adresinize kargoyla geri göndeririz. Kargo ücreti hizmet bedeline dahil değildir.

İnfoyed Tercüme ile Libya için belge hazırlığı: Belgelerinizin fotoğrafını WhatsApp’tan gönderin; hangi adımların gerektiğini ve toplam maliyeti aynı gün yazılı olarak bildirelim. Teklif ücretsizdir. WhatsApp: 0543 463 69 33 · Telefon: 0312 419 20 99 · Meşrutiyet Caddesi 15/28, Kızılay, Çankaya / Ankara · Pazartesi–Cumartesi 09:00–21:00.